ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Starożytnośćklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/historia/poczatki-rzymu-ekspansja-i-kryzys-republiki/

Historia · Starożytność · kl. 1 · zakres rozszerzony

Początki Rzymu, ekspansja i kryzys republiki

Jak małe miasto nad Tybrem zdobyło świat i dlaczego przez to omal nie rozsypała się jego republika.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Początki

  • Według tradycji Rzym założono w 753 r. p.n.e. (legenda o Romulusie i Remusie). Leży nad Tybrem, w pobliżu Etrusków i Greków.
  • Etruskowie (Etruria w środkowej Italii, dziś Toskania) dali Rzymowi wzory: miasta, sztukę, insygnia władzy (fasces, toga).
  • Okres królewski (monarchia) trwał tradycyjnie 753–509 r. p.n.e. Ostatniego króla, Tarkwiniusza Pysznego, obalono w 509 r. i powstała republika.

2Etapy ekspansji

  • Italia (do 272 r. p.n.e.), potem zachodnie Śródziemnomorze (po wojnach punickich), wschodnie (II w. p.n.e.), Galia (Cezar, 58–51 r. p.n.e.), Egipt (30 r. p.n.e.), Brytania i Dacja (Trajan).
Sprawdź, czy rozumiesz

Co oznaczają fasces?

3Obywatelstwo

  • W Atenach obywatelem był tylko ten, kto urodził się z ateńskich rodziców. Rzym chętnie rozszerzał obywatelstwo na podbitych. Hasło civis Romanus sum („jestem obywatelem rzymskim”) dawało ochronę prawną. Edykt Karakalli (212 r.) dał je niemal wszystkim wolnym mieszkańcom cesarstwa.
  • Antyczna idea obywatela wróciła w nowożytności. Republikanie i rewolucjoniści francuscy (1789) nazywali członków wspólnoty politycznej „obywatelami”, którzy mają prawa i obowiązki wobec państwa.

4Kryzys republiki

  • Podboje bogaciły elity, a drobni rolnicy tracili ziemię. Grakchowie chcieli to naprawić reformą rolną i zginęli.
  • Mariusz i Sulla tworzyli armie zawodowe, które były wierne wodzowi, a nie państwu. Wojny domowe i triumwiraty (rządy trzech) przygotowały drogę do cesarstwa.
Zapamiętaj

przyczyny kryzysu republiki to konflikty społeczne (Grakchowie), armie zawodowe lojalne wobec wodzów (Mariusz, Sulla) i wojny domowe. Rzym rozszerzał obywatelstwo, Ateny nie.

Uwaga na błąd

Mylenie dat 753 i 509 r. p.n.e. Pierwsza to tradycyjne założenie Rzymu, druga początek republiki.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co zrobił edykt Karakalli z 212 r.?

✎Ściąga: Początki Rzymu, ekspansja i kryzys republiki

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • przyczyny kryzysu republiki to konflikty społeczne (Grakchowie), armie zawodowe lojalne wobec wodzów (Mariusz, Sulla) i wojny domowe. Rzym rozszerzał obywatelstwo, Ateny nie.
  • Etruskowie (Etruria w środkowej Italii, dziś Toskania) dali Rzymowi wzory: miasta, sztukę, insygnia władzy (fasces, toga).
  • Mariusz i Sulla tworzyli armie zawodowe, które były wierne wodzowi, a nie państwu. Wojny domowe i triumwiraty (rządy trzech) przygotowały drogę do cesarstwa.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Którego roku według tradycji założono Rzym?

    1. A509 r. p.n.e.
    2. B44 r. p.n.e.
    3. C753 r. p.n.e.
    4. D476 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 753 r. p.n.e. – Rok 509 to początek republiki.

  2. Który lud wywarł duży wpływ na wczesny Rzym?

    1. APersowie
    2. BCeltowie
    3. CFenicjanie
    4. DEtruskowie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Etruskowie – Dali Rzymowi m.in. insygnia władzy.

  3. Co oznaczają fasces?

    1. ANazwę legionu
    2. BŚwiątynię
    3. CRodzaj monety
    4. DInsygnia władzy (wiązka rózg z toporem)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Insygnia władzy (wiązka rózg z toporem) – Etruskowie przekazali je Rzymianom.

  4. Kiedy obalono Tarkwiniusza Pysznego?

    1. AW 27 r. p.n.e.
    2. BW 753 r. p.n.e.
    3. CW 202 r. p.n.e.
    4. DW 509 r. p.n.e.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: W 509 r. p.n.e. – To koniec monarchii i początek republiki.

  5. Kto zainicjował reformy rolne w II w. p.n.e.?

    1. ASulla
    2. BMariusz
    3. CCezar
    4. DGrakchowie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Grakchowie – Chcieli dać ziemię ubogim.

  6. Dlaczego armia zawodowa osłabiła republikę?

    1. AŻołnierze byli wierni wodzowi, a nie państwu
    2. BSkładała się z niewolników
    3. CNie miała broni
    4. DByła za duża
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Żołnierze byli wierni wodzowi, a nie państwu – Wodzowie mogli ją wykorzystywać do walki o władzę.

  7. Czym różniło się obywatelstwo rzymskie od ateńskiego?

    1. ADotyczyło tylko Rzymian
    2. BRzym rozszerzał je na podbitych
    3. CByło dziedziczne i niezmienne
    4. DPrzysługiwało kobietom
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Rzym rozszerzał je na podbitych – W Atenach obywatelem był tylko urodzony w Atenach.

  8. Co zrobił edykt Karakalli z 212 r.?

    1. AZniósł niewolnictwo
    2. BWprowadził chrześcijaństwo
    3. CDał obywatelstwo niemal wszystkim wolnym mieszkańcom cesarstwa
    4. DPodzielił cesarstwo
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Dał obywatelstwo niemal wszystkim wolnym mieszkańcom cesarstwa – Obywatelstwo przestało być przywilejem nielicznych.

Cały dział „Starożytność”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 1

Historia jako nauka: źródła i epokiKrytyka źródeł i nauki pomocnicze historiiJak czytać źródła: porównania i argumentyMapa, obraz i chronologia: praca ze źródłem krok po krokuPradzieje i rewolucja neolitycznaCywilizacje Bliskiego WschoduCywilizacje Indii i ChinPolis, Sparta i AtenyWojny grecko-perskie i wojna peloponeskaAleksander Wielki i świat hellenistycznyReligia i kultura starożytnych GrekówGeografia, kolonizacja i najstarsze kultury GrecjiOcena demokracji ateńskiej i edukacja klasycznaPaństwo Aleksandra i nauka hellenistycznaRepublika rzymska i podbojeOd Cezara do cesarstwaKryzys i upadek cesarstwa zachodniegoReligia Rzymian i początki chrześcijaństwaKultura i dziedzictwo RzymianPax Romana, Barbaricum i dziedzictwo antykuPowtórka: starożytność w pigułceBizancjum i świat islamuUstrój Bizancjum i etapy ekspansji arabskiejPaństwo Franków i Karol WielkiMnisi iroszkoccy, Normanowie i ocena renesansu karolińskiegoPaństwo Ottonów i Święte CesarstwoNowe państwa w Europie i chrystianizacjaSłowianie i państwa Europy Środkowo-WschodniejFeudalizm i społeczeństwo stanoweSpór cesarza z papieżemKrucjaty i zakony rycerskieRolnictwo, miasta i handel w XI–XIII w.Zakony, etos rycerski, Mongołowie i rekonkwistaRepubliki kupieckie, Hanza i klimatMieszko I i chrzest PolskiBolesław Chrobry i pierwsza koronaKryzys i odbudowa monarchii pierwszych PiastówPlemiona, organizacja państwa i spory pierwszych PiastówRozbicie dzielnicowe i zagrożenia XIII wiekuLokacje i zmiany gospodarcze XII–XIII wiekuPrzezwyciężenie rozbicia i Władysław ŁokietekKazimierz Wielki, ostatni PiastWielokulturowość Polski Kazimierza WielkiegoWalki o tron i prawo niemieckie a polskieKryzys idei uniwersalnej i monarchie stanoweEuropa XIV–XV wieku: wojna stuletnia i nowa mapaUpadek Konstantynopola i ekspansja osmańskaCzarna śmierć, schizma, bunty i herezjeKultura średniowiecza i sztuka romańska oraz gotyckaUniwersytety, scholastyka i krąg cywilizacji łacińskiejOd Andegawenów do unii polsko-litewskiejStosunki polsko-krzyżackie i bitwa pod GrunwaldemKazimierz Jagiellończyk i wojna trzynastoletniaPrzywileje szlacheckie i monarchia stanowa w PolsceOcena unii, szkoła prawa narodów i polityka JagiellonówPowtórka: średniowiecze w pigułce