1Ocena unii
- Dla Polski: sojusznik przeciw Krzyżakom, rozszerzenie wpływów na wschód, wspólna wojna z zakonem (Grunwald).
- Dla Litwy: ochrona przed Krzyżakami, wejście do świata łacińskiej Europy i chrystianizacja, ale też ryzyko utraty samodzielności.
- Spory w Litwie: Witold bronił samodzielności, a po jego śmierci (1430) Świdrygiełło walczył o władzę. Unia grodzieńska (1432) uspokoiła sytuację (dodatek).
- Historycy spierają się, co znaczyło słowo applicare w akcie krewskim: „przyłączyć” Litwę do Polski czy tylko „związać” oba państwa.
2Polska szkoła prawa narodów
- Paweł Włodkowic na soborze w Konstancji (1415) powiedział, że pogan nie wolno nawracać siłą i że mają prawo do własnego państwa. Krytykował metody Krzyżaków. To początek polskiej szkoły prawa narodów.
Kto po śmierci Witolda walczył o władzę na Litwie?
Doszło do sporów o Litwę.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Polityka dynastyczna
- Jagiellonowie sadzali synów na różnych tronach. Władysław został królem Czech (1471) i Węgier (1490), a później na tronie polskim zasiedli Jan Olbracht, Aleksander i Zygmunt Stary.
- Bilans: w latach 1490–1526 Jagiellonowie rządzili czterema krajami (Polska, Litwa, Czechy, Węgry), ale polityka dynastyczna wciągała Polskę w cudze spory, np. z Habsburgami o Czechy i Węgry.
- Władysław Jagiełło: chrzest Litwy, unia, Grunwald, odnowienie uniwersytetu (1400), ale skromny I pokój toruński.
- Kazimierz Jagiellończyk: odzyskanie Pomorza Gdańskiego (1466), ale przywileje nieszawskie ograniczyły władzę króla.
4Przywileje a gospodarka i unia
- Przywileje wzmocniły szlachtę i jej udział w gospodarce, a rozciągnięcie praw na szlachtę litewską wiązało ją z Polską.
unię oceniaj z obu perspektyw. Włodkowic (Konstancja 1415) pisał, że pogan nie wolno nawracać siłą. Jagiellonowie prowadzili politykę dynastyczną (Czechy i Węgry).
Pisanie, że unia była korzystna tylko dla Polski. Litwa dostała ochronę i dostęp do Europy, a Polska sojusznika.
Który syn Kazimierza Jagiellończyka był królem Czech i Węgier?
Rządził w Pradze i Budzie.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Ocena unii, szkoła prawa narodów i polityka Jagiellonów
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- unię oceniaj z obu perspektyw. Włodkowic (Konstancja 1415) pisał, że pogan nie wolno nawracać siłą. Jagiellonowie prowadzili politykę dynastyczną (Czechy i Węgry).
- Dla Polski: sojusznik przeciw Krzyżakom, rozszerzenie wpływów na wschód, wspólna wojna z zakonem (Grunwald).
- Dla Litwy: ochrona przed Krzyżakami, wejście do świata łacińskiej Europy i chrystianizacja, ale też ryzyko utraty samodzielności.
- Paweł Włodkowic na soborze w Konstancji (1415) powiedział, że pogan nie wolno nawracać siłą i że mają prawo do własnego państwa. Krytykował metody Krzyżaków. To początek polskiej szkoły prawa narodów.
- Władysław Jagiełło: chrzest Litwy, unia, Grunwald, odnowienie uniwersytetu (1400), ale skromny I pokój toruński.
- Kazimierz Jagiellończyk: odzyskanie Pomorza Gdańskiego (1466), ale przywileje nieszawskie ograniczyły władzę króla.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kto na soborze w Konstancji bronił praw pogan?
- AJan Hus
- BZawisza Czarny
- CWitold
- DPaweł Włodkowic
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Paweł Włodkowic – Tezy Włodkowica stały się podstawą polskiej szkoły prawa narodów.
Co twierdził Włodkowic o poganach?
- ANie wolno ich nawracać siłą
- BNie mają praw
- CNależy ich wygnać
- DNależy ich podbić
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Nie wolno ich nawracać siłą – Krytykował Krzyżaków.
Jaką korzyść miała Litwa z unii?
- ADostęp do morza
- BPodboje w Europie
- CKoronę cesarską
- DOchronę przed Krzyżakami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Ochronę przed Krzyżakami – Zakon zagrażał jej od zachodu.
Jaką korzyść miała Polska z unii?
- APokój z Czechami
- BDostęp do Morza Czarnego
- CZniszczenie Rusi
- DSojusznika w walce z Krzyżakami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Sojusznika w walce z Krzyżakami – Razem pokonali zakon pod Grunwaldem.
Kto po śmierci Witolda walczył o władzę na Litwie?
- AAleksander
- BJagiełło
- CŚwidrygiełło
- DZygmunt
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Świdrygiełło – Doszło do sporów o Litwę.
Który syn Kazimierza Jagiellończyka był królem Czech i Węgier?
- AAleksander
- BWładysław
- CZygmunt
- DJan Olbracht
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Władysław – Rządził w Pradze i Budzie.
Co to jest polityka dynastyczna?
- ALikwidacja dynastii
- BSadzanie członków rodu na różnych tronach
- CWojna z dynastiami
- DWybór władcy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Sadzanie członków rodu na różnych tronach – Chodziło o wzmocnienie dynastii.
Jak związano szlachtę litewską z Polską?
- APrzez podatek
- BPrzez siłę
- CPrzez zakaz
- DPrzez przywileje i prawa podobne do polskich
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Przez przywileje i prawa podobne do polskich – Chodziło o utrwalenie unii.
Cały dział „Średniowiecze”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.