1Po co zdjęcia z kosmosu
- Zdjęcia satelitarne (Landsat, Sentinel) i lotnicze pokazują zasięg zdarzenia: powodzi, pożaru, wylesienia. Porównujesz obraz przed i po zdarzeniu, np. przed i po powodzi we wrześniu 2024 r. w dorzeczu Odry.
2Wskaźniki
- Satelity rejestrują odbicie promieniowania w kilku kanałach. Zdrowe rośliny silnie odbijają bliską podczerwień (NIR), a pochłaniają światło czerwone (RED); woda pochłania podczerwień.
- NDVI = NIR − RED przez NIR + RED, NDWI = GREEN − NIR przez GREEN + NIR, gdzie NIR, RED, GREEN – odbicie w bliskiej podczerwieni, czerwieni i zieleni. Oba przyjmują wartości od −1 do 1.
| Wskaźnik | Do czego służy | Jak czytać |
|---|---|---|
| NDWI | wykrywanie wody | wyższa wartość = więcej wody |
| NDVI | stan roślinności | spadek = utrata roślinności (pożar, wylesienie) |
Dlaczego zdrowa roślinność ma wysokie NDVI?
Duża różnica między NIR i RED daje wysoki wynik ze wzoru NIR − RED przez NIR + RED.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Zanim porównasz zdjęcia
- Rozdzielczość przestrzenna: rozmiar piksela w terenie (Sentinel-2 – 10 m, Landsat – 30 m). Im większy piksel, tym mniej szczegółów.
- Rozdzielczość czasowa: jak często satelita obserwuje to samo miejsce (Sentinel-2 – co ok. 5 dni).
- Sprawdź datę i porę roku (zimą jest mniej zieleni, więc NDVI jest niższe) oraz zachmurzenie. Przy powodzi pomaga radar (np. Sentinel-1), bo „widzi” przez chmury.
- Dane: rozlewisko ma na obrazie 40 pikseli szerokości, rozdzielczość to 10 m.
- Wzór: szerokość = liczba pikseli · rozdzielczość.
- Obliczenia: 40 · 10 m = 400 m. Odpowiedź: ok. 400 m.
Przed porównaniem zdjęć sprawdź datę, porę roku, zachmurzenie i rozdzielczość. Inaczej porównujesz zmiany, które nie wynikają z katastrofy.
Porównywanie zdjęć z różnych pór roku i uznanie spadku NDVI za skutek pożaru. Może to być zwykła sezonowa zmiana roślinności.
✎Ściąga: Obserwacja katastrofy: zdjęcia satelitarne i GIS
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Przed porównaniem zdjęć sprawdź datę, porę roku, zachmurzenie i rozdzielczość. Inaczej porównujesz zmiany, które nie wynikają z katastrofy.
- NDVI = NIR − RED przez NIR + RED, NDWI = GREEN − NIR przez GREEN + NIR, gdzie NIR, RED, GREEN – odbicie w bliskiej podczerwieni, czerwieni i zieleni. Oba przyjmują wartości od −1 do 1.
- Rozdzielczość przestrzenna: rozmiar piksela w terenie (Sentinel-2 – 10 m, Landsat – 30 m). Im większy piksel, tym mniej szczegółów.
- Rozdzielczość czasowa: jak często satelita obserwuje to samo miejsce (Sentinel-2 – co ok. 5 dni).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Wskaźnik NDVI służy do
- Apomiaru temperatury powietrza
- Bwykrywania wody
- Cpomiaru wysokości terenu
- Doceny stanu roślinności
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: oceny stanu roślinności – Spadek NDVI oznacza utratę roślinności, np. po pożarze lub wylesieniu.
NDWI pomaga w
- Aokreślaniu typu gleby
- Bwykrywaniu wody, np. rozlewisk powodzi
- Cocenie stanu lasu
- Dpomiarze emisji CO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wykrywaniu wody, np. rozlewisk powodzi – Wyższe wartości NDWI wskazują więcej wody w pikselu.
Dlaczego zdrowa roślinność ma wysokie NDVI?
- ASilnie odbija bliską podczerwień, a pochłania światło czerwone
- BSilnie odbija światło czerwone
- CPochłania całe promieniowanie
- DOdbija tylko promieniowanie radarowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Silnie odbija bliską podczerwień, a pochłania światło czerwone – Duża różnica między NIR i RED daje wysoki wynik ze wzoru NIR − RED przez NIR + RED.
Rozdzielczość przestrzenna to
- Awysokość orbity
- Brozmiar piksela odpowiadający obszarowi w terenie
- Cczęstość przelotów satelity
- Dliczba barw na zdjęciu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: rozmiar piksela odpowiadający obszarowi w terenie – Im mniejszy piksel (np. 10 m), tym więcej szczegółów widać na obrazie.
Rozdzielczość czasowa to
- Aczęstość, z jaką satelita obserwuje to samo miejsce
- Bliczba kanałów spektralnych
- Crozmiar piksela
- Dczas trwania katastrofy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: częstość, z jaką satelita obserwuje to samo miejsce – Wysoka rozdzielczość czasowa pozwala śledzić zmiany z dnia na dzień.
Rozlewisko ma 25 pikseli szerokości, a piksel to 30 m. Ile ma szerokości?
- A55 m
- B7,5 km
- C750 m
- D83 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 750 m – 25 · 30 m = 750 m.
Dlaczego w czasie powodzi warto sięgnąć po obrazy radarowe?
- ARadar nie wymaga satelity
- BRadar „widzi” przez chmury
- CRadar pokazuje barwy roślin
- DRadar mierzy temperaturę wody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Radar „widzi” przez chmury – Podczas powodzi często jest pochmurno, a chmury zasłaniają zwykłe zdjęcia optyczne.
Jaki błąd można popełnić, porównując zdjęcie z lipca i ze stycznia?
- APomylić piksele z kilometrami
- BUznać radar za zdjęcie optyczne
- CUznać sezonowy spadek zieleni za skutek katastrofy
- DPomylić półkule
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Uznać sezonowy spadek zieleni za skutek katastrofy – Pora roku zmienia stan roślinności, więc takie porównanie nie pokazuje skutków zdarzenia.
Cały dział „Geozagrożenia i zasoby”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.