1Strefa umiarkowana
- Cztery pory roku i przejście od klimatu oceanicznego (zachodnie wybrzeża kontynentów) do kontynentalnego (wnętrze i wschód Eurazji).
- Roślinność: lasy liściaste i mieszane (gleby brunatne i płowe), tajga (lasy iglaste, gleby bielicowe), stepy i leśnostepy (czarnoziemy) oraz pustynie umiarkowane w głębi lądu (Gobi).
- Na wschodzie Syberii wieczna zmarzlina występuje także pod tajgą, czyli jeszcze w strefie umiarkowanej.
2Strefa podbiegunowa
- Lato jest krótkie i chłodne (średnia najcieplejszego miesiąca poniżej ok. 10°C). Rośnie tundra (mchy, porosty, krzewinki) i lasotundra na glebach tundrowych.
- Wieczna zmarzlina to grunt zamarznięty nieprzerwanie co najmniej 2 lata. Latem rozmarza tylko cienka warstwa czynna, a woda nie może wsiąknąć głębiej, więc tundra jest podmokła.
- Drzewa nie rosną, bo okres wegetacji jest zbyt krótki i chłodny. Dodatkowo przeszkadzają płytka warstwa czynna, podmokłość i silne wiatry.
Dlaczego tundra latem jest podmokła?
Zmarzlina działa jak warstwa nieprzepuszczalna, a parowanie przy niskiej temperaturze jest słabe.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Strefa polarna
- Średnie miesięczne temperatury są ujemne przez cały rok. Są tu lądolody (Antarktyda, Grenlandia), pustynie lodowe, brak gleb, a za kołem podbiegunowym występują dzień i noc polarna.
| Strefa | Roślinność | Gleby |
|---|---|---|
| umiarkowana | lasy liściaste i mieszane, tajga, stepy | brunatne, płowe, bielicowe, czarnoziemy |
| podbiegunowa | tundra, lasotundra | tundrowe, wieczna zmarzlina |
| polarna | brak roślin (lód) | brak gleb |
Tajga to las iglasty na glebach bielicowych. Step to trawy na czarnoziemach. Tundra to mchy, porosty i krzewinki na zmarzlinie.
Uznanie, że wieczna zmarzlina występuje tylko w tundrze. Na wschodzie Syberii sięga daleko w głąb tajgi.
✎Ściąga: Strefy umiarkowana, podbiegunowa i polarna
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Tajga to las iglasty na glebach bielicowych. Step to trawy na czarnoziemach. Tundra to mchy, porosty i krzewinki na zmarzlinie.
- Wieczna zmarzlina to grunt zamarznięty nieprzerwanie co najmniej 2 lata. Latem rozmarza tylko cienka warstwa czynna, a woda nie może wsiąknąć głębiej, więc tundra jest podmokła.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czarnoziemy są typowe dla
- Atundry
- Blasów równikowych
- Cstepów i leśnostepów
- Dtajgi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: stepów i leśnostepów – Czarnoziemy są żyzne, bogate w próchnicę i powstają pod trawiastą roślinnością stepów.
Gleby bielicowe występują głównie w
- Astrefie zwrotnikowej
- Btajdze
- Cstrefie równikowej
- Dstepie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: tajdze – Gleby bielicowe są kwaśne i ubogie, powstają pod lasami iglastymi chłodnej części strefy umiarkowanej.
Wieczna zmarzlina to grunt zamarznięty nieprzerwanie przez co najmniej
- A1 miesiąc
- B2 lata
- Cjedną zimę
- D100 lat
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2 lata – Za wieczną zmarzlinę uznaje się grunt, który pozostaje zamarznięty minimum dwa kolejne lata.
Dlaczego tundra latem jest podmokła?
- AWoda stoi w warstwie czynnej nad zamarzniętym gruntem i nie może wsiąknąć głębiej
- BOpady są tam bardzo wysokie
- CPłynie tam wiele rzek tranzytowych
- DGleba jest piaszczysta
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Woda stoi w warstwie czynnej nad zamarzniętym gruntem i nie może wsiąknąć głębiej – Zmarzlina działa jak warstwa nieprzepuszczalna, a parowanie przy niskiej temperaturze jest słabe.
Który zestaw pasuje do strefy polarnej?
- AStepy i czarnoziemy
- BSawanna i regur
- CLądolód, brak gleb, dzień i noc polarna
- DTajga i gleby bielicowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Lądolód, brak gleb, dzień i noc polarna – W strefie polarnej średnie miesięczne temperatury są ujemne cały rok, a powierzchnię pokrywa lód.
Gobi to przykład
- Apustyni lodowej
- Bpustyni w strefie umiarkowanej
- Ctundry
- Dpustyni zwrotnikowej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: pustyni w strefie umiarkowanej – Gobi leży w strefie umiarkowanej, w głębi Azji, z dala od oceanu.
Główną przyczyną braku drzew w tundrze jest
- Azbyt duża suma opadów
- Bkrótki i chłodny okres wegetacji
- Cbrak światła latem
- Dzasolenie gleb
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: krótki i chłodny okres wegetacji – Średnia najcieplejszego miesiąca poniżej ok. 10°C nie pozwala drzewom urosnąć, a zmarzlina i wiatr dodatkowo im przeszkadzają.
Klimat kontynentalny w strefie umiarkowanej oznacza
- Aobfite opady przez cały rok
- Bbrak pór roku
- Cduże roczne amplitudy temperatury i mniej opadów
- Dłagodne zimy i chłodne lata
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: duże roczne amplitudy temperatury i mniej opadów – Im dalej od oceanu, tym gorętsze lata, mroźniejsze zimy i mniejsze opady.
Cały dział „Strefowość i zależności środowiskowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.