1Strefa równikowa
- Średnia temperatura ok. 25–28°C przez cały rok, roczna amplituda poniżej 3°C, opady powyżej 2000 mm rozłożone na cały rok.
- Wilgotne lasy równikowe mają największą bioróżnorodność na lądzie (Amazonia, dorzecze Konga).
- Gleby ferralitowe (laterytowe) są ubogie. Przy takim cieple i wilgoci wietrzenie chemiczne i wymywanie są bardzo intensywne, a składniki odżywcze krążą głównie w biomasie lasu.
2Strefa podrównikowa
- Jest wyraźna pora deszczowa i pora sucha. Wynikają z sezonowej wędrówki strefy opadów zenitalnych, a w południowej i wschodniej Azji z monsunów.
- Rosną sawanny i lasy monsunowe, a gleby są czerwone i czarne (regur). Przykłady: sawanny Afryki Wschodniej, Wyżyna Dekan.
Dlaczego gleby ferralitowe w lesie równikowym są ubogie?
Ciepło i wilgoć sprzyjają szybkiemu rozkładowi i wymywaniu, więc zasobny w składniki jest las, a nie gleba.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Strefa zwrotnikowa
- Wyże, bardzo mało opadów i duże dobowe amplitudy temperatury. To pustynie i półpustynie z glebami inicjalnymi i zasolonymi.
- Rzeki są okresowe (wadi), a życie skupia się w oazach. Wyjątek to rzeki tranzytowe, np. Nil, które zbierają wodę na wilgotniejszych obszarach.
4Strefa podzwrotnikowa
- Klimat śródziemnomorski: gorące, suche lato i łagodna, deszczowa zima. Rosną lasy i zarośla twardolistne (makia), a gleby to brunatne i czerwone terra rossa. Przykłady: basen Morza Śródziemnego, Kalifornia, Chile Środkowe, Kraj Przylądkowy.
- Na wschodnich wybrzeżach kontynentów panuje wilgotny klimat podzwrotnikowy z opadami latem.
| Strefa | Opady | Roślinność | Gleby |
|---|---|---|---|
| równikowa | >2000 mm, cały rok | wilgotny las równikowy | ferralitowe |
| podrównikowa | pora deszczowa i sucha | sawanna, las monsunowy | czerwone, regur |
| zwrotnikowa | bardzo małe | pustynie, półpustynie | inicjalne, zasolone |
| podzwrotnikowa | deszczowa zima | makia, lasy twardolistne | terra rossa, brunatne |
w lesie równikowym żyzność jest w roślinach, nie w glebie. Ubogie gleby tłumaczy szybki rozkład materii i wymywanie, a nie brak wody.
Zakładanie, że skoro w lesie równikowym jest bujna roślinność, to gleby też są żyzne. Są ubogie, a składniki krążą w biomasie.
W strefie zwrotnikowej duże dobowe amplitudy temperatury wynikają z
Brak chmur i pary wodnej pozwala na silne nagrzanie w dzień i szybkie wychłodzenie w nocy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Strefy od równika do zwrotników
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- w lesie równikowym żyzność jest w roślinach, nie w glebie. Ubogie gleby tłumaczy szybki rozkład materii i wymywanie, a nie brak wody.
- Klimat śródziemnomorski: gorące, suche lato i łagodna, deszczowa zima. Rosną lasy i zarośla twardolistne (makia), a gleby to brunatne i czerwone terra rossa. Przykłady: basen Morza Śródziemnego, Kalifornia, Chile Środkowe, Kraj Przylądkowy.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jakie opady są typowe dla strefy równikowej?
- AGłównie zimą, przy suchym lecie
- BPoniżej 100 mm w roku
- CPowyżej 2000 mm przez cały rok
- DTylko w porze deszczowej, przy długiej porze suchej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Powyżej 2000 mm przez cały rok – W strefie równikowej deszcz pada obficie przez cały rok, a roczna amplituda temperatury jest mała.
Dlaczego gleby ferralitowe w lesie równikowym są ubogie?
- APanuje tam wieczna zmarzlina
- BIntensywne wietrzenie i wymywanie, a składniki krążą w biomasie
- CNie ma tam roślinności
- DBrakuje tam wody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Intensywne wietrzenie i wymywanie, a składniki krążą w biomasie – Ciepło i wilgoć sprzyjają szybkiemu rozkładowi i wymywaniu, więc zasobny w składniki jest las, a nie gleba.
Dla strefy podrównikowej charakterystyczne są
- Amakia i terra rossa
- Bpustynie lodowe
- Cpora deszczowa i sucha oraz sawanny
- Dtajga i gleby bielicowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: pora deszczowa i sucha oraz sawanny – Zmienność opadów w roku daje wyraźne pory roku, a roślinnością są sawanny i lasy monsunowe.
W strefie zwrotnikowej duże dobowe amplitudy temperatury wynikają z
- Awiecznej zmarzliny
- Bstałej pokrywy śnieżnej
- Cdużej wilgotności powietrza
- Dbezchmurnego nieba i suchego powietrza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: bezchmurnego nieba i suchego powietrza – Brak chmur i pary wodnej pozwala na silne nagrzanie w dzień i szybkie wychłodzenie w nocy.
Nil jest wyjątkiem w strefie zwrotnikowej, ponieważ
- Awysycha każdego lata
- Bjest rzeką okresową (wadi)
- Cjest rzeką tranzytową zasilaną z wilgotniejszych obszarów
- Dpowstaje z lokalnych opadów na pustyni
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: jest rzeką tranzytową zasilaną z wilgotniejszych obszarów – Nil płynie przez pustynię, ale wodę zbiera na wyżynach i w strefie równikowej o dużych opadach.
Terra rossa i makia występują w klimacie
- Apodrównikowym monsunowym
- Bśródziemnomorskim
- Cpolarnym
- Drównikowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: śródziemnomorskim – To typowe zestawienie dla podzwrotnikowego klimatu z suchym latem i deszczową zimą.
Który region leży w strefie podzwrotnikowej o klimacie śródziemnomorskim?
- ADorzecze Konga
- BŚrodkowa Sahara
- CKraj Przylądkowy
- DWyżyna Dekan
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Kraj Przylądkowy – Kraj Przylądkowy (RPA) ma gorące, suche lato i łagodną, deszczową zimę, a Kongo leży w strefie równikowej, Dekan w podrównikowej.
Co oznacza wadi?
- AOazę
- BOkresowo płynącą rzekę (suchą dolinę) na obszarze pustynnym
- CWydmę
- DSłone jezioro
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Okresowo płynącą rzekę (suchą dolinę) na obszarze pustynnym – Wadi wypełnia się wodą tylko po rzadkich ulewach.
Cały dział „Strefowość i zależności środowiskowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.