1Tkanki roślinne
| Rodzaj | Przykłady | Funkcja |
|---|---|---|
| Twórcze (merystemy) | wierzchołkowe, boczne (kambium, fellogen) | dzielą się, dają przyrost na długość i grubość |
| Okrywające | epiderma, korek | ochrona przed wysychaniem |
| Miękiszowe | asymilacyjny, spichrzowy, powietrzny | fotosynteza, zapas, wymiana gazów |
| Przewodzące | ksylem, floem | transport |
| Wzmacniające | kolenchyma, sklerenchyma | podpora |
- Ksylem: cewki i naczynia (martwe, drewnieją), przewodzi wodę i sole mineralne. Floem: rurki sitowe (żywe) z komórkami towarzyszącymi, przewodzi asymilaty.
- Plazmodesmy to połączenia cytoplazmy sąsiednich komórek. Łączą protoplasty w jeden symplast.
2Organy wegetatywne
- Korzeń: ma strefę wzrostu i strefę włośnikową (pobieranie wody).
- Łodyga: wiązki przewodzące; przyrost wtórny (kambium) tworzy drewno i słoje (roczne przyrosty).
- Liść: miękisz palisadowy i gąbczasty, aparaty szparkowe (zob. temat o liściu).
- Budowa pierwotna powstaje z merystemów wierzchołkowych, a wtórna (grubienie) z kambium i fellogenu.
Dlaczego w strefie włośnikowej korzenia woda wnika łatwo do rośliny?
Włośniki to długie wyrostki komórek skórki korzenia.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Modyfikacje organów
| Modyfikacja | Przykład | Po co |
|---|---|---|
| Kłącze, bulwa, cebula | perz (kłącze), ziemniak (bulwa), cebula | zapas i rozmnażanie wegetatywne |
| Ciernie | berberys | ochrona przed roślinożercami |
| Wąsy czepne | groch | wspinanie się ku światłu |
| Korzenie spichrzowe | marchew | zapas |
| Korzenie powietrzne | storczyki | pobieranie wody z powietrza i mocowanie |
4Znaczenie roślin dla człowieka
- Żywność, surowce (drewno, włókna), leki, tlen oraz ochrona gleby przed erozją.
Reguła: modyfikacja organu zawsze ma funkcję. Pytaj „po co?”, a nie „jak to się nazywa?”.
„cebula i bulwa to korzenie”
Cebula to zmodyfikowany pęd (liście zapasowe), a ziemniak to bulwa łodygowa; spichrzowy korzeń to np. marchew.
Naczynia ksylemu są martwe, a rurki sitowe floemu żywe.
Który element przewodzi sacharozę z liści do korzeni?
Floem prowadzi asymilaty.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Tkanki i organy roślin
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Reguła: modyfikacja organu zawsze ma funkcję. Pytaj „po co?”, a nie „jak to się nazywa?”.
- Ksylem: cewki i naczynia (martwe, drewnieją), przewodzi wodę i sole mineralne. Floem: rurki sitowe (żywe) z komórkami towarzyszącymi, przewodzi asymilaty.
- Plazmodesmy to połączenia cytoplazmy sąsiednich komórek. Łączą protoplasty w jeden symplast.
- Korzeń: ma strefę wzrostu i strefę włośnikową (pobieranie wody).
- Łodyga: wiązki przewodzące; przyrost wtórny (kambium) tworzy drewno i słoje (roczne przyrosty).
- Liść: miękisz palisadowy i gąbczasty, aparaty szparkowe (zob. temat o liściu).
- Budowa pierwotna powstaje z merystemów wierzchołkowych, a wtórna (grubienie) z kambium i fellogenu.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Która tkanka roślinna daje przyrost łodygi na grubość?
- AMerystem wierzchołkowy
- BEpiderma
- CKambium
- DKolenchyma
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Kambium – Kambium to merystem boczny, który tworzy drewno i łyko.
Który element przewodzi sacharozę z liści do korzeni?
- ASzparki
- BWłośniki
- CRurki sitowe floemu
- DNaczynia ksylemu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Rurki sitowe floemu – Floem prowadzi asymilaty.
Czym są plazmodesmy?
- APorami w ścianie ksylemu
- BChloroplastami
- CWiązkami przewodzącymi
- DPołączeniami cytoplazmy sąsiednich komórek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Połączeniami cytoplazmy sąsiednich komórek – Plazmodesmy łączą protoplasty w symplast.
Który zestaw tkanek zapewnia roślinie podparcie?
- AMiękisz asymilacyjny i spichrzowy
- BEpiderma i korek
- CKolenchyma i sklerenchyma
- DFloem i ksylem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Kolenchyma i sklerenchyma – Tkanki wzmacniające podtrzymują organy.
Słoje drzewa to:
- Arurki sitowe
- Bślady ranienia
- Cliście zapasowe
- Droczne przyrosty drewna z kambium
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: roczne przyrosty drewna z kambium – Co roku kambium tworzy nową warstwę drewna.
Marchew jest zmodyfikowanym:
- Akorzeniem powietrznym
- Bkorzeniem spichrzowym
- Cliściem
- Dpędem podziemnym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: korzeniem spichrzowym – Marchew to gruby korzeń gromadzący zapas.
Wąsy czepne grochu mają służyć:
- Aobronie przed roślinożercami
- Bgromadzeniu skrobi
- Cwspinaniu się ku światłu
- Dpobieraniu wody z powietrza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wspinaniu się ku światłu – Wąsy owijają się wokół podpór.
Dlaczego w strefie włośnikowej korzenia woda wnika łatwo do rośliny?
- ATo miejsce wzrostu na długość
- BSą tam szparki
- CWłośniki zwiększają powierzchnię pobierania wody
- DNie ma tam ścian komórkowych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Włośniki zwiększają powierzchnię pobierania wody – Włośniki to długie wyrostki komórek skórki korzenia.
Cały dział „Różnorodność i budowa roślin”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.