1Makroelementy
| Pierwiastek | Forma pobierana | Rola |
|---|---|---|
| N | NO₃⁻, NH₄⁺ | aminokwasy, białka, chlorofil |
| S | SO₄²⁻ | aminokwasy siarkowe |
| Mg | Mg²⁺ | centralny atom chlorofilu |
| K | K⁺ | turgor, szparki, enzymy |
| P | fosforany | ATP, kwasy nukleinowe, fosfolipidy |
- Objawy niedoboru: chloroza (żółknięcie liści przy braku N lub Mg, bo brakuje chlorofilu), zahamowanie wzrostu.
2Fotosynteza: skąd roślina bierze substraty
- Ogólnie: 6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂ (światło, chlorofil). Gdzie: CO₂ – dwutlenek węgla, H₂O – woda, C₆H₁₂O₆ – glukoza, O₂ – tlen.
- Woda dochodzi do liści ksylemem. CO₂ wnika przez szparki i krąży w przestworach miękiszu gąbczastego.
- Wymianie gazowej sprzyjają: szparki, miękisz gąbczasty, cienka kutykula.
Żółknięcie liści z powodu braku chlorofilu to:
Chloroza występuje m.in. przy niedoborze N lub Mg.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Czynniki fotosyntezy
- Zewnętrzne: światło, temperatura, CO₂, woda. Wewnętrzne: ilość chlorofilu, budowa liścia, wiek liścia.
- Gdy rośnie jeden czynnik, tempo fotosyntezy rośnie tylko do pewnej granicy. Dalej ogranicza ją inny, który jest w niedoborze (czynnik ograniczający).
- Doświadczenie: zmieniaj jeden czynnik (np. odległość lampy od rośliny wodnej) i licz bąbelki tlenu w jednostce czasu. Reszta warunków jest stała. Dodaj powtórzenia.
4Symbioza z mikroorganizmami
- Bakterie brodawkowe wiążą N₂ u roślin motylkowych, mikoryza zwiększa pobieranie wody i soli, a bakterie glebowe (nitryfikacja) zwiększają dostępność azotanów.
Łatwo to zapamiętać: roślina nie „zjada” nawozu, tylko pobiera jony z wody glebowej. Brak magnezu to brak chlorofilu, a więc żółte liście.
„więcej światła zawsze znaczy szybsza fotosynteza”
Po przekroczeniu punktu nasycenia ogranicza ją inny czynnik, np. CO₂ albo temperatura.
Chloroza ma różne przyczyny: liście żółkną nie tylko przy niedoborze żelaza, ale też azotu czy magnezu.
Jak zmieni się tempo fotosyntezy rośliny wodnej po przesunięciu lampy bliżej, jeśli CO₂ jest ograniczony?
Czynnik ograniczający (CO₂) wyznacza maksimum.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Odżywianie mineralne i fotosynteza
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Łatwo to zapamiętać: roślina nie „zjada” nawozu, tylko pobiera jony z wody glebowej. Brak magnezu to brak chlorofilu, a więc żółte liście.
- Woda dochodzi do liści ksylemem. CO₂ wnika przez szparki i krąży w przestworach miękiszu gąbczastego.
- Zewnętrzne: światło, temperatura, CO₂, woda. Wewnętrzne: ilość chlorofilu, budowa liścia, wiek liścia.
- Bakterie brodawkowe wiążą N₂ u roślin motylkowych, mikoryza zwiększa pobieranie wody i soli, a bakterie glebowe (nitryfikacja) zwiększają dostępność azotanów.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który pierwiastek jest centralnym atomem chlorofilu?
- AMagnez
- BAzot
- CSiarka
- DPotas
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Magnez – Chlorofil zawiera atom Mg w centrum pierścienia porfirynowego.
Żółknięcie liści z powodu braku chlorofilu to:
- Achloroza
- Btranspiracja
- Cplazmoliza
- Dsusza fizjologiczna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: chloroza – Chloroza występuje m.in. przy niedoborze N lub Mg.
Jon potasu odgrywa rolę w:
- Awiązaniu N₂
- Bbudowie chlorofilu
- Cregulacji turgoru komórek szparkowych
- Dbudowie cząsteczki ATP
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: regulacji turgoru komórek szparkowych – K⁺ uczestniczy w zmianach turgoru, a więc w otwieraniu szparek.
Którędy CO₂ wchodzi do liścia?
- APrzez korek pnia
- BPrzez włośniki
- CPrzez ksylem
- DPrzez szparki i przestwory międzykomórkowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Przez szparki i przestwory międzykomórkowe – Szparki są głównym wejściem gazów.
Jak zmieni się tempo fotosyntezy rośliny wodnej po przesunięciu lampy bliżej, jeśli CO₂ jest ograniczony?
- ARośnie bez końca
- BWzrośnie tylko do granicy ustalonej przez ilość CO₂
- CSpadnie do zera
- DNie ma zależności od światła
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Wzrośnie tylko do granicy ustalonej przez ilość CO₂ – Czynnik ograniczający (CO₂) wyznacza maksimum.
Wykres pokazuje wzrost tempa fotosyntezy z natężeniem światła aż do wartości stałej. Co oznacza plateau?
- AŚwiatło nie ma wpływu
- BChlorofil zniknął
- CInny czynnik niż światło stał się ograniczający
- DRoślina jest martwa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Inny czynnik niż światło stał się ograniczający – Stałe tempo przy większym świetle oznacza, że ogranicza je np. CO₂ lub temperatura.
Co dają roślinie motylkowej bakterie brodawkowe?
- ADodatkowe chloroplasty
- BFosfor
- CZwiązki azotu z wiązania N₂
- DMagnez
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Związki azotu z wiązania N₂ – Bakterie przekształcają N₂ w formy dostępne dla roślin, a roślina daje im cukry.
Który zestaw zmiennych jest poprawny dla doświadczenia o wpływie temperatury na fotosyntezę?
- ABrak zmiennych
- BNiezależna – temperatura, zależna – tempo wydzielania tlenu
- CNiezależna – ilość tlenu, zależna – temperatura
- DNiezależna i zależna – światło
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Niezależna – temperatura, zależna – tempo wydzielania tlenu – Badacz zmienia temperaturę i mierzy skutek, czyli tlen.
Cały dział „Funkcjonowanie i rozmnażanie roślin”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.