1Co jest potrzebne do kiełkowania
- Woda (nasiono pęcznieje i uruchamiają się enzymy), tlen (oddychanie tlenowe dostarcza energii) i odpowiednia temperatura.
- U niektórych gatunków także światło lub okres spoczynku (np. przetrzymanie w chłodzie).
2Przebieg
- Najpierw rośnie korzeń zarodkowy, potem pęd. Liścienie (a w nasionach bielmowych – bielmo) odżywiają siewkę, dopóki nie wytworzy własnych liści i nie zacznie fotosyntezy.
- Zapasy (skrobia, białka, tłuszcze) są rozkładane enzymatycznie i zużywane w oddychaniu i do budowy.
Łatwo to zapamiętać: nasiono to „zapakowana siewka z kanapkami”. Woda je budzi, tlen daje energię do jedzenia kanapek, a temperatura decyduje o tempie.
Po co nasiono pęcznieje po zamoczeniu?
Nawodnienie aktywuje enzymy rozkładające zapasy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Doświadczenia
- Wpływ wody: trzy szalki z nasionami, jedna sucha (próba kontrolna), jedna z umiarkowaną ilością wody, jedna zalana (brak tlenu). Zmienna niezależna: ilość wody. Zależna: liczba wykiełkowanych nasion lub długość korzenia.
- Wpływ temperatury lub światła: zmieniaj tylko ten czynnik, a resztę utrzymaj stałą.
- Rola liścieni: u części siewek usuń liścienie. Gorszy wzrost tych siewek pokazuje, że liścienie dostarczają zapasów.
- Zawsze użyj jednakowych nasion, powtórzeń i próby kontrolnej.
„im więcej wody, tym lepiej kiełkują”
Zalane nasiona nie mają dostępu do tlenu.
Brak kiełkowania w ciemności nie znaczy, że nasiono nie żyje: niektóre gatunki wymagają światła lub spoczynku.
✎Ściąga: Kiełkowanie nasion
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Łatwo to zapamiętać: nasiono to „zapakowana siewka z kanapkami”. Woda je budzi, tlen daje energię do jedzenia kanapek, a temperatura decyduje o tempie.
- Woda (nasiono pęcznieje i uruchamiają się enzymy), tlen (oddychanie tlenowe dostarcza energii) i odpowiednia temperatura.
- Wpływ wody: trzy szalki z nasionami, jedna sucha (próba kontrolna), jedna z umiarkowaną ilością wody, jedna zalana (brak tlenu). Zmienna niezależna: ilość wody. Zależna: liczba wykiełkowanych nasion lub długość korzenia.
- Wpływ temperatury lub światła: zmieniaj tylko ten czynnik, a resztę utrzymaj stałą.
- Rola liścieni: u części siewek usuń liścienie. Gorszy wzrost tych siewek pokazuje, że liścienie dostarczają zapasów.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czynnik NIEKONIECZNY do kiełkowania większości nasion to:
- AWoda
- BTlen
- CGleba bogata w nawozy
- DOdpowiednia temperatura
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Gleba bogata w nawozy – Do kiełkowania wystarczają woda, tlen i temperatura, bo siewkę odżywiają zapasy.
Po co nasiono pęcznieje po zamoczeniu?
- AWoda zwiększa jego masę zapasów
- BWoda uruchamia enzymy i metabolizm
- CWoda zamienia się w tlen
- DWoda niszczy łupinę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Woda uruchamia enzymy i metabolizm – Nawodnienie aktywuje enzymy rozkładające zapasy.
Co odżywia siewkę fasoli na początku wzrostu?
- AKutykula
- BLiścienie
- CChlorofil w liściach właściwych
- DGlebowe sole mineralne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Liścienie – Siewka korzysta z zapasów liścieni, zanim zacznie fotosyntezę.
W doświadczeniu nasiona groszku zalano wodą i po tygodniu nie wykiełkowały. Najlepsze wyjaśnienie to:
- AZa dużo światła
- BBrak soli mineralnych
- CBrak tlenu
- DZa mało wody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Brak tlenu – Zalanie ogranicza dopływ tlenu do oddychania.
Które zmienne zapewniają poprawne doświadczenie o wpływie temperatury?
- AZmieniamy tylko temperaturę; światło, woda i nasiona są takie same
- BZmieniamy temperaturę i światło
- CZmieniamy tylko ilość nasion
- DZmieniamy rodzaj nasion i temperaturę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zmieniamy tylko temperaturę; światło, woda i nasiona są takie same – Tylko jeden czynnik może się zmieniać.
Uczeń usunął liścienie z połowy siewek fasoli. Co powinien oczekiwać, jeśli liścienie są zapasem?
- AWzrostu tylko korzeni
- BBraku różnic
- CSzybszego wzrostu bez liścieni
- DSłabszego wzrostu siewek bez liścieni
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Słabszego wzrostu siewek bez liścieni – Brak zapasów ogranicza wzrost.
Dlaczego w doświadczeniu o wodzie potrzebna jest próba bez wody?
- ASprawdza tlen
- BPokazuje, że brak wody uniemożliwia kiełkowanie
- CZwiększa liczbę nasion
- DZmienia temperaturę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Pokazuje, że brak wody uniemożliwia kiełkowanie – To próba kontrolna dla porównania.
Co może być przyczyną braku kiełkowania nasion gatunku wymagającego spoczynku mimo wody, tlenu i ciepła?
- ANasiona nie mają zarodków
- BNasiona nie przeszły okresu spoczynku
- CZa dużo światła
- DZa mało CO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Nasiona nie przeszły okresu spoczynku – Spoczynek bywa warunkiem kiełkowania.
Cały dział „Funkcjonowanie i rozmnażanie roślin”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.