1Rola w przyrodzie
- Destruenci rozkładają martwą materię. W obiegu azotu bakterie wiążą N₂ (bakterie brodawkowe w symbiozie z motylkowymi), przeprowadzają nitryfikację i denitryfikację.
- Mikrobiom człowieka to bakterie żyjące na skórze i w jelitach: pomagają trawić, produkują witaminy i zajmują miejsce patogenom.
2Znaczenie dla człowieka
- Fermentacja mlekowa daje jogurt, kefir i kiszonki. Dzięki inżynierii genetycznej bakterie produkują np. insulinę. Oczyszczają też ścieki.
Bakterie jelitowe człowieka należą do:
Mikrobiom to zespół mikroorganizmów, z których wiele jest korzystnych.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Choroby bakteryjne
| Choroba | Droga zakażenia | Profilaktyka |
|---|---|---|
| Gruźlica | kropelkowa | szczepienie BCG, wietrzenie, unikanie kontaktu |
| Salmonelloza | skażona żywność | higiena, obróbka cieplna |
| Borelioza | ukąszenie kleszcza | repelenty, odzież, szybkie usunięcie kleszcza |
| Tężec | zanieczyszczone rany | szczepienie, dezynfekcja ran |
| Kiła, rzeżączka | kontakty seksualne | prezerwatywa, unikanie przypadkowych kontaktów, badania i leczenie partnera |
4Antybiotyki i antybiotykooporność
- Antybiotyki zabijają bakterie lub hamują ich wzrost. Nie działają na wirusy.
- Niewłaściwe stosowanie (za krótko, bez potrzeby) pozwala przeżyć bakteriom z mutacją oporności. Przeżywają one selekcję i przekazują oporność dalej, także innym bakteriom (plazmidy). Tak powstają szczepy oporne.
Antybiotyk nie „uczy” bakterii oporności. On tylko usuwa wrażliwe, a oporne zostają i się mnożą.
„bakterie uodporniają się na antybiotyk w trakcie jednego leczenia, bo się do niego przyzwyczajają”. To selekcja już istniejących opornych komórek.
„Wszystkie bakterie są groźne”
Chorobotwórcza jest tylko mała część bakterii, a wiele jest pożytecznych.
Który argument najlepiej wyjaśnia oporność bakterii na antybiotyk?
To klasyczna selekcja naturalna w populacji bakterii.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Znaczenie bakterii i choroby bakteryjne
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Antybiotyk nie „uczy” bakterii oporności. On tylko usuwa wrażliwe, a oporne zostają i się mnożą.
- Destruenci rozkładają martwą materię. W obiegu azotu bakterie wiążą N₂ (bakterie brodawkowe w symbiozie z motylkowymi), przeprowadzają nitryfikację i denitryfikację.
- Mikrobiom człowieka to bakterie żyjące na skórze i w jelitach: pomagają trawić, produkują witaminy i zajmują miejsce patogenom.
- Antybiotyki zabijają bakterie lub hamują ich wzrost. Nie działają na wirusy.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Bakterie brodawkowe żyjące w korzeniach grochu:
- Arozkładają celulozę
- Bwytwarzają antybiotyki
- Cprowadzą fotosyntezę
- Dwiążą azot atmosferyczny w symbiozie z rośliną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wiążą azot atmosferyczny w symbiozie z rośliną – Bakterie wiążą N₂ do form dostępnych dla roślin, a roślina daje im związki organiczne.
Który proces w obiegu azotu zachodzi dzięki bakteriom nitryfikacyjnym?
- AZamiana azotanów w gazowy azot
- BRozkład białek do CO₂
- CUtlenianie amoniaku do azotanów
- DWiązanie azotu z atmosfery w korzeniach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Utlenianie amoniaku do azotanów – Nitryfikacja to utlenianie NH₄⁺ do NO₃⁻ (przez azotyny).
Której chorobie można zapobiegać przez szczepienie BCG?
- ASalmonellozę
- BRzeżączkę
- CGruźlicę
- DBoreliozę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Gruźlicę – BCG to szczepionka przeciw gruźlicy.
Borelioza przenosi się:
- Aprzez skażone jajka
- Bdrogą płciową
- Cprzez ukąszenie kleszcza
- Ddrogą kropelkową
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przez ukąszenie kleszcza – Krętki powodujące boreliozę znajdują się w kleszczach.
Co jest najlepszym sposobem zapobiegania salmonellozie?
- ARepelenty
- BSzczepienie BCG
- CDokładna obróbka cieplna mięsa i jajek oraz higiena rąk
- DPrezerwatywa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Dokładna obróbka cieplna mięsa i jajek oraz higiena rąk – Salmonella przenosi się przez skażoną żywność.
Pacjent przerwał antybiotykoterapię po dwóch dniach, choć miał brać lek dziesięć dni. Dlaczego to ryzykowne?
- AAntybiotyk zmienia się w truciznę
- BMikrobiom przestaje istnieć
- CPrzeżyć mogą bakterie oporne i się namnożyć
- DBakterie zamieniają się w wirusy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Przeżyć mogą bakterie oporne i się namnożyć – Niedokończona kuracja sprzyja selekcji opornych komórek.
Który argument najlepiej wyjaśnia oporność bakterii na antybiotyk?
- AAntybiotyk wzmacnia ścianę komórkową
- BAntybiotyk powoduje celową mutację
- CW populacji istniały komórki z allelem oporności, które przeżyły i się rozmnożyły
- DWszystkie bakterie nabyły oporność w tym samym momencie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: W populacji istniały komórki z allelem oporności, które przeżyły i się rozmnożyły – To klasyczna selekcja naturalna w populacji bakterii.
Bakterie jelitowe człowieka należą do:
- Awirusów
- Bmikrobiomu, który wspiera trawienie i chroni przed patogenami
- Carcheowców żyjących w gorących źródłach
- Dwyłącznie patogenów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: mikrobiomu, który wspiera trawienie i chroni przed patogenami – Mikrobiom to zespół mikroorganizmów, z których wiele jest korzystnych.
Cały dział „Bakterie, protisty i grzyby”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.