1Skąd się wzięła wojna
- Napięcia budowały się latami. To przyczyny pośrednie: wyścig zbrojeń, rywalizacja o kolonie i rynki, nacjonalizmy oraz kwestia bałkańska (Serbia, Bośnia, rozpadająca się Turcja).
- Europa podzieliła się na dwa bloki: Trójprzymierze (Niemcy, Austro-Węgry, Włochy) i Trójporozumienie, czyli Ententę (Francja, Rosja, Wielka Brytania). Włochy w 1915 roku przeszły na stronę Ententy.
- Przyczyna bezpośrednia: zamach w Sarajewie (28 VI 1914). Bośniacki Serb Gawriło Princip zabił następcę tronu Austro-Węgier, Franciszka Ferdynanda. Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii (28 VII 1914) i sojusze ruszyły jak domino.
2Jak wyglądały fronty
- Front zachodni: po bitwie nad Marną (IX 1914) Niemcy nie zdobyli Paryża. Powstała wojna pozycyjna: okopy, drut kolczasty, ostrzał artylerii. Przez lata linia frontu prawie się nie ruszała, a ginęły setki tysięcy ludzi (Verdun i Somma, 1916).
- Front wschodni był bardziej ruchliwy, bo odległości były ogromne. Przykład: Tannenberg (VIII 1914), gdzie Niemcy rozbili armię rosyjską.
- Wojna na morzu: blokada Niemiec przez flotę brytyjską i niemieckie okręty podwodne.
- Nowe środki walki: karabiny maszynowe, ciężka artyleria, gazy bojowe, czołgi, samoloty.
„Wojna pozycyjna była wszędzie”
To sposób walki na froncie zachodnim. Na wschodzie front się przesuwał.
Który zestaw to nowe środki walki użyte w I wojnie światowej?
Kawalerię zastąpiły karabiny maszynowe, gaz i czołgi. Broni atomowej wtedy nie było.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Wejście USA i koniec wojny
- USA przystąpiły do wojny 6 IV 1917. Powody: nieograniczona wojna podwodna Niemców (od 1917 topiono też statki neutralne; wcześniej zatopiono pasażerską Lusitanię, 1915) oraz telegram Zimmermanna (Niemcy proponowały Meksykowi sojusz przeciw USA).
- Państwa centralne przegrały, bo skończyły im się ludzie i zasoby. Do tego doszły blokada morska, głód, rewolucje i rozpad Austro-Węgier. Rosja wyszła z wojny po rewolucji (pokój brzeski, III 1918).
- Rozejm w Compiègne podpisano 11 XI 1918. Zginęło ok. 9–10 milionów żołnierzy.
Sarajewo (1914) było iskrą. Prochem były sojusze, wyścig zbrojeń i nacjonalizmy. Zachód to okopy, wschód to ruch, a USA w 1917 przechyliły szalę.
Sprowadzanie przyczyn wojny do jednego zamachu. Bez wcześniejszych napięć Sarajewo nie rozpętałoby światowej wojny.
✎Ściąga: I wojna światowa – przyczyny, fronty, zakończenie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Sarajewo (1914) było iskrą. Prochem były sojusze, wyścig zbrojeń i nacjonalizmy. Zachód to okopy, wschód to ruch, a USA w 1917 przechyliły szalę.
- Przyczyna bezpośrednia: zamach w Sarajewie (28 VI 1914). Bośniacki Serb Gawriło Princip zabił następcę tronu Austro-Węgier, Franciszka Ferdynanda. Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii (28 VII 1914) i sojusze ruszyły jak domino.
- Front zachodni: po bitwie nad Marną (IX 1914) Niemcy nie zdobyli Paryża. Powstała wojna pozycyjna: okopy, drut kolczasty, ostrzał artylerii. Przez lata linia frontu prawie się nie ruszała, a ginęły setki tysięcy ludzi (Verdun i Somma, 1916).
- Front wschodni był bardziej ruchliwy, bo odległości były ogromne. Przykład: Tannenberg (VIII 1914), gdzie Niemcy rozbili armię rosyjską.
- Wojna na morzu: blokada Niemiec przez flotę brytyjską i niemieckie okręty podwodne.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Przyczyną bezpośrednią wybuchu I wojny światowej był
- Akwestia bałkańska
- Brywalizacja kolonialna
- Cwyścig zbrojeń
- Dzamach w Sarajewie na Franciszka Ferdynanda
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: zamach w Sarajewie na Franciszka Ferdynanda – Zamach z 28 VI 1914 uruchomił wypowiedzenia wojny. Pozostałe odpowiedzi to przyczyny pośrednie.
Do Trójprzymierza w 1882 roku należały
- ANiemcy, Rosja i Turcja
- BAustro-Węgry, Serbia i Bułgaria
- CFrancja, Rosja i Wielka Brytania
- DNiemcy, Austro-Węgry i Włochy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Niemcy, Austro-Węgry i Włochy – Drugi blok to Trójporozumienie (Ententa). Włochy w 1915 roku zmieniły stronę.
Wojna pozycyjna była charakterystyczna przede wszystkim dla frontu
- Azachodniego
- Barktycznego
- Cwschodniego
- Dafrykańskiego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zachodniego – We Francji po bitwie nad Marną obie strony okopały się na lata. Na wschodzie front był ruchliwy.
Bitwy pod Verdun i nad Sommą (1916) pokazały, że
- Awojna szybko się skończyła
- Bataki na okopy kosztowały ogromne straty bez przełomu
- Cfront wschodni był ważniejszy
- Dczołgi rozstrzygnęły wojnę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: ataki na okopy kosztowały ogromne straty bez przełomu – W okopowej wojnie obrona miała przewagę, więc natarcia kończyły się masowymi stratami.
Który zestaw to nowe środki walki użyte w I wojnie światowej?
- Agazy bojowe, czołgi, okręty podwodne
- Bmuszkiety i kawaleria
- Cwyłącznie karabiny skałkowe
- Dbomby atomowe i rakiety
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: gazy bojowe, czołgi, okręty podwodne – Kawalerię zastąpiły karabiny maszynowe, gaz i czołgi. Broni atomowej wtedy nie było.
Dwie okoliczności, które skłoniły USA do wejścia do wojny w 1917 roku, to
- Anieograniczona wojna podwodna i telegram Zimmermanna
- Brozpad Austro-Węgier i kryzys marokański
- Czamach w Sarajewie i bitwa pod Verdun
- Dpokój brzeski i rewolucja w Rosji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: nieograniczona wojna podwodna i telegram Zimmermanna – Niemcy topiły statki, także neutralne, i szukały sojuszu z Meksykiem przeciw USA.
Jedną z przyczyn klęski państw centralnych była
- Abrak sprzętu wojskowego od początku
- Bblokada morska i wyczerpanie zasobów
- Cwejście Rosji do wojny w 1918 roku
- Dbunt Francji przeciw Ententie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: blokada morska i wyczerpanie zasobów – Blokada powodowała głód, a wojna wyczerpała ludzi i gospodarkę, w tym Austro-Węgier, które potem się rozpadły.
Rozejm w Compiègne zakończył walki na froncie zachodnim w dniu
- A11 XI 1918
- B28 VI 1914
- C28 VI 1919
- D6 IV 1917
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 11 XI 1918 – 11 XI 1918 to koniec walk. 28 VI 1919 to podpisanie traktatu wersalskiego.
Cały dział „I wojna światowa i niepodległość”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.