ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · I wojna światowa i niepodległośćklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/historia/uwarunkowania-niepodleglosci-wojny-o-wschodnie-granice-i-granice-polud/

Historia · I wojna światowa i niepodległość · kl. 3 · zakres rozszerzony

Uwarunkowania niepodległości, wojny o wschodnie granice i granice południowe

Niepodległość 1918 roku miała wiele przyczyn, a granice wschodnie i południowe kształtowały się w sporach z Ukraińcami, Litwinami i Czechosłowacją.

ok. 3 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Dlaczego udało się w 1918 roku

  • Uwarunkowania międzynarodowe: w ciągu roku upadły wszyscy trzej zaborcy. Rosja przez rewolucję, Niemcy i Austro-Węgry przez klęskę. Pierwszy raz od 1795 roku nie było przeciw Polsce wspólnego frontu zaborców.
  • Poparcie Zachodu: Wilson, Dmowski i Paderewski w Paryżu.
  • Uwarunkowania wewnętrzne: rozbrojenie Niemców w Warszawie (10–11 XI 1918), powrót Piłsudskiego z Magdeburga, tradycja walki i organizacje (POW, Legiony). Niepodległość była więc zarazem efektem zbiegu okoliczności i pracy Polaków.

2Wojna polsko-ukraińska i kwestia litewska

  • Wojna polsko-ukraińska (1918–1919): od listopada 1918 o Lwów i Galicję Wschodnią walczyli Polacy z Ukraińcami (obrona Lwowa, Orlęta Lwowskie). W 1919 roku, m.in. dzięki armii Hallera, Polska przejęła Galicję Wschodnią.
  • W 1920 roku Piłsudski zawarł sojusz z Symonem Petlurą (Ukraińska Republika Ludowa), którego częścią była wyprawa kijowska. Dla Piłsudskiego była to część planu federacji państw Europy Środkowo-Wschodniej (Międzymorze).
  • Kwestia litewska: Polacy i Litwini spierali się o Wilno. W X 1920 gen. Lucjan Żeligowski w buncie, pozornie wbrew rozkazom, zajął miasto i utworzył Litwę Środkową, włączoną do Polski w 1922 roku.
WarszawaKijówWilnoLwówMińskwyprawa kijowska(IV–V 1920)kontrofensywabolszewicka (VII–VIII)Bitwa Warszawska(13–25 VIII 1920)granica II RPpo pokoju ryskim
Wojna polsko-bolszewicka 1920
Sprawdź, czy rozumiesz

Obrona Lwowa w 1918 roku była częścią wojny polsko-ukraińskiej, w której walczyli

3Bitwa Warszawska

  • Lenin liczył, że po zwycięstwie nad Polską rewolucja ruszy na Niemcy. Bitwa (13–25 VIII 1920 (przełom 15–16 VIII)) przekreśliła ten plan.
  • Polskie zwycięstwo to efekt m.in. obrony Radzymina, manewru znad Wieprza (Piłsudski) i złamania sowieckich szyfrów przez polskich kryptologów. Mówi się o „cudzie nad Wisłą”, ale decydowały konkretne decyzje wojskowe.

4Granica z Czechosłowacją

  • Spór o Śląsk Cieszyński zaczął się w 1918 roku (wojna siedmiodniowa, I 1919). Plebiscytu nie zorganizowano, a w 1920 roku Rada Ambasadorów podzieliła region wzdłuż Olzy. Spory dotyczyły też Spisza i Orawy, gdzie Polska dostała część terenu.
Zapamiętaj

niepodległość 1918 to zbieg okoliczności (upadek zaborców) i polskie działania. Wschód: wojna z Ukraińcami, sojusz z Petlurą, Wilno (Żeligowski), Bitwa Warszawska. Południe: Śląsk Cieszyński, Spisz i Orawa.

Uwaga na błąd

Przypisywanie sukcesu 1920 roku „cudowi”. Decydowały dowodzenie, wywiad i determinacja obrońców.

Sprawdź, czy rozumiesz

Śląsk Cieszyński w 1920 roku został

✎Ściąga: Uwarunkowania niepodległości, wojny o wschodnie granice i granice południowe

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • niepodległość 1918 to zbieg okoliczności (upadek zaborców) i polskie działania. Wschód: wojna z Ukraińcami, sojusz z Petlurą, Wilno (Żeligowski), Bitwa Warszawska. Południe: Śląsk Cieszyński, Spisz i Orawa.
  • Uwarunkowania międzynarodowe: w ciągu roku upadły wszyscy trzej zaborcy. Rosja przez rewolucję, Niemcy i Austro-Węgry przez klęskę. Pierwszy raz od 1795 roku nie było przeciw Polsce wspólnego frontu zaborców.
  • Poparcie Zachodu: Wilson, Dmowski i Paderewski w Paryżu.
  • Uwarunkowania wewnętrzne: rozbrojenie Niemców w Warszawie (10–11 XI 1918), powrót Piłsudskiego z Magdeburga, tradycja walki i organizacje (POW, Legiony). Niepodległość była więc zarazem efektem zbiegu okoliczności i pracy Polaków.
  • Wojna polsko-ukraińska (1918–1919): od listopada 1918 o Lwów i Galicję Wschodnią walczyli Polacy z Ukraińcami (obrona Lwowa, Orlęta Lwowskie). W 1919 roku, m.in. dzięki armii Hallera, Polska przejęła Galicję Wschodnią.
  • Kwestia litewska: Polacy i Litwini spierali się o Wilno. W X 1920 gen. Lucjan Żeligowski w buncie, pozornie wbrew rozkazom, zajął miasto i utworzył Litwę Środkową, włączoną do Polski w 1922 roku.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co sprzyjało odzyskaniu niepodległości w 1918 roku?

    1. ABrak poparcia Zachodu
    2. BJednoczesny upadek trzech zaborców
    3. CZwycięstwo państw centralnych
    4. DSojusz zaborców przeciw Polsce
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Jednoczesny upadek trzech zaborców – Pierwszy raz od 1795 roku zaborcy byli osłabieni lub pokonani.

  2. Obrona Lwowa w 1918 roku była częścią wojny polsko-ukraińskiej, w której walczyli

    1. AŻołnierze Hallera w Poznaniu
    2. BLegioniści z Kadrówki
    3. COrlęta Lwowskie
    4. DBłękitna Armia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Orlęta Lwowskie – Młodzież lwowska bohatersko broniła miasta.

  3. Sojusz Piłsudskiego z Petlurą (1920) wiązał się z

    1. Awyprawą kijowską
    2. Bplebiscytem na Warmii
    3. Cpowstaniami śląskimi
    4. DBitwą Warszawską
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wyprawą kijowską – Polska i Ukraińska Republika Ludowa walczyły wspólnie przeciw bolszewikom.

  4. Idea federacji (Międzymorze) Piłsudskiego zakładała

    1. Asojusz państw Europy Środkowo-Wschodniej pod przewodem Polski
    2. Bunię z Niemcami
    3. Cpaństwo narodowe Polaków
    4. Drozbiór Czechosłowacji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: sojusz państw Europy Środkowo-Wschodniej pod przewodem Polski – Federacja miała ograniczyć wpływy Rosji.

  5. Bunt Żeligowskiego (X 1920) polegał na

    1. Abuncie wojska w Poznaniu
    2. Bzajęciu Wilna i utworzeniu Litwy Środkowej
    3. Czajęciu Gdańska
    4. Dzamachu na Piłsudskiego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: zajęciu Wilna i utworzeniu Litwy Środkowej – Oficjalnie wbrew rozkazom, w rzeczywistości za zgodą Piłsudskiego.

  6. Manewr znad Wieprza Piłsudskiego był elementem

    1. AI wojny światowej
    2. Bpowstania wielkopolskiego
    3. CBitwy Warszawskiej
    4. Dplebiscytu na Śląsku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Bitwy Warszawskiej – Kontrofensywa z południa rozstrzygnęła bitwę.

  7. Śląsk Cieszyński w 1920 roku został

    1. Aw całości przyznany Polsce
    2. Bpodzielony wzdłuż Olzy przez Radę Ambasadorów
    3. Cw całości przyznany Czechosłowacji
    4. Doddany Niemcom
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: podzielony wzdłuż Olzy przez Radę Ambasadorów – Decyzję podjęła Rada Ambasadorów po sporze o region.

  8. Wojna polsko-bolszewicka była też groźna dla Europy, bo

    1. AZSRS był sojusznikiem Polski
    2. BPolska chciała zająć Berlin
    3. CArmia Czerwona walczyła z Niemcami
    4. DLenin liczył na przeniesienie rewolucji na Zachód
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Lenin liczył na przeniesienie rewolucji na Zachód – Zatrzymanie Armii Czerwonej uchroniło Europę Zachodnią od rewolucyjnego natarcia.

Cały dział „I wojna światowa i niepodległość”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 3

Kongres wiedeński i nowy ładRewolucja przemysłowa i nurty ideowe XIX wiekuWiosna Ludów i wojna krymskaRuchy niepodległościowe w Ameryce Łacińskiej i doktryna MonroegoKrólestwo Polskie i pozostałe ziemie polskie po 1815 rokuPowstanie listopadowe 1830–1831Wielka Emigracja – główne obozyRabacja galicyjska i kultura romantycznaPowstanie krakowskie 1846 i Wiosna Ludów na ziemiach polskichZjednoczenie Włoch i NiemiecWojna secesyjna w Stanach ZjednoczonychKolonializm i imperializmPrzemiany społeczne i gospodarcze, nowe ideologie i demokratyzacjaKultura artystyczna przełomu XIX i XX wiekuPowstanie styczniowe 1863–1864Uwłaszczenie, rusyfikacja, germanizacja i autonomia galicyjskaNowoczesne ruchy polityczne na ziemiach polskichRewolucja 1905–1907 w Królestwie PolskimPozytywizm, Młoda Polska i nauka polskaI wojna światowa – przyczyny, fronty, zakończenieRewolucje w Rosji w 1917 rokuSprawa polska w czasie I wojny światowejOdbudowa państwa polskiego i walka o graniceŁad wersalski – Wersal, Rapallo i LocarnoWielki kryzys i przemiany cywilizacyjneFaszyzm we Włoszech i nazizm w NiemczechZSRS w latach 30. – terror i totalitaryzmDroga do II wojny światowejUstrój II RP – konstytucja marcowa, przewrót majowy, konstytucja kwietniowaSpołeczeństwo, gospodarka i kultura II RPPolityka zagraniczna II RP i położenie Polski w 1939 rokuŹródła historyczne i argumentacja w historiiInterpretacje historyków i ocena wieloaspektowaŚwięte Przymierze i system wiedeńskiPrzebieg Wiosny Ludów w Europie i udział PolakówPodział świata i modernizacja JaponiiTeoretycy ideologii i reformy w państwach zaborczychPowstanie styczniowe: ocena i Polacy na SyberiiPrzemysł, nowe warstwy społeczne i polskość Górnego ŚląskaProgramy ruchów politycznych i rewolucja 1905 w Rosji i KrólestwieProgram pozytywizmu, nurty w sztuce i kultura jako obrona tożsamościKonflikty przed 1914, zależności między frontami i ludność cywilnaPolskie przedsięwzięcia polityczne, zniszczenia wojenne i Polacy w armiach zaborcówTraktaty z sojusznikami Niemiec i Liga NarodówPrzyczyny Wielkiego kryzysu i metody walki z nimNiemcy w latach 20. i przemiany cywilizacyjneKryzys demokracji, totalitaryzmy i państwa autorytarneWielki Terror w ZSRS i operacja polska NKWDAgresje lat 30., Liga Narodów i wojna domowa w HiszpaniiPolityka przed i po 1926 roku oraz wizje Piłsudskiego i DmowskiegoReforma rolna, mniejszości narodowe i ocena polityki państwaOświata i kultura masowa w II RP