1Teoretycy i działacze
- Karol Marks i Fryderyk Engels: Manifest komunistyczny (1848). Krytykowali kapitalizm, mówili o walce klas i rewolucji robotniczej. Marks napisał też Kapitał.
- Eduard Bernstein: niemiecki socjaldemokrata, który zamiast rewolucji proponował stopniowe reformy (reformizm, tzw. rewizjonizm). Ten spór podzielił ruch socjalistyczny.
- Giuseppe Mazzini: wolność i zjednoczenie narodów, organizacja Młode Włochy.
- Leon XIII: encyklika Rerum novarum (1891) o godności pracy i prawie robotników do zrzeszania się.
2Ideologie w praktyce
- Nacjonalizm napędzał ruchy zjednoczeniowe (Włochy, Niemcy) i narodowowyzwoleńcze (także polskie).
- Socjalizm dał początek partiom socjaldemokratycznym, związkom zawodowym i Międzynarodówkom.
- Ruch chrześcijańsko-społeczny tworzył partie katolickie i chrześcijańskie związki zawodowe.
Z którą ideologią łączymy Giuseppe Mazziniego?
Mazzini głosił wolność narodów i organizował ruch Młode Włochy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Reformy w państwach zaborczych
- Ocena: uwłaszczenie i reformy Aleksandra II poprawiły sytuację chłopów, ale po 1864 roku Królestwo Polskie nie korzystało z liberalizacji. Ugoda austro-węgierska dała Polakom szeroką autonomię w Galicji. Ustawodawstwo socjalne Bismarcka (ubezpieczenia chorobowe, wypadkowe i emerytalne w latach 80.) miało odciągnąć robotników od socjalistów, których zwalczał też ustawą wyjątkową (1878), ale polityka wobec Polaków pozostała germanizacyjna.
Marks i Engels, Mazzini, Leon XIII to teoretycy trzech ideologii; reformy zaborców ułatwiały życie głównie ich własnym obywatelom, nie sprawie polskiej.
Mylenie reform wewnętrznych państwa zaborczego z polityką wobec Polaków. Te same władze mogły reformować kraj i prowadzić rusyfikację albo germanizację.
✎Ściąga: Teoretycy ideologii i reformy w państwach zaborczych
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Marks i Engels, Mazzini, Leon XIII to teoretycy trzech ideologii; reformy zaborców ułatwiały życie głównie ich własnym obywatelom, nie sprawie polskiej.
- Karol Marks i Fryderyk Engels: Manifest komunistyczny (1848). Krytykowali kapitalizm, mówili o walce klas i rewolucji robotniczej. Marks napisał też Kapitał.
- Eduard Bernstein: niemiecki socjaldemokrata, który zamiast rewolucji proponował stopniowe reformy (reformizm, tzw. rewizjonizm). Ten spór podzielił ruch socjalistyczny.
- Giuseppe Mazzini: wolność i zjednoczenie narodów, organizacja Młode Włochy.
- Leon XIII: encyklika Rerum novarum (1891) o godności pracy i prawie robotników do zrzeszania się.
- Nacjonalizm napędzał ruchy zjednoczeniowe (Włochy, Niemcy) i narodowowyzwoleńcze (także polskie).
- Socjalizm dał początek partiom socjaldemokratycznym, związkom zawodowym i Międzynarodówkom.
- Ruch chrześcijańsko-społeczny tworzył partie katolickie i chrześcijańskie związki zawodowe.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Autorami Manifestu komunistycznego byli
- ALenin i Trocki
- BLeon XIII i Pius IX
- CGiuseppe Mazzini i Cavour
- DKarol Marks i Fryderyk Engels
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Karol Marks i Fryderyk Engels – Wydali go w 1848 roku.
Z którą ideologią łączymy Giuseppe Mazziniego?
- AZ konserwatyzmem
- BZ nacjonalizmem i zjednoczeniem narodów
- CZ komunizmem
- DZ monarchią absolutną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Z nacjonalizmem i zjednoczeniem narodów – Mazzini głosił wolność narodów i organizował ruch Młode Włochy.
Papież Leon XIII jest autorem
- AKapitału
- BManifestu komunistycznego
- Cencykliki Rerum novarum
- DKonstytucji 3 maja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: encykliki Rerum novarum – Encyklika z 1891 roku wspierała ruch chrześcijańsko-społeczny.
Jakie ugrupowania wyrosły z ruchu socjalistycznego?
- AWyłącznie partie konserwatywne
- BTylko organizacje wojskowe
- CWyłącznie stowarzyszenia religijne
- DPartie socjaldemokratyczne i związki zawodowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Partie socjaldemokratyczne i związki zawodowe – Socjalizm dał początek partiom i związkom robotniczym.
Uwłaszczenie w Rosji (1861) było częścią reform
- AAleksandra I
- BMikołaja I
- CAleksandra II
- DMikołaja II
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Aleksandra II – Car zareagował w ten sposób na klęskę w wojnie krymskiej.
Ustrój dualistyczny w Austro-Węgrzech wprowadzono w
- A1867 roku
- B1905 roku
- C1918 roku
- D1815 roku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 1867 roku – Powstała monarchia Austro-Węgier.
Ustawodawstwo socjalne w Niemczech wprowadził
- AWilhelm II
- BLeon XIII
- CKarol Marks
- DOtto von Bismarck
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Otto von Bismarck – Miało osłabić poparcie dla socjalistów.
Jak ocenić reformy państw zaborczych z punktu widzenia sprawy polskiej?
- AWszystkie zniosły zabory
- BWszystkie przyniosły Polakom pełne swobody
- CNie miały żadnego wpływu na ludność
- DPoprawiały sytuację ludności, ale nie dawały niepodległości, a w Rosji i Prusach szła rusyfikacja i germanizacja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Poprawiały sytuację ludności, ale nie dawały niepodległości, a w Rosji i Prusach szła rusyfikacja i germanizacja – Oceniaj osobno skutki dla państwa i dla Polaków.
Cały dział „Europa i świat do 1914 roku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.