1Skąd zmiany w sztuce
- Rewolucja przemysłowa, wielkie miasta i nauka zmieniły życie, więc artyści szukali nowych tematów i środków.
- Fotografia (od 1839 roku) wiernie pokazywała rzeczywistość. Malarze nie musieli już tylko „kopiować” świata, więc zaczęli eksperymentować.
- Stolicą sztuki stał się Paryż. Tam działały pracownie, wystawy i kawiarnie artystów.
2Nurty po kolei
| Nurt | Kiedy | Cechy | Twórcy i dzieła |
|---|---|---|---|
| Realizm i naturalizm | od połowy XIX w. | codzienność, praca i bieda zwykłych ludzi; człowiek zależny od środowiska | Gustave Courbet (Kamieniarze), Émile Zola (Germinal) |
| Impresjonizm | od 1874 r. | chwila, światło, plamy koloru, malowanie w plenerze | Claude Monet (Impresja, wschód słońca), Auguste Renoir |
| Secesja | ok. 1890–1910 | falista linia roślinna, ornament, sztuka użytkowa i plakat | Gustav Klimt (Pocałunek), Alfons Mucha |
| Kubizm | od 1907 r. | przedmiot rozbity na geometryczne bryły, kilka punktów widzenia naraz | Pablo Picasso (Panny z Awinionu), Georges Braque |
| Ekspresjonizm | przełom XIX i XX w. | silne emocje, zniekształcone kształty, ostre barwy | Edvard Munch (Krzyk, zapowiedź nurtu) |
- Impresjonizm wziął nazwę od obrazu Moneta pokazanego na pierwszej wspólnej wystawie impresjonistów w Paryżu (1874). Krytyk użył tej nazwy jako kpiny.
- Secesja była buntem przeciw tandetnym, masowym wyrobom fabryk: artyści projektowali też meble, witraże i plakaty.
- Polskie odpowiedniki tych nurtów tworzyli artyści Młodej Polski (Malczewski, Wyspiański, Mehoffer, Pankiewicz).
Realizm pokazuje świat takim, jaki jest; impresjonizm – wrażenie chwili; secesja – ornament; kubizm – bryły geometryczne.
Mylenie impresjonizmu z ekspresjonizmem. Impresjonista utrwala wrażenie światła i chwili, a ekspresjonista – emocje, często przez zniekształcenie.
Ekspresjonizm różni się od impresjonizmu tym, że
Zapowiedzią ekspresjonizmu jest Krzyk Edvarda Muncha.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Obraz jako źródło krok po kroku
- 1. Ustal autora, tytuł i datę powstania dzieła.
- 2. Opisz, co widać: postacie, miejsce, kolory, sposób malowania.
- 3. Po cechach stylu rozpoznaj nurt (np. plamy barwne – impresjonizm, bryły – kubizm).
- 4. Połącz dzieło z epoką: miasto, przemysł, nowe idee.
- 5. Sformułuj wniosek: o czym dzieło mówi historykowi.
✎Ściąga: Kultura artystyczna przełomu XIX i XX wieku
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Realizm pokazuje świat takim, jaki jest; impresjonizm – wrażenie chwili; secesja – ornament; kubizm – bryły geometryczne.
- Fotografia (od 1839 roku) wiernie pokazywała rzeczywistość. Malarze nie musieli już tylko „kopiować” świata, więc zaczęli eksperymentować.
- Impresjonizm wziął nazwę od obrazu Moneta pokazanego na pierwszej wspólnej wystawie impresjonistów w Paryżu (1874). Krytyk użył tej nazwy jako kpiny.
- Secesja była buntem przeciw tandetnym, masowym wyrobom fabryk: artyści projektowali też meble, witraże i plakaty.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Impresjoniści przede wszystkim
- Anaśladowali sztukę antyczną
- Brozbijali przedmioty na bryły geometryczne
- Cutrwalali wrażenie chwili, światło i kolor
- Dmalowali wyłącznie sceny historyczne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: utrwalali wrażenie chwili, światło i kolor – Nazwa pochodzi od obrazu Moneta Impresja, wschód słońca.
Pierwsza wspólna wystawa impresjonistów odbyła się w Paryżu w
- A1815 roku
- B1907 roku
- C1848 roku
- D1874 roku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 1874 roku – Od niej liczy się początek impresjonizmu jako nurtu.
Który twórca należy do kubizmu?
- AAlfons Mucha
- BClaude Monet
- CGustave Courbet
- DPablo Picasso
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Pablo Picasso – Picasso namalował Panny z Awinionu (1907), uznawane za początek kubizmu.
Cechą secesji jest
- Awierne pokazanie biedy robotników
- Bfalista linia roślinna i bogaty ornament
- Crozbicie przedmiotu na bryły
- Dmalowanie wyłącznie w plenerze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: falista linia roślinna i bogaty ornament – Secesja ozdabiała też meble, witraże i plakaty.
Realizm w sztuce XIX wieku pokazywał
- Ageometryczne bryły
- Bcodzienne życie i pracę zwykłych ludzi
- Cwyłącznie bogów i bohaterów mitów
- Dfantastyczne sny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: codzienne życie i pracę zwykłych ludzi – Przykładem są Kamieniarze Courbeta.
Gustav Klimt i Alfons Mucha to twórcy
- Aromantyzmu
- Bkubizmu
- Crealizmu
- Dsecesji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: secesji – Klimt namalował Pocałunek, a Mucha słynął z plakatów.
Jak fotografia wpłynęła na malarstwo?
- AZwolniła malarzy z wiernego odtwarzania świata, więc zaczęli eksperymentować
- BZakazano przez nią wystaw
- CCałkowicie zastąpiła malarstwo
- DNie miała żadnego wpływu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zwolniła malarzy z wiernego odtwarzania świata, więc zaczęli eksperymentować – Skoro aparat pokazywał świat wiernie, malarze szukali nowych środków.
Ekspresjonizm różni się od impresjonizmu tym, że
- Autrwala wyłącznie światło i chwilę
- Bwyraża silne emocje, często przez zniekształcenie kształtów
- Codrzuca kolor
- Djest nurtem średniowiecznym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wyraża silne emocje, często przez zniekształcenie kształtów – Zapowiedzią ekspresjonizmu jest Krzyk Edvarda Muncha.
Cały dział „Europa i świat do 1914 roku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.