ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · II Rzeczpospolitaklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/historia/ustroj-ii-rp-konstytucja-marcowa-przewrot-majowy-konstytucja-kwietniow/

Historia · II Rzeczpospolita · kl. 3

Ustrój II RP – konstytucja marcowa, przewrót majowy, konstytucja kwietniowa

W II RP ustrój zmienił się z parlamentarnego w autorytarny. Zobaczysz, jak do tego doszło i kto miał wtedy realną władzę.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Konstytucja marcowa (17 III 1921)

  • Ustanowiła republikę parlamentarną z trójpodziałem władzy. Najsilniejszy był Sejm (obok niego Senat), a rząd odpowiadał przed Sejmem.
  • Prezydent był słaby: wybierało go Zgromadzenie Narodowe (Sejm i Senat), Sejm mógł rozwiązać tylko za zgodą 3/5 Senatu. Pierwszym prezydentem został Gabriel Narutowicz (XII 1922), zamordowany po kilku dniach.
  • Skutek: częste zmiany rządów, a do tego kryzys gospodarczy i inflacja.

2Przewrót majowy (12–15 V 1926)

  • Piłsudski, niezadowolony z rządów partii, wystąpił zbrojnie przeciwko rządowi Wincentego Witosa i prezydentowi Wojciechowskiemu. Po walkach w Warszawie rząd ustąpił.
  • Nowym prezydentem został Ignacy Mościcki. Piłsudski nie objął tej funkcji, ale miał realną władzę jako minister spraw wojskowych (i później premier).
  • Nowela sierpniowa (1926) dała prezydentowi prawo rozwiązywania Sejmu i wydawania rozporządzeń z mocą ustawy.
Konstytucja marcowa 1921Sejm i SenatRządPrezydentodpowiadawybieraSejm i Senat razem tworzą ZgromadzenieNarodowe, które wybiera prezydentaEfekt: prezydent słaby, Sejm silnyKonstytucja kwietniowa 1935PrezydentRządSejm i SenatpowołujerozwiązujeRząd odpowiada przed prezydentem,Sejm ma mniej do powiedzeniaEfekt: prezydent silny, Sejm słaby
Kto miał władzę: konstytucja marcowa i kwietniowa
Sprawdź, czy rozumiesz

Konstytucja marcowa z 1921 roku ustanowiła

3Sanacja

  • Sanacja (od „uzdrowienia” państwa) to obóz rządzący po 1926 roku. W 1928 powstał jego ruch polityczny BBWR.
  • W 1930 roku aresztowano liderów opozycji (m.in. Witosa). W wyborach brzeskich zwyciężył obóz rządzący. W 1934 roku utworzono miejsce odosobnienia w Berezie Kartuskiej, dla przeciwników władzy. Po śmierci Piłsudskiego (V 1935) działał obóz „pułkowników”, a w 1937 roku powstał OZN.

4Konstytucja kwietniowa (23 IV 1935)

  • Wzmocniła prezydenta (rząd i prezydent mocniejsi, Sejm słabszy). Ustrój stał się autorytarny.
Konstytucjamarcowa 1921Po 1926 (nowelasierpniowa)Konstytucjakwietniowa 1935Prezydentsłaby, wybieranyprzez ZgromadzenieNarodowemoże rozwiązać Sejm iwydawaćrozporządzenia z mocąustawynajsilniejszy organwładzySejm irządrząd odpowiada przedSejmemSejm traci przewagęrząd zależny odprezydenta, SejmosłabionyKtorządziparlament i partie,częste zmiany rządówPiłsudski i sanacja„pułkownicy” pośmierci Piłsudskiego
Ustrój II RP w trzech etapach
Zapamiętaj

marcowa 1921 (silny Sejm) → przewrót majowy 1926 → nowela sierpniowa → sanacja → kwietniowa 1935 (silny prezydent). Piłsudski rządził bez bycia prezydentem.

Uwaga na błąd

Utożsamianie sanacji z całym państwem. To obóz polityczny rządzący po 1926, a w II RP istniała też opozycja (m.in. ludowcy i endecja).

Sprawdź, czy rozumiesz

Bereza Kartuska to

✎Ściąga: Ustrój II RP – konstytucja marcowa, przewrót majowy, konstytucja kwietniowa

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • marcowa 1921 (silny Sejm) → przewrót majowy 1926 → nowela sierpniowa → sanacja → kwietniowa 1935 (silny prezydent). Piłsudski rządził bez bycia prezydentem.
  • Prezydent był słaby: wybierało go Zgromadzenie Narodowe (Sejm i Senat), Sejm mógł rozwiązać tylko za zgodą 3/5 Senatu. Pierwszym prezydentem został Gabriel Narutowicz (XII 1922), zamordowany po kilku dniach.
  • Nowela sierpniowa (1926) dała prezydentowi prawo rozwiązywania Sejmu i wydawania rozporządzeń z mocą ustawy.
  • Sanacja (od „uzdrowienia” państwa) to obóz rządzący po 1926 roku. W 1928 powstał jego ruch polityczny BBWR.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Konstytucja marcowa z 1921 roku ustanowiła

    1. Arepublikę parlamentarną ze słabym prezydentem
    2. Bsilny rząd prezydencki
    3. Cdyktaturę wojskową
    4. Dmonarchię konstytucyjną
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: republikę parlamentarną ze słabym prezydentem – Najsilniejszy był Sejm.

  2. Prezydenta wybierało według konstytucji marcowej

    1. Arząd
    2. BNaczelnik Państwa
    3. Clud w wyborach bezpośrednich
    4. DZgromadzenie Narodowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zgromadzenie Narodowe – Sejm i Senat wspólnie.

  3. Pierwszy prezydent II RP, Gabriel Narutowicz,

    1. Azostał zamordowany kilka dni po wyborze
    2. Babdykował
    3. Czginął w 1939
    4. Drządził do 1926
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: został zamordowany kilka dni po wyborze – Zamach miał miejsce w grudniu 1922 roku.

  4. Przewrót majowy (1926) przeprowadził

    1. AIgnacy Mościcki
    2. BRoman Dmowski
    3. CJózef Piłsudski
    4. DWincenty Witos
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Józef Piłsudski – Piłsudski wystąpił zbrojnie przeciw rządowi Witosa.

  5. Skutkiem noweli sierpniowej (1926) było

    1. Aprzywrócenie monarchii
    2. Bzniesienie prezydenta
    3. Cwprowadzenie dwuizbowości
    4. Dwzmocnienie prezydenta kosztem Sejmu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wzmocnienie prezydenta kosztem Sejmu – Prezydent mógł rozwiązać Sejm i wydawać rozporządzenia z mocą ustawy.

  6. Ruch polityczny sanacji nazywał się w 1928 roku

    1. AONR
    2. BOZN
    3. CBBWR
    4. DPPS
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: BBWR – BBWR to Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem.

  7. Bereza Kartuska to

    1. Astolica COP
    2. Bpole bitwy z 1920 roku
    3. Cmiejsce odosobnienia dla przeciwników rządu od 1934 roku
    4. Dport wojenny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: miejsce odosobnienia dla przeciwników rządu od 1934 roku – Obóz działał poza normalnymi sądami.

  8. Konstytucja kwietniowa (1935)

    1. Adała prezydentowi najsilniejszą władzę
    2. Bwprowadziła republikę rad
    3. Cprzywróciła system parlamentarny z 1921
    4. Dzniosła prezydenta
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: dała prezydentowi najsilniejszą władzę – Po 1935 ustrój stał się autorytarny.

Cały dział „II Rzeczpospolita”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 3

Kongres wiedeński i nowy ładRewolucja przemysłowa i nurty ideowe XIX wiekuWiosna Ludów i wojna krymskaRuchy niepodległościowe w Ameryce Łacińskiej i doktryna MonroegoKrólestwo Polskie i pozostałe ziemie polskie po 1815 rokuPowstanie listopadowe 1830–1831Wielka Emigracja – główne obozyRabacja galicyjska i kultura romantycznaPowstanie krakowskie 1846 i Wiosna Ludów na ziemiach polskichZjednoczenie Włoch i NiemiecWojna secesyjna w Stanach ZjednoczonychKolonializm i imperializmPrzemiany społeczne i gospodarcze, nowe ideologie i demokratyzacjaKultura artystyczna przełomu XIX i XX wiekuPowstanie styczniowe 1863–1864Uwłaszczenie, rusyfikacja, germanizacja i autonomia galicyjskaNowoczesne ruchy polityczne na ziemiach polskichRewolucja 1905–1907 w Królestwie PolskimPozytywizm, Młoda Polska i nauka polskaI wojna światowa – przyczyny, fronty, zakończenieRewolucje w Rosji w 1917 rokuSprawa polska w czasie I wojny światowejOdbudowa państwa polskiego i walka o graniceŁad wersalski – Wersal, Rapallo i LocarnoWielki kryzys i przemiany cywilizacyjneFaszyzm we Włoszech i nazizm w NiemczechZSRS w latach 30. – terror i totalitaryzmDroga do II wojny światowejSpołeczeństwo, gospodarka i kultura II RPPolityka zagraniczna II RP i położenie Polski w 1939 rokuŹródła historyczne i argumentacja w historiiInterpretacje historyków i ocena wieloaspektowaŚwięte Przymierze i system wiedeńskiPrzebieg Wiosny Ludów w Europie i udział PolakówPodział świata i modernizacja JaponiiTeoretycy ideologii i reformy w państwach zaborczychPowstanie styczniowe: ocena i Polacy na SyberiiPrzemysł, nowe warstwy społeczne i polskość Górnego ŚląskaProgramy ruchów politycznych i rewolucja 1905 w Rosji i KrólestwieProgram pozytywizmu, nurty w sztuce i kultura jako obrona tożsamościKonflikty przed 1914, zależności między frontami i ludność cywilnaPolskie przedsięwzięcia polityczne, zniszczenia wojenne i Polacy w armiach zaborcówUwarunkowania niepodległości, wojny o wschodnie granice i granice południoweTraktaty z sojusznikami Niemiec i Liga NarodówPrzyczyny Wielkiego kryzysu i metody walki z nimNiemcy w latach 20. i przemiany cywilizacyjneKryzys demokracji, totalitaryzmy i państwa autorytarneWielki Terror w ZSRS i operacja polska NKWDAgresje lat 30., Liga Narodów i wojna domowa w HiszpaniiPolityka przed i po 1926 roku oraz wizje Piłsudskiego i DmowskiegoReforma rolna, mniejszości narodowe i ocena polityki państwaOświata i kultura masowa w II RP