ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Polacy pod zaboramiklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/historia/nowoczesne-ruchy-polityczne-na-ziemiach-polskich/

Historia · Polacy pod zaborami · kl. 3

Nowoczesne ruchy polityczne na ziemiach polskich

Na przełomie XIX i XX wieku powstały trzy duże ruchy: socjalistyczny, narodowy i ludowy. Różniły się programem, metodami i tym, jak chciały odzyskać niepodległość.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Trzy ruchy

  • Socjalistyczny: PPS (1892) łączyła program socjalistyczny z dążeniem do niepodległości. Liderem był Józef Piłsudski. W Galicji działał Ignacy Daszyński. Inną drogę wybrała SDKPiL (Róża Luksemburg): stawiała na wspólną rewolucję z robotnikami Rosji i odrzucała walkę o niepodległość.
  • Narodowy: Roman Dmowski stworzył Ligę Narodową (1893), potem Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne (1897, endecja). W Myślach nowoczesnego Polaka (1903) opisał swoją wizję. Na Górnym Śląsku działał Wojciech Korfanty.
  • Ludowy: Stronnictwo Ludowe (1895), od 1903 roku PSL. Walczył o prawa chłopów, oświatę i udział wsi w polityce. Znani działacze: Wincenty Witos, Jakub Bojko, Jan Stapiński.
RuchOrganizacjaPrzedstawicieleDroga do celuSocjalistycznyPPS (1892)Józef Piłsudski,Ignacy Daszyńskiwalka zbrojna oniepodległośćNarodowyLiga Narodowa(1893),StronnictwoNarodowo-DemokratyczneRoman Dmowski,Wojciech Korfantypraca w ramachzaborów, politykawobec Rosji iNiemiecLudowyStronnictwo Ludowe(1895), PSL (1903)Wincenty Witosreforma rolna,oświata, udziałchłopów w polityce
Trzy nowoczesne ruchy polityczne
Sprawdź, czy rozumiesz

Książka Myśli nowoczesnego Polaka (1903) jest dziełem

2Spór o drogę do niepodległości

  • Niepodległość była celem, ale metody się różniły. PPS stawiała na walkę zbrojną. Endecja na pracę w ramach państw zaborczych i polityczną grę wobec Rosji i Niemiec. Ludowcy na reformy społeczne i uczestnictwo chłopów w polityce.
Zapamiętaj

PPS (Piłsudski, Daszyński), endecja (Dmowski, Korfanty) i ruch ludowy (Witos) mają różne programy, bazę społeczną i drogę do niepodległości.

Uwaga na błąd

Wrzucanie wszystkich ruchów do jednego worka. Odróżniaj cel (niepodległość), metodę (walka lub legalizm) i program społeczny.

✎Ściąga: Nowoczesne ruchy polityczne na ziemiach polskich

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • PPS (Piłsudski, Daszyński), endecja (Dmowski, Korfanty) i ruch ludowy (Witos) mają różne programy, bazę społeczną i drogę do niepodległości.
  • Socjalistyczny: PPS (1892) łączyła program socjalistyczny z dążeniem do niepodległości. Liderem był Józef Piłsudski. W Galicji działał Ignacy Daszyński. Inną drogę wybrała SDKPiL (Róża Luksemburg): stawiała na wspólną rewolucję z robotnikami Rosji i odrzucała walkę o niepodległość.
  • Narodowy: Roman Dmowski stworzył Ligę Narodową (1893), potem Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne (1897, endecja). W Myślach nowoczesnego Polaka (1903) opisał swoją wizję. Na Górnym Śląsku działał Wojciech Korfanty.
  • Ludowy: Stronnictwo Ludowe (1895), od 1903 roku PSL. Walczył o prawa chłopów, oświatę i udział wsi w polityce. Znani działacze: Wincenty Witos, Jakub Bojko, Jan Stapiński.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. PPS powstała w roku

    1. A1863
    2. B1892
    3. C1914
    4. D1918
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 1892 – Piłsudski był jednym z jej przywódców.

  2. Liderem obozu narodowego był

    1. AIgnacy Daszyński
    2. BRoman Dmowski
    3. CJózef Piłsudski
    4. DWincenty Witos
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Roman Dmowski – Stworzył Ligę Narodową i endecję.

  3. Książka Myśli nowoczesnego Polaka (1903) jest dziełem

    1. ARomana Dmowskiego
    2. BJózefa Piłsudskiego
    3. CWojciecha Korfantego
    4. DWincentego Witosa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Romana Dmowskiego – Przedstawia program narodowy.

  4. Ruch ludowy najbardziej walczył o

    1. Aprawa szlachty
    2. Bprawa duchowieństwa
    3. Cprawa robotników
    4. Dprawa chłopów i reformę rolną
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: prawa chłopów i reformę rolną – Opierał się na wsi.

  5. Wincenty Witos to działacz

    1. APPS
    2. Bendecji
    3. Cruchu robotniczego
    4. Druchu ludowego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: ruchu ludowego – Później był premierem II RP.

  6. Ignacy Daszyński działał głównie w

    1. AWielkopolsce
    2. BKrólestwie
    3. CRosji
    4. DGalicji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Galicji – Był liderem socjalistów galicyjskich.

  7. Wojciech Korfanty działał na

    1. APodlasiu
    2. BPomorzu
    3. CGórnym Śląsku
    4. DPodhalu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Górnym Śląsku – Był politykiem narodowym.

  8. Dmowski w razie potrzeby dopuszczał

    1. Aunię z Niemcami
    2. Bpowstanie zbrojne przeciw Rosji
    3. Cwalkę z Rosją
    4. Dwspółpracę z Rosją przeciw Niemcom
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: współpracę z Rosją przeciw Niemcom – Za głównego wroga uważał Niemcy, więc szukał porozumienia z Rosją.

Cały dział „Polacy pod zaborami”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 3

Kongres wiedeński i nowy ładRewolucja przemysłowa i nurty ideowe XIX wiekuWiosna Ludów i wojna krymskaRuchy niepodległościowe w Ameryce Łacińskiej i doktryna MonroegoKrólestwo Polskie i pozostałe ziemie polskie po 1815 rokuPowstanie listopadowe 1830–1831Wielka Emigracja – główne obozyRabacja galicyjska i kultura romantycznaPowstanie krakowskie 1846 i Wiosna Ludów na ziemiach polskichZjednoczenie Włoch i NiemiecWojna secesyjna w Stanach ZjednoczonychKolonializm i imperializmPrzemiany społeczne i gospodarcze, nowe ideologie i demokratyzacjaKultura artystyczna przełomu XIX i XX wiekuPowstanie styczniowe 1863–1864Uwłaszczenie, rusyfikacja, germanizacja i autonomia galicyjskaRewolucja 1905–1907 w Królestwie PolskimPozytywizm, Młoda Polska i nauka polskaI wojna światowa – przyczyny, fronty, zakończenieRewolucje w Rosji w 1917 rokuSprawa polska w czasie I wojny światowejOdbudowa państwa polskiego i walka o graniceŁad wersalski – Wersal, Rapallo i LocarnoWielki kryzys i przemiany cywilizacyjneFaszyzm we Włoszech i nazizm w NiemczechZSRS w latach 30. – terror i totalitaryzmDroga do II wojny światowejUstrój II RP – konstytucja marcowa, przewrót majowy, konstytucja kwietniowaSpołeczeństwo, gospodarka i kultura II RPPolityka zagraniczna II RP i położenie Polski w 1939 rokuŹródła historyczne i argumentacja w historiiInterpretacje historyków i ocena wieloaspektowaŚwięte Przymierze i system wiedeńskiPrzebieg Wiosny Ludów w Europie i udział PolakówPodział świata i modernizacja JaponiiTeoretycy ideologii i reformy w państwach zaborczychPowstanie styczniowe: ocena i Polacy na SyberiiPrzemysł, nowe warstwy społeczne i polskość Górnego ŚląskaProgramy ruchów politycznych i rewolucja 1905 w Rosji i KrólestwieProgram pozytywizmu, nurty w sztuce i kultura jako obrona tożsamościKonflikty przed 1914, zależności między frontami i ludność cywilnaPolskie przedsięwzięcia polityczne, zniszczenia wojenne i Polacy w armiach zaborcówUwarunkowania niepodległości, wojny o wschodnie granice i granice południoweTraktaty z sojusznikami Niemiec i Liga NarodówPrzyczyny Wielkiego kryzysu i metody walki z nimNiemcy w latach 20. i przemiany cywilizacyjneKryzys demokracji, totalitaryzmy i państwa autorytarneWielki Terror w ZSRS i operacja polska NKWDAgresje lat 30., Liga Narodów i wojna domowa w HiszpaniiPolityka przed i po 1926 roku oraz wizje Piłsudskiego i DmowskiegoReforma rolna, mniejszości narodowe i ocena polityki państwaOświata i kultura masowa w II RP