ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · I wojna światowa i niepodległośćklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/historia/sprawa-polska-w-czasie-i-wojny-swiatowej/

Historia · I wojna światowa i niepodległość · kl. 3

Sprawa polska w czasie I wojny światowej

Polacy walczyli w mundurach zaborców, politycy stawiali na różnych sojuszników, a sprawa polska stopniowo wchodziła na arenę międzynarodową.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Co obiecywali zaborcy

  • Od początku wojny Polaków z trzech zaborów wcielano do armii wrogich sobie państw, więc często strzelali do siebie.
  • Zaborcy licytowali się obietnicami. W VIII 1914 wielki książę Mikołaj Mikołajewicz zapowiedział w odezwie zjednoczenie ziem polskich pod berłem cara. Była to propagandowa obietnica, bez konkretów.
  • Niemcy i Austro-Węgry wydały Akt 5 listopada 1916: Królestwo Polskie, ale bez granic i bez realnej niezależności. Chodziło o rekrutów do armii. Po rewolucji lutowej Rząd Tymczasowy Rosji (1917) uznał prawo Polski do niepodległości, ale w sojuszu z Rosją.

2Dwie orientacje

Orientacja prorosyjskaOrientacja propaństwcentralnychPrzywódcaRoman Dmowski, KomitetNarodowy PolskiJózef PiłsudskiGłównywrógNiemcyRosjaWojskoArmia Polska we Francji (gen.Haller)Legiony Polskie (Kadrówka1914)Deklaracjezaborcówodezwa Mikołaja Mikołajewicza(1914), manifest RząduTymczasowego (1917)Akt 5 listopada 1916
Orientacje polityczne Polaków w czasie wojny
  • Roman Dmowski (prorosyjska, potem proententowa): głównym wrogiem są Niemcy, więc trzeba iść z Rosją, a potem z Zachodem. W VIII 1917 roku powstał Komitet Narodowy Polski (w Lozannie, potem z siedzibą w Paryżu).
  • Józef Piłsudski (propaństw centralnych): głównym wrogiem jest Rosja, więc trzeba iść z Austro-Węgrami i Niemcami, a potem się od nich odwrócić.
Sprawdź, czy rozumiesz

Główną postacią orientacji propaństw centralnych był

3Legiony i armia we Francji

  • Legiony Polskie wyszły w sierpniu 1914 z Krakowa (Kadrówka, 6 VIII) i walczyły u boku Austro-Węgier. Słynna bitwa: Kostiuchnówka (1916).
  • Po Akcie 5 listopada Piłsudski przestał ufać Niemcom. W lipcu 1917 wybuchł kryzys przysięgowy: żołnierze odmówili przysięgi na wierność cesarzom, a Piłsudskiego internowano w Magdeburgu.
  • We Francji powstała Armia Polska, tzw. Błękitna Armia, pod dowództwem gen. Józefa Hallera.

4Sprawa polska na świecie

  • Umiędzynarodowienie sprawy polskiej: w styczniu 1917 prezydent USA Woodrow Wilson mówił o zjednoczonej i niepodległej Polsce, a w styczniu 1918 w programie „Czternastu punktów” zapisał ją jako 13. punkt (dostęp Polski do morza).
6 VIII 1914Kadrówkapoczątek LegionówVIII 1914Odezwa Mikołaja Mikołajewiczaobietnica zjednoczenia ziem polskich pod caremVII 1916Kostiuchnówkawalki Legionów na Wołyniu5 XI 1916Akt dwóch cesarzyKrólestwo Polskie bez granicI 1917Orędzie Wilsonaniepodległa, zjednoczona PolskaIII 1917Manifest Rządu TymczasowegoRosja uznaje prawo Polski do niepodległościVII 1917Kryzys przysięgowyPiłsudski w MagdeburguI 191813. punkt Wilsonaniepodległa Polska z dostępem do morza11 XI 1918Piłsudski przejmuje władzęRada Regencyjna przekazuje władzę wojskową
Sprawa polska 1914–1918 na osi czasu
Zapamiętaj

Dmowski (Rosja, potem Ententa) i Piłsudski (państwa centralne, Legiony), Akt 5 XI 1916 to deklaracja bez granic, a prawdziwą zmianą było poparcie Wilsona (13. punkt).

Uwaga na błąd

Mylenie deklaracji z realnym zobowiązaniem. Akt 5 listopada nie dawał niepodległości, a odezwa wielkiego księcia była tylko obietnicą.

Sprawdź, czy rozumiesz

Kryzys przysięgowy w 1917 roku polegał na tym, że

✎Ściąga: Sprawa polska w czasie I wojny światowej

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Dmowski (Rosja, potem Ententa) i Piłsudski (państwa centralne, Legiony), Akt 5 XI 1916 to deklaracja bez granic, a prawdziwą zmianą było poparcie Wilsona (13. punkt).
  • Roman Dmowski (prorosyjska, potem proententowa): głównym wrogiem są Niemcy, więc trzeba iść z Rosją, a potem z Zachodem. W VIII 1917 roku powstał Komitet Narodowy Polski (w Lozannie, potem z siedzibą w Paryżu).
  • Józef Piłsudski (propaństw centralnych): głównym wrogiem jest Rosja, więc trzeba iść z Austro-Węgrami i Niemcami, a potem się od nich odwrócić.
  • Legiony Polskie wyszły w sierpniu 1914 z Krakowa (Kadrówka, 6 VIII) i walczyły u boku Austro-Węgier. Słynna bitwa: Kostiuchnówka (1916).
  • Umiędzynarodowienie sprawy polskiej: w styczniu 1917 prezydent USA Woodrow Wilson mówił o zjednoczonej i niepodległej Polsce, a w styczniu 1918 w programie „Czternastu punktów” zapisał ją jako 13. punkt (dostęp Polski do morza).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Orientację prorosyjską, a potem proententową reprezentował

    1. AWincenty Witos
    2. BIgnacy Daszyński
    3. CJózef Piłsudski
    4. DRoman Dmowski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Roman Dmowski – Dmowski uznawał za głównego wroga Niemcy i szukał poparcia Rosji, a później Zachodu.

  2. Główną postacią orientacji propaństw centralnych był

    1. AJózef Piłsudski
    2. BRoman Dmowski
    3. CIgnacy Paderewski
    4. DJózef Haller
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Józef Piłsudski – Piłsudski uważał Rosję za głównego wroga i tworzył Legiony u boku Austro-Węgier.

  3. Kadrówka (6 VIII 1914) to

    1. Apowstanie we Francji
    2. Bbitwa pod Verdun
    3. Cakt zaborców o Królestwie Polskim
    4. Dwymarsz oddziału strzeleckiego z Krakowa, początek Legionów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wymarsz oddziału strzeleckiego z Krakowa, początek Legionów – Pierwsza Kompania Kadrowa wyruszyła z Krakowa na teren Królestwa Polskiego.

  4. Akt 5 listopada 1916 zapowiadał

    1. Asojusz Polski z Rosją
    2. Butworzenie Królestwa Polskiego bez określonych granic, zależnego od Niemiec i Austro-Węgier
    3. Cpełną niepodległość Polski
    4. Dpowrót granic z 1772 roku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: utworzenie Królestwa Polskiego bez określonych granic, zależnego od Niemiec i Austro-Węgier – Dokument miał pozyskać rekrutów, a nie dać prawdziwą niepodległość.

  5. Kryzys przysięgowy w 1917 roku polegał na tym, że

    1. ARosja wyszła z wojny
    2. BWilson ogłosił 14 punktów
    3. Clegioniści odmówili przysięgi na wierność cesarzom, a Piłsudskiego internowano
    4. DHaller opuścił Francję
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: legioniści odmówili przysięgi na wierność cesarzom, a Piłsudskiego internowano – Przysięgi odmówiono po Akcie 5 listopada, a Piłsudski trafił do Magdeburga.

  6. Armia Polska we Francji (Błękitna Armia) walczyła u boku

    1. AEntenty, pod dowództwem gen. Hallera
    2. BNiemiec
    3. CRosji bolszewickiej
    4. Dpaństw centralnych
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Ententy, pod dowództwem gen. Hallera – Armia Hallera powstała przy państwach Ententy.

  7. Co Wilson zapisał w „Czternastu punktach” (1918)?

    1. AZjednoczenie Niemiec
    2. BUtworzenie niepodległej Polski z dostępem do morza
    3. CGranicę Polski na Odrze
    4. DLikwidację Ligi Narodów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Utworzenie niepodległej Polski z dostępem do morza – 13. punkt dotyczył Polski i dostępu do morza.

  8. Umiędzynarodowienie sprawy polskiej polegało na

    1. Aopuszczeniu Polski przez zaborców
    2. Bzakazie dyskusji o Polsce
    3. Cwyłącznie decyzjach Rosji
    4. Dzainteresowaniu nią państw i polityków spoza zaborców, np. Wilsona
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: zainteresowaniu nią państw i polityków spoza zaborców, np. Wilsona – Gdy o Polsce mówił prezydent USA, sprawa przestała być wewnętrzną sprawą zaborców.

Cały dział „I wojna światowa i niepodległość”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Więcej: Historia, klasa 3

Kongres wiedeński i nowy ładRewolucja przemysłowa i nurty ideowe XIX wiekuWiosna Ludów i wojna krymskaRuchy niepodległościowe w Ameryce Łacińskiej i doktryna MonroegoKrólestwo Polskie i pozostałe ziemie polskie po 1815 rokuPowstanie listopadowe 1830–1831Wielka Emigracja – główne obozyRabacja galicyjska i kultura romantycznaPowstanie krakowskie 1846 i Wiosna Ludów na ziemiach polskichZjednoczenie Włoch i NiemiecWojna secesyjna w Stanach ZjednoczonychKolonializm i imperializmPrzemiany społeczne i gospodarcze, nowe ideologie i demokratyzacjaKultura artystyczna przełomu XIX i XX wiekuPowstanie styczniowe 1863–1864Uwłaszczenie, rusyfikacja, germanizacja i autonomia galicyjskaNowoczesne ruchy polityczne na ziemiach polskichRewolucja 1905–1907 w Królestwie PolskimPozytywizm, Młoda Polska i nauka polskaI wojna światowa – przyczyny, fronty, zakończenieRewolucje w Rosji w 1917 rokuOdbudowa państwa polskiego i walka o graniceŁad wersalski – Wersal, Rapallo i LocarnoWielki kryzys i przemiany cywilizacyjneFaszyzm we Włoszech i nazizm w NiemczechZSRS w latach 30. – terror i totalitaryzmDroga do II wojny światowejUstrój II RP – konstytucja marcowa, przewrót majowy, konstytucja kwietniowaSpołeczeństwo, gospodarka i kultura II RPPolityka zagraniczna II RP i położenie Polski w 1939 rokuŹródła historyczne i argumentacja w historiiInterpretacje historyków i ocena wieloaspektowaŚwięte Przymierze i system wiedeńskiPrzebieg Wiosny Ludów w Europie i udział PolakówPodział świata i modernizacja JaponiiTeoretycy ideologii i reformy w państwach zaborczychPowstanie styczniowe: ocena i Polacy na SyberiiPrzemysł, nowe warstwy społeczne i polskość Górnego ŚląskaProgramy ruchów politycznych i rewolucja 1905 w Rosji i KrólestwieProgram pozytywizmu, nurty w sztuce i kultura jako obrona tożsamościKonflikty przed 1914, zależności między frontami i ludność cywilnaPolskie przedsięwzięcia polityczne, zniszczenia wojenne i Polacy w armiach zaborcówUwarunkowania niepodległości, wojny o wschodnie granice i granice południoweTraktaty z sojusznikami Niemiec i Liga NarodówPrzyczyny Wielkiego kryzysu i metody walki z nimNiemcy w latach 20. i przemiany cywilizacyjneKryzys demokracji, totalitaryzmy i państwa autorytarneWielki Terror w ZSRS i operacja polska NKWDAgresje lat 30., Liga Narodów i wojna domowa w HiszpaniiPolityka przed i po 1926 roku oraz wizje Piłsudskiego i DmowskiegoReforma rolna, mniejszości narodowe i ocena polityki państwaOświata i kultura masowa w II RP