1Przyczyny kryzysu
- Nadprodukcja: fabryki i farmy produkowały więcej, niż ludzie mogli kupić (płace rosły wolniej niż produkcja).
- Spekulacja i kredyt: Amerykanie kupowali akcje na kredyt. Gdy ceny spadły, wszyscy chcieli sprzedawać, a kurs runął.
- Długi międzynarodowe: gospodarka Europy opierała się na kredytach z USA. Po krachu Amerykanie je wycofali.
- Do tego doszedł zły system pieniężny (waluty oparte na złocie) i protekcjonizm.
2Jak walczono z kryzysem
- New Deal (od 1933): prezydent USA Franklin D. Roosevelt uznał, że państwo musi interweniować. Dzięki robotom publicznym (drogi, tamy) bezrobotni dostali pracę, państwo uporządkowało banki i zorganizowało pomoc społeczną (ustawa o ubezpieczeniach społecznych, 1935).
- Interwencjonizm państwowy i teoria Johna M. Keynesa (Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza, 1936): gdy prywatni inwestorzy nie inwestują, państwo ma pobudzać popyt, nawet kosztem długu.
- Autarkia (gospodarka samowystarczalna): Włochy, Niemcy i ZSRS ograniczały handel zagraniczny. W Niemczech Hitler łączył roboty publiczne ze zbrojeniami.
| Metoda | Idea | Przykład |
|---|---|---|
| New Deal | państwo pomaga ludziom i gospodarce | USA, Roosevelt |
| Keynesizm | państwo zwiększa popyt | roboty publiczne |
| Autarkia | gospodarka zamknięta, mało importu | Niemcy, Włochy |
John Maynard Keynes twierdził, że w kryzysie
Idea stała się podstawą polityki interwencjonizmu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Skuteczność
- New Deal złagodził skutki kryzysu i przywrócił zaufanie do państwa, ale bezrobocie w USA spadło mocniej dopiero przy zbrojeniach przed wojną.
- Autarkia i zbrojenia dały pracę, ale kosztem wolności i wzrostu zadłużenia.
kryzys wywołały nadprodukcja, spekulacja i zadłużenie. Odpowiedzią były New Deal (USA), interwencjonizm (Keynes) lub autarkia (Niemcy, Włochy).
Przekonanie, że New Deal natychmiast zakończył kryzys. Złagodził skutki, ale pełne ożywienie przyszło wraz ze zbrojeniami przed wojną.
✎Ściąga: Przyczyny Wielkiego kryzysu i metody walki z nim
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- kryzys wywołały nadprodukcja, spekulacja i zadłużenie. Odpowiedzią były New Deal (USA), interwencjonizm (Keynes) lub autarkia (Niemcy, Włochy).
- Nadprodukcja: fabryki i farmy produkowały więcej, niż ludzie mogli kupić (płace rosły wolniej niż produkcja).
- Spekulacja i kredyt: Amerykanie kupowali akcje na kredyt. Gdy ceny spadły, wszyscy chcieli sprzedawać, a kurs runął.
- Długi międzynarodowe: gospodarka Europy opierała się na kredytach z USA. Po krachu Amerykanie je wycofali.
- New Deal (od 1933): prezydent USA Franklin D. Roosevelt uznał, że państwo musi interweniować. Dzięki robotom publicznym (drogi, tamy) bezrobotni dostali pracę, państwo uporządkowało banki i zorganizowało pomoc społeczną (ustawa o ubezpieczeniach społecznych, 1935).
- Interwencjonizm państwowy i teoria Johna M. Keynesa (Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza, 1936): gdy prywatni inwestorzy nie inwestują, państwo ma pobudzać popyt, nawet kosztem długu.
- Autarkia (gospodarka samowystarczalna): Włochy, Niemcy i ZSRS ograniczały handel zagraniczny. W Niemczech Hitler łączył roboty publiczne ze zbrojeniami.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jedną z przyczyn Wielkiego kryzysu była
- Arozwój wolnego handlu
- Bnadprodukcja i spekulacja akcjami na kredyt
- Cniedobór towarów
- Dbrak pieniędzy w USA
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: nadprodukcja i spekulacja akcjami na kredyt – Towarów było za dużo, a ludzie nie mieli za co ich kupić.
New Deal wprowadził w USA
- AHarry Truman
- BHerbert Hoover
- CFranklin D. Roosevelt
- DWoodrow Wilson
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Franklin D. Roosevelt – Roosevelt objął urząd w 1933 roku.
Które z działań należało do New Dealu?
- ACałkowity zakaz handlu
- BRoboty publiczne dla bezrobotnych
- CLikwidacja banków
- DZakaz działalności związków zawodowych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Roboty publiczne dla bezrobotnych – Państwo zatrudniało bezrobotnych przy budowie dróg i tam.
Interwencjonizm państwowy to
- Aaktywna rola państwa w gospodarce
- Bbrak ingerencji państwa
- Cprywatyzacja banków
- Dzniesienie podatków
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: aktywna rola państwa w gospodarce – Państwo reguluje gospodarkę, zwłaszcza w kryzysie.
John Maynard Keynes twierdził, że w kryzysie
- Apaństwo powinno ciąć wydatki
- Brynek sam wszystko naprawi
- Cpaństwo powinno pobudzać popyt, także kosztem długu
- Dtrzeba wyłącznie zwiększać cła
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: państwo powinno pobudzać popyt, także kosztem długu – Idea stała się podstawą polityki interwencjonizmu.
Autarkia polegała na
- Aograniczeniu handlu zagranicznego i dążeniu do samowystarczalności
- Bwejściu do unii celnej
- Crezygnacji z przemysłu
- Dotwarciu granic dla handlu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ograniczeniu handlu zagranicznego i dążeniu do samowystarczalności – Stosowały ją m.in. Niemcy i Włochy.
Dlaczego Europa tak mocno odczuła krach w USA?
- AEuropa była bogatsza
- BZależała od kredytów amerykańskich, które wycofano
- CEuropa nie miała banków
- DUSA zerwały stosunki dyplomatyczne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Zależała od kredytów amerykańskich, które wycofano – Wycofanie kredytów uderzyło m.in. w niemieckie firmy.
Ocena New Dealu jest taka, że
- Acałkowicie zakończył kryzys w rok
- Bpogłębił kryzys
- Cnie miał żadnych skutków
- Dzłagodził skutki kryzysu, ale pełne ożywienie przyszło później
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: złagodził skutki kryzysu, ale pełne ożywienie przyszło później – Pełne zatrudnienie zapewniły dopiero zbrojenia przed wojną i wojna.
Cały dział „Ład międzywojenny i totalitaryzmy”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.