1Pierwsze władze
- Jesienią 1918 władza była rozproszona: działała Rada Regencyjna (powołana przez Niemcy i Austro-Węgry), a w Lublinie powstał rząd Ignacego Daszyńskiego (7 XI 1918), czyli ośrodek niezależny od okupantów.
- 11 listopada 1918 Rada Regencyjna przekazała władzę wojskową Józefowi Piłsudskiemu, a 14 listopada całą władzę. 22 listopada został Tymczasowym Naczelnikiem Państwa.
- W styczniu 1919 roku wybrano Sejm Ustawodawczy. 20 II 1919 uchwalił Małą Konstytucję, czyli tymczasowe zasady ustroju do czasu wielkiej ustawy zasadniczej.
2Granica z Niemcami
- Na konferencji pokojowej w Paryżu (1919) Polska dostała dostęp do morza: Pomorze Gdańskie, a Gdańsk został Wolnym Miastem pod ochroną Ligi Narodów.
- Powstanie wielkopolskie (od 27 XII 1918, po przyjeździe Paderewskiego do Poznania) zakończyło się zwycięstwem, a Wielkopolskę włączył traktat wersalski.
- Na Górnym Śląsku doszło do trzech powstań śląskich (1919, 1920, 1921). W plebiscycie (marzec 1921) większość głosowała za Niemcami, ale w 1922 region podzielono. Polska dostała mniejszą część, za to bogatą w przemysł.
- Plebiscyty na Warmii, Mazurach i Powiślu (1920) wypadły na korzyść Niemiec.
11 listopada 1918 roku Rada Regencyjna przekazała władzę wojskową
22 XI 1918 Piłsudski został Tymczasowym Naczelnikiem Państwa.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Granica wschodnia
- Wojna polsko-bolszewicka (1919–1921): wiosną 1920 Piłsudski, w sojuszu z atamanem Petlurą, ruszył na Kijów. Latem bolszewicy odpowiedzieli kontrofensywą aż pod Warszawę.
- Bitwa Warszawska (13–25 VIII 1920 (przełom 15–16 VIII), „cud nad Wisłą”) zatrzymała Armię Czerwoną. Wojnę zakończył pokój ryski (18 III 1921), który wyznaczył granicę wschodnią.
4I RP a II RP
- II RP miała ok. 388 tys. km², czyli mniej więcej połowę obszaru I RP sprzed rozbiorów (ok. 733 tys. km² w 1771 roku). Do tego była wielonarodowa, ale już bez dawnej Litwy w całości. Ośrodek państwa przesunął się na zachód.
11 XI 1918 (Piłsudski), Wielkopolska (XII 1918), Śląsk (3 powstania, plebiscyt 1921), wojna z bolszewikami i Bitwa Warszawska (VIII 1920), pokój ryski (1921).
Traktowanie niepodległości jak jednego dnia. Granice kształtowały się do 1922 roku różnymi drogami: traktatem, plebiscytem, powstaniem i wojną.
Pokój ryski (1921)
Podpisano go 18 III 1921 roku.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Odbudowa państwa polskiego i walka o granice
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- 11 XI 1918 (Piłsudski), Wielkopolska (XII 1918), Śląsk (3 powstania, plebiscyt 1921), wojna z bolszewikami i Bitwa Warszawska (VIII 1920), pokój ryski (1921).
- 11 listopada 1918 Rada Regencyjna przekazała władzę wojskową Józefowi Piłsudskiemu, a 14 listopada całą władzę. 22 listopada został Tymczasowym Naczelnikiem Państwa.
- Powstanie wielkopolskie (od 27 XII 1918, po przyjeździe Paderewskiego do Poznania) zakończyło się zwycięstwem, a Wielkopolskę włączył traktat wersalski.
- Wojna polsko-bolszewicka (1919–1921): wiosną 1920 Piłsudski, w sojuszu z atamanem Petlurą, ruszył na Kijów. Latem bolszewicy odpowiedzieli kontrofensywą aż pod Warszawę.
- Bitwa Warszawska (13–25 VIII 1920 (przełom 15–16 VIII), „cud nad Wisłą”) zatrzymała Armię Czerwoną. Wojnę zakończył pokój ryski (18 III 1921), który wyznaczył granicę wschodnią.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Rząd lubelski w listopadzie 1918 roku kierował
- AIgnacy Daszyński
- BRoman Dmowski
- CGabriel Narutowicz
- DWincenty Witos
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Ignacy Daszyński – Tymczasowy Rząd Ludowy z Daszyńskim na czele powstał 7 XI 1918 w Lublinie.
11 listopada 1918 roku Rada Regencyjna przekazała władzę wojskową
- AJózefowi Piłsudskiemu
- BIgnacemu Paderewskiemu
- CJózefowi Hallerowi
- DRomanowi Dmowskiemu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Józefowi Piłsudskiemu – 22 XI 1918 Piłsudski został Tymczasowym Naczelnikiem Państwa.
Mała Konstytucja z 1919 roku była
- Atymczasową ustawą o ustroju do czasu uchwalenia konstytucji
- Btraktatem z Niemcami
- Caktem zaborców
- Dpełną konstytucją II RP
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: tymczasową ustawą o ustroju do czasu uchwalenia konstytucji – Sejm Ustawodawczy uregulował zasady władzy na okres przejściowy.
Powstanie wielkopolskie wybuchło
- Aw 1921 na Górnym Śląsku
- B27 XII 1918 w Poznaniu
- Cw sierpniu 1920
- Dw 1914 w Krakowie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 27 XII 1918 w Poznaniu – Impulsem był przyjazd Paderewskiego do Poznania. Powstanie zakończyło się sukcesem.
Co zdecydowało o podziale Górnego Śląska w 1922 roku?
- AKonferencja w Locarno
- BUkład w Rapallo
- CWyłącznie wojna polsko-bolszewicka
- DPowstania śląskie i plebiscyt z 1921 roku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Powstania śląskie i plebiscyt z 1921 roku – Po plebiscycie i trzecim powstaniu region podzielono między Polskę i Niemcy.
Wolne Miasto Gdańsk było
- Amiastem pod ochroną Ligi Narodów, związanym z Polską gospodarczo
- Bczęścią Polski
- Cczęścią Niemiec
- Dmiastem pod władzą Rosji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: miastem pod ochroną Ligi Narodów, związanym z Polską gospodarczo – Gdańsk miał własny samorząd, a Polska odpowiadała m.in. za jego politykę zagraniczną i cła.
Bitwa Warszawska (13–25 VIII 1920 (przełom 15–16 VIII)) była
- Apolskim zwycięstwem nad Armią Czerwoną
- Bklęską Polski
- Cpoczątkiem I wojny światowej
- Dbitwą z Niemcami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: polskim zwycięstwem nad Armią Czerwoną – Polskie zwycięstwo zatrzymało pochód bolszewików na zachód.
Pokój ryski (1921)
- Azakończył I wojnę światową
- Bzakończył wojnę polsko-bolszewicką i ustalił granicę wschodnią
- Custanowił Wolne Miasto Gdańsk
- Dustalił granicę zachodnią
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zakończył wojnę polsko-bolszewicką i ustalił granicę wschodnią – Podpisano go 18 III 1921 roku.
Cały dział „I wojna światowa i niepodległość”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.