ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Edukacja medialnaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/publicystyka-reportaz-i-tekst-popularnonaukowy/

Język polski · Edukacja medialna · kl. 8

Publicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowy

Teksty nieliterackie z egzaminu: jak rozpoznać ich rodzaj, cel i odróżnić fakt od opinii.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Rodzaje tekstów

  • Tekst popularnonaukowy – przybliża wiedzę naukową zwykłemu czytelnikowi. Objaśnia terminy, podaje przykłady i porównania.
  • Artykuł – tekst prasowy lub internetowy o ważnym temacie; informuje albo komentuje.
  • Felieton – krótki, osobisty, często żartobliwy komentarz autora do bieżących spraw.
  • Reportaż – relacja reportera z miejsc i zdarzeń, które sam zbadał. Łączy fakty z opisem ludzi. Przykład: reportaże Melchiora Wańkowicza (Tędy i owędy).
  • Literatura faktu – książka o prawdziwych zdarzeniach, np. Kamienie na szaniec.

2Fakt czy opinia?

  • Fakt – informacja, którą da się sprawdzić, np. Szymborska otrzymała Nagrodę Nobla w 1996 r.
  • Opinia – czyjaś ocena lub pogląd, np. To najpiękniejszy wiersz XX wieku. Zdradzają ją słowa: uważam, moim zdaniem, najlepszy, wspaniały.
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest tekst popularnonaukowy?

3Jak czytać tekst nieliteracki – krok po kroku

  • Krok 1: Przeczytaj tytuł i śródtytuły. Ustal temat.
  • Krok 2: Ponumeruj akapity i każdemu nadaj 2–3 słowa (np. „przyczyny”, „skutki”, „rady”).
  • Krok 3: Znajdź tezę autora albo główną myśl – często w pierwszym lub ostatnim akapicie.
  • Krok 4: Zaznacz, gdzie są fakty, a gdzie opinie.
  • Krok 5: Odpowiadaj na podstawie tekstu, a nie własnej wiedzy.
Uwaga na błąd

Odpowiedź z własnej wiedzy zamiast z tekstu. W zadaniu „zgodne z tekstem” liczy się wyłącznie to, co napisał autor.

✎Ściąga: Publicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowy

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Tekst popularnonaukowy – przybliża wiedzę naukową zwykłemu czytelnikowi. Objaśnia terminy, podaje przykłady i porównania.
  • Artykuł – tekst prasowy lub internetowy o ważnym temacie; informuje albo komentuje.
  • Felieton – krótki, osobisty, często żartobliwy komentarz autora do bieżących spraw.
  • Reportaż – relacja reportera z miejsc i zdarzeń, które sam zbadał. Łączy fakty z opisem ludzi. Przykład: reportaże Melchiora Wańkowicza (Tędy i owędy).
  • Literatura faktu – książka o prawdziwych zdarzeniach, np. Kamienie na szaniec.
  • Fakt – informacja, którą da się sprawdzić, np. Szymborska otrzymała Nagrodę Nobla w 1996 r.
  • Opinia – czyjaś ocena lub pogląd, np. To najpiękniejszy wiersz XX wieku. Zdradzają ją słowa: uważam, moim zdaniem, najlepszy, wspaniały.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym jest tekst popularnonaukowy?

    1. Atekstem przybliżającym wiedzę naukową zwykłemu czytelnikowi
    2. Bwierszem o naturze
    3. Czbiorem ciekawostek bez źródeł
    4. Dtekstem prawnym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: tekstem przybliżającym wiedzę naukową zwykłemu czytelnikowi – Objaśnia terminy i podaje przykłady.

  2. Które zdanie jest opinią?

    1. AAutor ma czterdzieści lat.
    2. BArtykuł ukazał się w poniedziałek.
    3. CTo najciekawszy tekst w gazecie.
    4. DTekst liczy pięć akapitów.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: To najciekawszy tekst w gazecie. – Ocena „najciekawszy” to opinia, której nie da się sprawdzić.

  3. Czym jest reportaż?

    1. Alistem czytelnika wysłanym do redakcji gazety
    2. Bkrótkim żartem zakończonym zaskakującą puentą
    3. Crelacją z miejsc i zdarzeń zbadanych przez autora
    4. Dzmyśloną baśnią o dawnych, legendarnych czasach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: relacją z miejsc i zdarzeń zbadanych przez autora – Reporter opisuje prawdziwe zdarzenia i ludzi.

  4. Gdzie najczęściej szukać głównej myśli tekstu?

    1. Aw pierwszym lub ostatnim akapicie
    2. Bw przypisach
    3. Cw podpisie autora
    4. Dw środku najdłuższego zdania
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: w pierwszym lub ostatnim akapicie – Autor często stawia tezę na początku i powtarza ją w zakończeniu.

  5. Felieton to

    1. Aszczegółowy raport naukowy
    2. Bkrótki, osobisty komentarz autora do bieżących spraw
    3. Cwiadomość agencyjna
    4. Dogłoszenie drobne
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: krótki, osobisty komentarz autora do bieżących spraw – Felieton jest subiektywny i często dowcipny.

  6. Jak odpowiadać na pytania do tekstu nieliterackiego?

    1. Ana podstawie filmu
    2. Bna podstawie własnych poglądów
    3. Closowo
    4. Dna podstawie tekstu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: na podstawie tekstu – Liczy się to, co jest w tekście.

  7. Fakt to informacja, którą

    1. Azawsze zawiera przymiotnik
    2. Bktoś ocenił jako dobrą
    3. Cwyraża uczucia
    4. Dda się sprawdzić
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: da się sprawdzić – Fakty można zweryfikować, np. daty i liczby.

  8. Autor reportaży „Tędy i owędy” to

    1. AMelchior Wańkowicz
    2. BStefan Żeromski
    3. CSławomir Mrożek
    4. DAleksander Kamiński
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Melchior Wańkowicz – Wańkowicz to mistrz polskiego reportażu.

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 8

Juliusz Słowacki – „Balladyna”Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)Sławomir Mrożek – „Artysta”Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, SzymborskaStanisław Jerzy Lec – aforyzmyIgnacy Krasicki – bajki (powtórzenie)Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminemLista lektur na egzamin ósmoklasistyRodzaje literackie – powtórkaGatunki literackie – powtórkaŚrodki stylistyczne i budowa wierszaSymbol, alegoria, ironia, inwokacjaMotywy literackie w lekturachKonteksty: mitologia, Biblia, historia, filmObraz, plakat, fotografia – teksty ikoniczneFleksja: części mowy, temat i końcówkaCzasownik: aspekt, tryb, strona, przechodniośćImiesłowyCzęści zdania i rodzaje podmiotuZdanie, równoważnik zdania i zdanie bezpodmiotoweZdanie złożone współrzędnie – rodzaje i wykresZdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykresZdanie wielokrotnie złożone – wykres krok po krokuImiesłowowy równoważnik zdaniaMowa zależna i niezależnaBudowa słowotwórcza wyrazu i formantyRodzina wyrazów, rdzeń i obocznościWyrazy złożone, skróty i skrótowceFonetyka: głoski i upodobnieniaSylaba, akcent i funkcje litery „i”Style językoweZasób słownictwa: zapożyczenia, neologizmy, archaizmy, gwaraZnaczenie wyrazu: treść, zakres, homonimy, wieloznacznośćZwiązki frazeologiczneOdmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańcówKultura języka: norma, błąd, etykietaPerswazja, manipulacja i etyka słowaPrzecinek – najważniejsze zasady przed egzaminemCytat, dialog, dwukropek i myślnikZmiany w pisowni od 2026 rokuRozprawka na egzaminieArgumenty i kontrargumentyPrzemówienieOpowiadanie twórcze na egzaminieOpis przeżyć wewnętrznychCharakterystyka i charakterystyka porównawczaRecenzjaWywiadStreszczenie, parafraza, sprawozdaniePodanie i list oficjalnyCV i list motywacyjnyOgłoszenie, zaproszenie i inne krótkie formyDyskusja, prezentacja i inne wypowiedzi ustneEgzamin z polskiego – arkusz i typy zadańWypracowanie na egzaminie – kryteria i plan