1Nadrzędne i podrzędne
- Zdanie nadrzędne – to, od którego zadajemy pytanie.
- Zdanie podrzędne – odpowiada na to pytanie i zastępuje jedną z części zdania nadrzędnego. Zaczyna się zwykle od spójnika (że, bo, gdy, jeśli, żeby, chociaż) lub zaimka (który, kto, co, gdzie).
2Rodzaje
| Rodzaj | Pytania | Przykład |
|---|---|---|
| podmiotowe | kto? co? | Kto pyta, nie błądzi. |
| orzecznikowe | jaki jest? kim jest? czym jest? | Był taki, jakim go zapamiętałam. |
| przydawkowe | jaki? który? czyj? | Czytam książkę, którą dostałem. |
| dopełnieniowe | pytania przypadków zależnych | Wiem, że przyjdziesz. |
| okolicznikowe | gdzie? kiedy? jak? dlaczego? po co? pod jakim warunkiem? mimo czego? | Wyszedł, bo było późno. |
- Okolicznikowe dzielą się na: miejsca, czasu, sposobu, przyczyny, celu, warunku, przyzwolenia (Chociaż padało, poszliśmy), stopnia i miary.
Jaki rodzaj zdania to „Chociaż padało, poszliśmy na spacer”?
Poszliśmy mimo czego? – mimo że padało.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Rozpoznanie – krok po kroku
- Krok 1: Podkreśl orzeczenia i oddziel zdania składowe.
- Krok 2: Znajdź zdanie ze spójnikiem lub zaimkiem podrzędnym – to zwykle zdanie podrzędne.
- Krok 3: Zadaj pytanie od nadrzędnego: Wiem – co? – że przyjdziesz.
- Krok 4: Pytanie wskazuje rodzaj: co? (biernik) → dopełnieniowe.
- Krok 5: Narysuj wykres i oddziel zdanie podrzędne przecinkiem – także z obu stron, gdy stoi w środku: Książka, którą czytam, jest ciekawa.
Przecinek w środku spójnika złożonego. Piszemy , mimo że, , podczas gdy, , dlatego że – przecinek stawiamy przed całością.
✎Ściąga: Zdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykres
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Zdanie nadrzędne – to, od którego zadajemy pytanie.
- Zdanie podrzędne – odpowiada na to pytanie i zastępuje jedną z części zdania nadrzędnego. Zaczyna się zwykle od spójnika (że, bo, gdy, jeśli, żeby, chociaż) lub zaimka (który, kto, co, gdzie).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jaki rodzaj zdania to „Wiem, że przyjdziesz”?
- Apodrzędnie złożone podmiotowe
- Bpodrzędnie złożone dopełnieniowe
- Cwspółrzędnie złożone łączne
- Dpodrzędnie złożone przydawkowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: podrzędnie złożone dopełnieniowe – Wiem co? – że przyjdziesz.
Na jakie pytanie odpowiada zdanie przydawkowe?
- Adlaczego?
- Bgdzie? kiedy?
- Cjaki? który? czyj?
- Dkto? co?
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: jaki? który? czyj? – Zdanie przydawkowe określa rzeczownik.
Jaki rodzaj zdania to „Chociaż padało, poszliśmy na spacer”?
- Awspółrzędnie złożone przeciwstawne
- Bpodrzędnie złożone okolicznikowe przyczyny
- Cpodrzędnie złożone okolicznikowe przyzwolenia
- Dpodrzędnie złożone warunkowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: podrzędnie złożone okolicznikowe przyzwolenia – Poszliśmy mimo czego? – mimo że padało.
Które zdanie ma poprawną interpunkcję?
- AKsiążka, którą czytam jest ciekawa.
- BKsiążka którą czytam jest ciekawa.
- CKsiążka którą czytam, jest ciekawa.
- DKsiążka, którą czytam, jest ciekawa.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Książka, którą czytam, jest ciekawa. – Wtrącone zdanie podrzędne oddzielamy przecinkami z obu stron.
Jaki rodzaj zdania to „Kto pyta, nie błądzi”?
- Awspółrzędnie złożone łączne
- Bpodrzędnie złożone podmiotowe
- Cpodrzędnie złożone orzecznikowe
- Dpodrzędnie złożone dopełnieniowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: podrzędnie złożone podmiotowe – Kto nie błądzi? – kto pyta (zastępuje podmiot).
Jaki rodzaj zdania to „Uczę się, żeby zdać egzamin”?
- Apodrzędnie złożone okolicznikowe przyczyny
- Bpodrzędnie złożone dopełnieniowe
- Cpodrzędnie złożone okolicznikowe celu
- Dwspółrzędnie złożone wynikowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: podrzędnie złożone okolicznikowe celu – Uczę się po co? – żeby zdać.
Jak zapisać zdanie ze spójnikiem „mimo że”?
- APoszedł, mimo, że był chory.
- BPoszedł, mimo że był chory.
- CPoszedł mimo, że był chory.
- DPoszedł mimo że, był chory.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Poszedł, mimo że był chory. – Przecinek stawiamy przed całym spójnikiem złożonym.
Jak wygląda wykres zdania podrzędnie złożonego?
- Aoba zdania na jednym poziomie ze spójnikiem
- Bpodrzędne wyżej, nadrzędne niżej
- Cnadrzędne wyżej, podrzędne niżej, przy strzałce pytanie
- Dzdania jedno obok drugiego bez połączenia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: nadrzędne wyżej, podrzędne niżej, przy strzałce pytanie – Strzałka prowadzi od nadrzędnego do podrzędnego.
Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.