Części zdania i rodzaje podmiotu | Język polski, klasa 8

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/czesci-zdania-i-rodzaje-podmiotu/

Części zdania i rodzaje podmiotu

Podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie i okolicznik – jak je znaleźć pytaniami.

1Podmiot i orzeczenie

Orzeczenie mówi, co robi podmiot lub co się z nim dzieje.
Orzeczenie czasownikowe: Kot śpi. Orzeczenie imienne = łącznik (jest, był, został) + orzecznik: Tomek jest uczniem, Niebo było błękitne.
Podmiot wskazuje, o kim lub o czym mówi orzeczenie. Nie zawsze jest wykonawcą: w zdaniu List został napisany podmiotem jest list.

Rodzaj podmiotu	Opis	Przykład
gramatyczny	w mianowniku	Kot śpi.
domyślny	nie ma go w zdaniu, wynika z formy orzeczenia	Idę do domu. (ja)
szeregowy	kilka wyrazów połączonych spójnikiem lub przecinkiem	Ania i Tomek grają.
logiczny	w dopełniaczu	Przybyło wody w rzece.

2Określenia

Przydawka określa rzeczownik: jaki? który? czyj? ile? – czerwony samochód, dom dziadka.
Dopełnienie uzupełnia czasownik; odpowiada na pytania przypadków zależnych: kogo? czego? komu? czemu? co? z kim? o czym? – Czytam książkę.
Okolicznik mówi o okolicznościach: gdzie? kiedy? jak? dlaczego? po co? – Czytam wieczorem (czasu), w parku (miejsca), uważnie (sposobu).

Sprawdź, czy rozumiesz

Jakim rodzajem podmiotu jest „Ania i Tomek” w zdaniu „Ania i Tomek grają”?

3Rozbiór zdania – krok po kroku

Krok 1: Znajdź orzeczenie (co się dzieje?).
Krok 2: Zapytaj o podmiot: kto? co? + orzeczenie.
Krok 3: Od podmiotu i orzeczenia zadawaj pytania do pozostałych wyrazów.
Krok 4: Pytanie wskaże część zdania. Przykład: Mój brat czyta wieczorem ciekawą książkę: orzeczenie czyta, podmiot brat, mój – przydawka, książkę – dopełnienie, ciekawą – przydawka, wieczorem – okolicznik czasu.

Uwaga na błąd

Pytanie „co?” bywa podchwytliwe. Co czytam? – książkę to dopełnienie (biernik), a nie podmiot. Podmiot jest w mianowniku.

✎Ściąga: Części zdania i rodzaje podmiotu

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Orzeczenie mówi, co robi podmiot lub co się z nim dzieje.
Orzeczenie czasownikowe: Kot śpi. Orzeczenie imienne = łącznik (jest, był, został) + orzecznik: Tomek jest uczniem, Niebo było błękitne.
Podmiot wskazuje, o kim lub o czym mówi orzeczenie. Nie zawsze jest wykonawcą: w zdaniu List został napisany podmiotem jest list.
Przydawka określa rzeczownik: jaki? który? czyj? ile? – czerwony samochód, dom dziadka.
Dopełnienie uzupełnia czasownik; odpowiada na pytania przypadków zależnych: kogo? czego? komu? czemu? co? z kim? o czym? – Czytam książkę.
Okolicznik mówi o okolicznościach: gdzie? kiedy? jak? dlaczego? po co? – Czytam wieczorem (czasu), w parku (miejsca), uważnie (sposobu).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Jakim rodzajem podmiotu jest „Ania i Tomek” w zdaniu „Ania i Tomek grają”?
1. Alogicznym
2. Bszeregowym
3. Cgramatycznym pojedynczym
4. Ddomyślnym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: szeregowym – Kilka wyrazów połączonych spójnikiem tworzy podmiot szeregowy.
W zdaniu „Idę do kina” podmiot jest
1. Alogiczny
2. Bdomyślny
3. Cw dopełniaczu
4. Dszeregowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: domyślny – Podmiot ja wynika z formy idę.
Która część zdania określa rzeczownik?
1. Adopełnienie
2. Bprzydawka
3. Cokolicznik
4. Dorzeczenie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: przydawka – Przydawka odpowiada na pytania jaki? który? czyj?
Czym jest „uważnie” w zdaniu „Słucham uważnie”?
1. Aokolicznikiem sposobu
2. Bpodmiotem
3. Cprzydawką
4. Ddopełnieniem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: okolicznikiem sposobu – Odpowiada na pytanie: jak słucham?
Jakie orzeczenie jest w zdaniu „Tomek jest uczniem”?
1. Adomyślne
2. Bszeregowe
3. Cimienne
4. Dczasownikowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: imienne – Łącznik jest + orzecznik uczniem.
Czym jest „książkę” w zdaniu „Czytam książkę”?
1. Aokolicznikiem
2. Bdopełnieniem
3. Cprzydawką
4. Dpodmiotem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: dopełnieniem – Odpowiada na pytanie przypadku zależnego: czytam co? (biernik).
Który przykład zawiera podmiot logiczny?
1. AIdę nad rzekę.
2. BRzeka i potok szumią.
3. CPrzybyło wody w rzece.
4. DWoda płynie szybko.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Przybyło wody w rzece. – Podmiot wody stoi w dopełniaczu.
Co jest podmiotem w zdaniu „List został napisany wczoraj”?
1. Alist
2. Bpodmiot domyślny
3. Czostał
4. Dwczoraj
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: list – Podmiot to list, choć nie on wykonał czynność.

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 8

Juliusz Słowacki – „Balladyna”Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)Sławomir Mrożek – „Artysta”Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, Szymborska Stanisław Jerzy Lec – aforyzmy Ignacy Krasicki – bajki (powtórzenie)Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminem Lista lektur na egzamin ósmoklasisty Rodzaje literackie – powtórka Gatunki literackie – powtórka Środki stylistyczne i budowa wiersza Symbol, alegoria, ironia, inwokacja Motywy literackie w lekturach Konteksty: mitologia, Biblia, historia, film Obraz, plakat, fotografia – teksty ikoniczne Publicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowy Fleksja: części mowy, temat i końcówka Czasownik: aspekt, tryb, strona, przechodniość Imiesłowy Zdanie, równoważnik zdania i zdanie bezpodmiotowe Zdanie złożone współrzędnie – rodzaje i wykres Zdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykres Zdanie wielokrotnie złożone – wykres krok po kroku Imiesłowowy równoważnik zdania Mowa zależna i niezależna Budowa słowotwórcza wyrazu i formanty Rodzina wyrazów, rdzeń i oboczności Wyrazy złożone, skróty i skrótowce Fonetyka: głoski i upodobnienia Sylaba, akcent i funkcje litery „i”Style językowe Zasób słownictwa: zapożyczenia, neologizmy, archaizmy, gwara Znaczenie wyrazu: treść, zakres, homonimy, wieloznaczność Związki frazeologiczne Odmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańców Kultura języka: norma, błąd, etykieta Perswazja, manipulacja i etyka słowa Przecinek – najważniejsze zasady przed egzaminem Cytat, dialog, dwukropek i myślnik Zmiany w pisowni od 2026 roku Rozprawka na egzaminie Argumenty i kontrargumenty Przemówienie Opowiadanie twórcze na egzaminie Opis przeżyć wewnętrznych Charakterystyka i charakterystyka porównawcza Recenzja Wywiad Streszczenie, parafraza, sprawozdanie Podanie i list oficjalny CV i list motywacyjny Ogłoszenie, zaproszenie i inne krótkie formy Dyskusja, prezentacja i inne wypowiedzi ustne Egzamin z polskiego – arkusz i typy zadań Wypracowanie na egzaminie – kryteria i plan