ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/fleksja-czesci-mowy-temat-i-koncowka/

Język polski · Gramatyka · kl. 8

Fleksja: części mowy, temat i końcówka

Fleksja to nauka o odmianie wyrazów. Powtórz części mowy i naucz się dzielić wyraz na temat fleksyjny i końcówkę.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Części mowy

  • Odmienne: rzeczownik, czasownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek (większość zaimków).
  • Nieodmienne: przysłówek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik.
  • Deklinacja – odmiana przez przypadki i liczby (rzeczownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek).
  • Koniugacja – odmiana czasownika przez osoby, liczby, czasy, tryby i rodzaje.
PrzypadekPytaniaPrzykład
mianownikkto? co?dom
dopełniaczkogo? czego?domu
celownikkomu? czemu?domowi
biernikkogo? co?dom
narzędnik(z) kim? (z) czym?domem
miejscowniko kim? o czym?o domu
wołaczo!domu!

2Temat fleksyjny i końcówka

  • Końcówka fleksyjna – część wyrazu, która zmienia się podczas odmiany: -u w domu, -em w domem.
  • Temat fleksyjny – część, która zostaje po odcięciu końcówki: dom-.
  • Końcówka zerowa (Ø) – brak końcówki w jakiejś formie: dom-Ø (mianownik).
  • Oboczność – wymiana głosek w temacie podczas odmiany: ręka – ręce (k : c), noga – nodze (g : dz), stół – stole (ó : o, ł : l).
Sprawdź, czy rozumiesz

Co zostaje po odcięciu końcówki?

3Jak wydzielić końcówkę – krok po kroku

  • Krok 1: Odmień wyraz przez kilka przypadków: szkoła, szkoły, szkole, szkołę.
  • Krok 2: Zaznacz część, która się nie zmienia: szkoł- (w szkole pojawia się oboczność ł : l).
  • Krok 3: To, co się zmienia, jest końcówką: -a, -y, -e, -ę.
  • Krok 4: Jeśli w danej formie po temacie nic nie ma – to końcówka zerowa.
Uwaga na błąd

Mylenie tematu fleksyjnego ze słowotwórczym. Fleksyjny służy odmianie (dom-u), słowotwórczy – tworzeniu nowych wyrazów (dom-ek).

✎Ściąga: Fleksja: części mowy, temat i końcówka

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Odmienne: rzeczownik, czasownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek (większość zaimków).
  • Nieodmienne: przysłówek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik.
  • Deklinacja – odmiana przez przypadki i liczby (rzeczownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek).
  • Koniugacja – odmiana czasownika przez osoby, liczby, czasy, tryby i rodzaje.
  • Końcówka fleksyjna – część wyrazu, która zmienia się podczas odmiany: -u w domu, -em w domem.
  • Temat fleksyjny – część, która zostaje po odcięciu końcówki: dom-.
  • Końcówka zerowa (Ø) – brak końcówki w jakiejś formie: dom-Ø (mianownik).
  • Oboczność – wymiana głosek w temacie podczas odmiany: ręka – ręce (k : c), noga – nodze (g : dz), stół – stole (ó : o, ł : l).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Która część mowy jest nieodmienna?

    1. Aprzyimek
    2. Bliczebnik
    3. Czaimek
    4. Dprzymiotnik
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: przyimek – Przyimki (np. na, w, przed) nie odmieniają się.

  2. Jaka jest końcówka w wyrazie „domem”?

    1. Adom-
    2. B-om
    3. C-m
    4. D-em
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: -em – Temat to dom-, a końcówka narzędnika to -em.

  3. Na jakie pytania odpowiada celownik?

    1. Akomu? czemu?
    2. Bkogo? czego?
    3. Co kim? o czym?
    4. Dz kim? z czym?
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: komu? czemu? – Celownik: komu? czemu? – domowi.

  4. Co to jest końcówka zerowa?

    1. Akońcówka liczby mnogiej
    2. Bostatnia litera wyrazu
    3. Cbrak końcówki w danej formie wyrazu
    4. Dformant zdrobnienia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: brak końcówki w danej formie wyrazu – Np. dom-Ø w mianowniku.

  5. Jaka oboczność występuje w parze „ręka – ręce”?

    1. Aę : ą
    2. Br : rz
    3. Ck : c
    4. Dk : cz
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: k : c – W odmianie k wymienia się na c.

  6. Odmiana czasownika to

    1. Akoniugacja
    2. Bfleksja zerowa
    3. Cdeklinacja
    4. Dstopniowanie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: koniugacja – Czasownik odmieniamy przez osoby, liczby, czasy, tryby i rodzaje.

  7. Który wyraz jest zaimkiem?

    1. Abardzo
    2. Bna
    3. Cich
    4. Dach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: ich – Ich zastępuje rzeczownik, więc jest zaimkiem.

  8. Co zostaje po odcięciu końcówki?

    1. Atemat fleksyjny
    2. Bformant
    3. Crdzeń przedrostka
    4. Dkońcówka zerowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: temat fleksyjny – Temat fleksyjny to stała część wyrazu w odmianie.

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 8

Juliusz Słowacki – „Balladyna”Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)Sławomir Mrożek – „Artysta”Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, SzymborskaStanisław Jerzy Lec – aforyzmyIgnacy Krasicki – bajki (powtórzenie)Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminemLista lektur na egzamin ósmoklasistyRodzaje literackie – powtórkaGatunki literackie – powtórkaŚrodki stylistyczne i budowa wierszaSymbol, alegoria, ironia, inwokacjaMotywy literackie w lekturachKonteksty: mitologia, Biblia, historia, filmObraz, plakat, fotografia – teksty ikonicznePublicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowyCzasownik: aspekt, tryb, strona, przechodniośćImiesłowyCzęści zdania i rodzaje podmiotuZdanie, równoważnik zdania i zdanie bezpodmiotoweZdanie złożone współrzędnie – rodzaje i wykresZdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykresZdanie wielokrotnie złożone – wykres krok po krokuImiesłowowy równoważnik zdaniaMowa zależna i niezależnaBudowa słowotwórcza wyrazu i formantyRodzina wyrazów, rdzeń i obocznościWyrazy złożone, skróty i skrótowceFonetyka: głoski i upodobnieniaSylaba, akcent i funkcje litery „i”Style językoweZasób słownictwa: zapożyczenia, neologizmy, archaizmy, gwaraZnaczenie wyrazu: treść, zakres, homonimy, wieloznacznośćZwiązki frazeologiczneOdmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańcówKultura języka: norma, błąd, etykietaPerswazja, manipulacja i etyka słowaPrzecinek – najważniejsze zasady przed egzaminemCytat, dialog, dwukropek i myślnikZmiany w pisowni od 2026 rokuRozprawka na egzaminieArgumenty i kontrargumentyPrzemówienieOpowiadanie twórcze na egzaminieOpis przeżyć wewnętrznychCharakterystyka i charakterystyka porównawczaRecenzjaWywiadStreszczenie, parafraza, sprawozdaniePodanie i list oficjalnyCV i list motywacyjnyOgłoszenie, zaproszenie i inne krótkie formyDyskusja, prezentacja i inne wypowiedzi ustneEgzamin z polskiego – arkusz i typy zadańWypracowanie na egzaminie – kryteria i plan