ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/zdanie-zlozone-wspolrzednie-rodzaje-i-wykres/

Język polski · Gramatyka · kl. 8

Zdanie złożone współrzędnie – rodzaje i wykres

Cztery rodzaje zdań współrzędnych, spójniki, przecinek i wykres – krok po kroku.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Co to jest zdanie współrzędnie złożone

  • Ma co najmniej dwa zdania składowe (dwa orzeczenia), które są równorzędne – żadne nie odpowiada na pytanie zadane od drugiego.
1Padało2zostaliśmy w domuwięcjeden poziom = zdania równorzędne (współrzędne)rodzaj: wynikowe (więc, dlatego, zatem, toteż)
Wykres: zdania na jednym poziomie, spójnik na linii.

2Rodzaje

RodzajCo wyrażaSpójnikiPrzecinekPrzykład
łączneczynności obok siebiei, oraz, a także, ani, ninieMama czyta i tata gotuje.
rozłącznewybór, wykluczanie sięlub, albo, bądź, czyniePójdę do kina albo zostanę w domu.
przeciwstawneprzeciwieństwoa, ale, lecz, jednak, natomiast, zaśtakChciał zostać, ale musiał wyjść.
wynikoweskutekwięc, dlatego, zatem, toteżtakPadało, więc zostaliśmy w domu.
  • Zdania mogą też być połączone bez spójnika – wtedy stawiamy przecinek: Wiał wiatr, padał deszcz.
  • Gdy spójnik się powtarza, przecinek stawiamy przed drugim: Albo się uczysz, albo idziesz na trening.
Sprawdź, czy rozumiesz

Jaki rodzaj zdania to „Padało, więc zostaliśmy w domu”?

3Rozpoznanie – krok po kroku

  • Krok 1: Podkreśl orzeczenia i policz zdania składowe.
  • Krok 2: Zadaj pytanie od jednego zdania do drugiego. Brak sensownego pytania → zdania są współrzędne.
  • Krok 3: Po spójniku ustal rodzaj (tabela).
  • Krok 4: Narysuj wykres: zdania na jednym poziomie, spójnik na linii.
  • Krok 5: Wstaw przecinek – przed spójnikami przeciwstawnymi i wynikowymi tak, przed pojedynczymi łącznymi i rozłącznymi nie.
Uwaga na błąd

Przecinek przed pojedynczym „i”: Mama czyta, i tata gotuje – to błąd. Przed „a” (przeciwstawnym) przecinek jest potrzebny.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Jaki rodzaj zdania to „Padało, więc zostaliśmy w domu”?

    1. Awspółrzędnie złożone rozłączne
    2. Bpodrzędnie złożone przyczynowe
    3. Cwspółrzędnie złożone łączne
    4. Dwspółrzędnie złożone wynikowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: współrzędnie złożone wynikowe – Więc wprowadza skutek.

  2. Przed którym spójnikiem w zdaniu współrzędnym stawiamy przecinek?

    1. Aale
    2. Blub
    3. Coraz
    4. Di
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: ale – Ale to spójnik przeciwstawny.

  3. Jaki rodzaj zdania to „Zjem zupę albo zrobię kanapkę”?

    1. Awspółrzędnie złożone rozłączne
    2. Bwspółrzędnie złożone wynikowe
    3. Cpodrzędnie złożone warunkowe
    4. Dwspółrzędnie złożone przeciwstawne
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: współrzędnie złożone rozłączne – Albo wyraża wybór.

  4. Które zdanie jest zapisane poprawnie?

    1. AMama czyta, i tata gotuje.
    2. BChciałem przyjść, ale zachorowałem.
    3. CPójdę do kina, lub zostanę w domu.
    4. DChciałem przyjść ale zachorowałem.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Chciałem przyjść, ale zachorowałem. – Przed ale przecinek, przed pojedynczym i, lub – nie.

  5. Jak wygląda wykres zdania współrzędnie złożonego?

    1. Ajedno zdanie nad drugim ze strzałką i pytaniem
    2. Bzdania w kole
    3. Cjedno zdanie w nawiasie
    4. Dzdania na jednym poziomie połączone linią ze spójnikiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: zdania na jednym poziomie połączone linią ze spójnikiem – Zdania równorzędne rysujemy obok siebie.

  6. Jaki rodzaj zdania to „Ola lubi lody, a Kasia woli ciasto”?

    1. Awspółrzędnie złożone łączne
    2. Bpodrzędnie złożone dopełnieniowe
    3. Cwspółrzędnie złożone wynikowe
    4. Dwspółrzędnie złożone przeciwstawne
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: współrzędnie złożone przeciwstawne – A zestawia przeciwne upodobania.

  7. Kiedy stawiamy przecinek przed „i”?

    1. Anigdy
    2. Bzawsze
    3. Ctylko w pytaniach
    4. Dgdy „i” się powtarza, np. i…, i…
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: gdy „i” się powtarza, np. i…, i… – Przy powtórzonym spójniku przecinek stawiamy przed drugim.

  8. Jaki spójnik wprowadza zdanie wynikowe?

    1. Adlatego
    2. Balbo
    3. Coraz
    4. Dlecz
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: dlatego – Dlatego wskazuje skutek.

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 8

Juliusz Słowacki – „Balladyna”Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)Sławomir Mrożek – „Artysta”Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, SzymborskaStanisław Jerzy Lec – aforyzmyIgnacy Krasicki – bajki (powtórzenie)Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminemLista lektur na egzamin ósmoklasistyRodzaje literackie – powtórkaGatunki literackie – powtórkaŚrodki stylistyczne i budowa wierszaSymbol, alegoria, ironia, inwokacjaMotywy literackie w lekturachKonteksty: mitologia, Biblia, historia, filmObraz, plakat, fotografia – teksty ikonicznePublicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowyFleksja: części mowy, temat i końcówkaCzasownik: aspekt, tryb, strona, przechodniośćImiesłowyCzęści zdania i rodzaje podmiotuZdanie, równoważnik zdania i zdanie bezpodmiotoweZdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykresZdanie wielokrotnie złożone – wykres krok po krokuImiesłowowy równoważnik zdaniaMowa zależna i niezależnaBudowa słowotwórcza wyrazu i formantyRodzina wyrazów, rdzeń i obocznościWyrazy złożone, skróty i skrótowceFonetyka: głoski i upodobnieniaSylaba, akcent i funkcje litery „i”Style językoweZasób słownictwa: zapożyczenia, neologizmy, archaizmy, gwaraZnaczenie wyrazu: treść, zakres, homonimy, wieloznacznośćZwiązki frazeologiczneOdmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańcówKultura języka: norma, błąd, etykietaPerswazja, manipulacja i etyka słowaPrzecinek – najważniejsze zasady przed egzaminemCytat, dialog, dwukropek i myślnikZmiany w pisowni od 2026 rokuRozprawka na egzaminieArgumenty i kontrargumentyPrzemówienieOpowiadanie twórcze na egzaminieOpis przeżyć wewnętrznychCharakterystyka i charakterystyka porównawczaRecenzjaWywiadStreszczenie, parafraza, sprawozdaniePodanie i list oficjalnyCV i list motywacyjnyOgłoszenie, zaproszenie i inne krótkie formyDyskusja, prezentacja i inne wypowiedzi ustneEgzamin z polskiego – arkusz i typy zadańWypracowanie na egzaminie – kryteria i plan