ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Komunikacjaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/perswazja-manipulacja-i-etyka-slowa/

Język polski · Komunikacja · kl. 8

Perswazja, manipulacja i etyka słowa

Jak uczciwie przekonywać, jak rozpoznać manipulację i za co odpowiadamy, gdy mówimy lub piszemy.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Perswazja i manipulacja

  • Perswazja – jawne przekonywanie do swoich racji za pomocą argumentów. Odbiorca wie, że ktoś go przekonuje.
  • Manipulacja – ukryte wpływanie na odbiorcę, często wbrew jego interesowi. Wykorzystuje emocje, półprawdy i presję.

2Środki perswazji (retoryczne)

  • Pytanie retoryczne: Czy ktoś z nas chce żyć w brudnym mieście?
  • Apostrofa (zwrot do słuchaczy): Koleżanki i Koledzy!
  • Powtórzenie i wyliczenie – wzmacniają przekaz.
  • Kontrast – zestawia przeciwieństwa: wczoraj śmietnik, dziś park.
  • Tryb rozkazujący i forma „my”: Zróbmy to razem!
  • Słownictwo wartościujące: wspaniały, niezwykły, szkodliwy.

3Chwyty manipulacyjne

  • Presja czasu: Tylko dziś!
  • Fałszywe uogólnienie: Wszyscy już to mają.
  • Fałszywy autorytet: znany aktor „poleca” lek.
  • Etykietowanie – obraźliwe przezwiska zamiast argumentów.
Sprawdź, czy rozumiesz

Które zdanie zawiera pytanie retoryczne?

4Etyka słowa

  • Słowa mają skutki: obrażanie, kłamstwo, plotka i hejt krzywdzą ludzi.
  • Uczciwa wypowiedź: prawdziwe informacje, szacunek dla rozmówcy, krytyka poglądów, a nie osoby.

5Rozpoznanie – krok po kroku

  • Krok 1: Kto mówi i czego chce od odbiorcy?
  • Krok 2: Czy podaje argumenty, które da się sprawdzić?
  • Krok 3: Czy gra na emocjach, straszy, pośpiesza albo ukrywa informacje? → sygnał manipulacji.
Uwaga na błąd

Uznanie każdej perswazji za manipulację. Przemówienie z argumentami i emocjami to uczciwa perswazja, jeśli niczego nie ukrywa.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co oznacza zasada „krytykuj poglądy, nie osobę”?

✎Ściąga: Perswazja, manipulacja i etyka słowa

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Perswazja – jawne przekonywanie do swoich racji za pomocą argumentów. Odbiorca wie, że ktoś go przekonuje.
  • Manipulacja – ukryte wpływanie na odbiorcę, często wbrew jego interesowi. Wykorzystuje emocje, półprawdy i presję.
  • Pytanie retoryczne: Czy ktoś z nas chce żyć w brudnym mieście?
  • Apostrofa (zwrot do słuchaczy): Koleżanki i Koledzy!
  • Powtórzenie i wyliczenie – wzmacniają przekaz.
  • Kontrast – zestawia przeciwieństwa: wczoraj śmietnik, dziś park.
  • Tryb rozkazujący i forma „my”: Zróbmy to razem!
  • Słownictwo wartościujące: wspaniały, niezwykły, szkodliwy.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym różni się perswazja od manipulacji?

    1. Amanipulacja używa tylko argumentów
    2. Bniczym
    3. Cperswazja jest jawna, manipulacja ukryta
    4. Dperswazja zawsze kłamie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: perswazja jest jawna, manipulacja ukryta – Perswazja otwarcie przekonuje argumentami.

  2. Który chwyt jest manipulacyjny?

    1. AKup teraz, jutro będzie za późno!
    2. BCena wynosi 200 zł.
    3. CSklep jest otwarty do 18.00.
    4. DTen rower waży 9 kg.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Kup teraz, jutro będzie za późno! – To presja czasu.

  3. Które zdanie zawiera pytanie retoryczne?

    1. AGdzie jest biblioteka?
    2. BIle kosztuje bilet?
    3. CKtóra jest godzina?
    4. DCzy ktoś z nas chce żyć w brudnym mieście?
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Czy ktoś z nas chce żyć w brudnym mieście? – Pytanie retoryczne nie czeka na odpowiedź – przekonuje.

  4. Czym jest hejt?

    1. Aobraźliwymi, nienawistnymi wypowiedziami, zwykle w sieci
    2. Brodzajem reklamy
    3. Cuczciwą krytyką
    4. Dżartem między przyjaciółmi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: obraźliwymi, nienawistnymi wypowiedziami, zwykle w sieci – Hejt krzywdzi i jest nieetyczny.

  5. Co jest uczciwym sposobem przekonywania?

    1. Astraszenie odbiorcy
    2. Bukrywanie wad produktu
    3. Cobrażanie przeciwnika
    4. Dpodanie sprawdzalnych argumentów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: podanie sprawdzalnych argumentów – Argumenty da się zweryfikować.

  6. Zdanie „Wszyscy już to mają” to przykład

    1. Aapostrofy
    2. Bfałszywego uogólnienia
    3. Ckontrastu
    4. Deufemizmu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: fałszywego uogólnienia – Manipulator sugeruje, że „wszyscy” coś robią.

  7. Jaką funkcję pełni forma „Zróbmy to razem!”?

    1. Abuduje wspólnotę z odbiorcami i nakłania do działania
    2. Bwyraża żal po stracie bliskiej osoby
    3. Cinformuje słuchaczy o sprawdzalnych faktach
    4. Dopisuje przyrodę i buduje nastrój grozy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: buduje wspólnotę z odbiorcami i nakłania do działania – Tryb rozkazujący i forma „my” to środki perswazji.

  8. Co oznacza zasada „krytykuj poglądy, nie osobę”?

    1. Aodnoś się do argumentów, a nie obrażaj rozmówcy
    2. Bkrytykuj anonimowo
    3. Cnigdy nie krytykuj
    4. Dkrytykuj tylko dorosłych
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: odnoś się do argumentów, a nie obrażaj rozmówcy – To podstawa etyki słowa.

Cały dział „Komunikacja”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 8

Juliusz Słowacki – „Balladyna”Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)Sławomir Mrożek – „Artysta”Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, SzymborskaStanisław Jerzy Lec – aforyzmyIgnacy Krasicki – bajki (powtórzenie)Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminemLista lektur na egzamin ósmoklasistyRodzaje literackie – powtórkaGatunki literackie – powtórkaŚrodki stylistyczne i budowa wierszaSymbol, alegoria, ironia, inwokacjaMotywy literackie w lekturachKonteksty: mitologia, Biblia, historia, filmObraz, plakat, fotografia – teksty ikonicznePublicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowyFleksja: części mowy, temat i końcówkaCzasownik: aspekt, tryb, strona, przechodniośćImiesłowyCzęści zdania i rodzaje podmiotuZdanie, równoważnik zdania i zdanie bezpodmiotoweZdanie złożone współrzędnie – rodzaje i wykresZdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykresZdanie wielokrotnie złożone – wykres krok po krokuImiesłowowy równoważnik zdaniaMowa zależna i niezależnaBudowa słowotwórcza wyrazu i formantyRodzina wyrazów, rdzeń i obocznościWyrazy złożone, skróty i skrótowceFonetyka: głoski i upodobnieniaSylaba, akcent i funkcje litery „i”Style językoweZasób słownictwa: zapożyczenia, neologizmy, archaizmy, gwaraZnaczenie wyrazu: treść, zakres, homonimy, wieloznacznośćZwiązki frazeologiczneOdmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańcówKultura języka: norma, błąd, etykietaPrzecinek – najważniejsze zasady przed egzaminemCytat, dialog, dwukropek i myślnikZmiany w pisowni od 2026 rokuRozprawka na egzaminieArgumenty i kontrargumentyPrzemówienieOpowiadanie twórcze na egzaminieOpis przeżyć wewnętrznychCharakterystyka i charakterystyka porównawczaRecenzjaWywiadStreszczenie, parafraza, sprawozdaniePodanie i list oficjalnyCV i list motywacyjnyOgłoszenie, zaproszenie i inne krótkie formyDyskusja, prezentacja i inne wypowiedzi ustneEgzamin z polskiego – arkusz i typy zadańWypracowanie na egzaminie – kryteria i plan