Odmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańców

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/odmiana-nazwisk-i-nazw-miejscowych-nazwy-mieszkancow/

Jak odmieniać nazwiska, imiona i nazwy miejscowości oraz jak – po nowemu – zapisywać nazwy mieszkańców.

1Nazwiska

Męskie zakończone na spółgłoskę – odmieniamy: pan Nowak – pana Nowaka – z panem Nowakiem.
Żeńskie zakończone na spółgłoskę – nie odmieniamy: pani Nowak – z panią Nowak.
Nazwiska na -a – odmieniamy u mężczyzn i kobiet: Jan Zagłoba – Jana Zagłoby; Anna Kurpiela – Anny Kurpieli.
Nazwiska przymiotnikowe (-ski, -cki, -dzki) – jak przymiotniki: Kowalski – Kowalskiego, Kowalska – Kowalskiej.
Męskie na -o – jak rzeczowniki żeńskie na -a: Aleksander Fredro – Fredry – Fredrze – z Fredrą.
Rodzina: państwo Nowakowie, Kowalscy.

2Nazwy miejscowości

Kraków – do Krakowa – w Krakowie; Kielce – w Kielcach; Zakopane – w Zakopanem (odmiana przymiotnikowa).
Przymiotniki od nazw miejscowych piszemy małą literą: krakowski, gdański.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jak odmienić nazwisko „Anna Kurpiela” w dopełniaczu?

3Nazwy mieszkańców – zmiana od 2026 r.

Od 1 stycznia 2026 r. nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi piszemy wielką literą: Krakowianin, Warszawianka, Gdańszczanie.
Mieszkańców krajów i regionów pisaliśmy wielką literą już wcześniej: Polak, Ślązaczka, Kaszub.
Na egzaminie w latach 2026–2030 CKE uzna dawny i nowy zapis, jeśli stosujesz go konsekwentnie.

4Odmiana nazwiska – krok po kroku

Krok 1: Ustal, czy nazwisko należy do mężczyzny, czy do kobiety.
Krok 2: Sprawdź zakończenie: spółgłoska, -a, -o, -ski/-cki.
Krok 3: Odmień według wzoru z listy powyżej.

Uwaga na błąd

Spotkałem się z panem Nowak – męskie nazwisko na spółgłoskę trzeba odmienić: z panem Nowakiem.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jak poprawnie odmienić nazwisko w zdaniu: „Rozmawiałam z panem …” (Nowak)?

✎Ściąga: Odmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańców

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Męskie zakończone na spółgłoskę – odmieniamy: pan Nowak – pana Nowaka – z panem Nowakiem.
Żeńskie zakończone na spółgłoskę – nie odmieniamy: pani Nowak – z panią Nowak.
Nazwiska na -a – odmieniamy u mężczyzn i kobiet: Jan Zagłoba – Jana Zagłoby; Anna Kurpiela – Anny Kurpieli.
Nazwiska przymiotnikowe (-ski, -cki, -dzki) – jak przymiotniki: Kowalski – Kowalskiego, Kowalska – Kowalskiej.
Męskie na -o – jak rzeczowniki żeńskie na -a: Aleksander Fredro – Fredry – Fredrze – z Fredrą.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Jak poprawnie odmienić nazwisko w zdaniu: „Rozmawiałam z panem …” (Nowak)?
1. ANowaka
2. BNowak
3. CNowakiem
4. DNowakowi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Nowakiem – Męskie nazwiska na spółgłoskę odmieniamy.
Jak poprawnie: „Rozmawiałam z panią …” (Nowak)?
1. ANowakową
2. BNowak
3. CNowakiem
4. DNowaką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Nowak – Żeńskich nazwisk na spółgłoskę nie odmieniamy.
Która forma jest poprawna?
1. Akomedia Fredry
2. Bkomedia Fredra
3. Ckomedia Fredro
4. Dkomedia Fredrowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: komedia Fredry – Nazwisko Fredro odmienia się jak rzeczownik na -a: Fredry.
Jak zapisujemy nazwę mieszkańca Krakowa od 2026 r.?
1. AKRAKOWIANIN
2. BKrakowianin
3. Ckrakowianin
4. DKraków-ianin
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Krakowianin – Nowa zasada: wielka litera w nazwach mieszkańców miast.
Jak brzmi miejscownik od „Zakopane”?
1. Aw Zakopanach
2. Bw Zakopanym
3. Cw Zakopanie
4. Dw Zakopanem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w Zakopanem – Nazwa odmienia się jak przymiotnik.
Jak odmienić nazwisko „Anna Kurpiela” w dopełniaczu?
1. AAnny Kurpieli
2. BAnnę Kurpielę
3. CAnny Kurpielowej
4. DAnny Kurpiela
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Anny Kurpieli – Nazwiska na -a odmieniamy także u kobiet.
Jak piszemy przymiotnik od nazwy „Gdańsk”?
1. Agdańsko
2. BGdański
3. CGdańsko
4. Dgdański
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: gdański – Przymiotniki od nazw miejscowych piszemy małą literą.
Jak napiszesz o rodzinie pana Nowaka?
1. Apaństwo Nowakowa
2. Bpaństwo Nowaki
3. Cpaństwo Nowakowie
4. Dpaństwo Nowak
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: państwo Nowakowie – Liczba mnoga nazwiska rodziny: Nowakowie.

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 8 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 8

Juliusz Słowacki – „Balladyna”Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)Sławomir Mrożek – „Artysta”Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, Szymborska Stanisław Jerzy Lec – aforyzmy Ignacy Krasicki – bajki (powtórzenie)Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminem Lista lektur na egzamin ósmoklasisty Rodzaje literackie – powtórka Gatunki literackie – powtórka Środki stylistyczne i budowa wiersza Symbol, alegoria, ironia, inwokacja Motywy literackie w lekturach Konteksty: mitologia, Biblia, historia, film Obraz, plakat, fotografia – teksty ikoniczne Publicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowy Fleksja: części mowy, temat i końcówka Czasownik: aspekt, tryb, strona, przechodniość Imiesłowy Części zdania i rodzaje podmiotu Zdanie, równoważnik zdania i zdanie bezpodmiotowe Zdanie złożone współrzędnie – rodzaje i wykres Zdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykres Zdanie wielokrotnie złożone – wykres krok po kroku Imiesłowowy równoważnik zdania Mowa zależna i niezależna Budowa słowotwórcza wyrazu i formanty Rodzina wyrazów, rdzeń i oboczności Wyrazy złożone, skróty i skrótowce Fonetyka: głoski i upodobnienia Sylaba, akcent i funkcje litery „i”Style językowe Zasób słownictwa: zapożyczenia, neologizmy, archaizmy, gwara Znaczenie wyrazu: treść, zakres, homonimy, wieloznaczność Związki frazeologiczne Kultura języka: norma, błąd, etykieta Perswazja, manipulacja i etyka słowa Przecinek – najważniejsze zasady przed egzaminem Cytat, dialog, dwukropek i myślnik Zmiany w pisowni od 2026 roku Rozprawka na egzaminie Argumenty i kontrargumenty Przemówienie Opowiadanie twórcze na egzaminie Opis przeżyć wewnętrznych Charakterystyka i charakterystyka porównawcza Recenzja Wywiad Streszczenie, parafraza, sprawozdanie Podanie i list oficjalny CV i list motywacyjny Ogłoszenie, zaproszenie i inne krótkie formy Dyskusja, prezentacja i inne wypowiedzi ustne Egzamin z polskiego – arkusz i typy zadań Wypracowanie na egzaminie – kryteria i plan