ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/wyrazy-zlozone-skroty-i-skrotowce/

Język polski · Gramatyka · kl. 8

Wyrazy złożone, skróty i skrótowce

Złożenia, zrosty i zestawienia oraz skróty i skrótowce – jak je rozpoznać, zapisać i odmienić.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Wyrazy złożone

  • Wyraz złożony – powstał z połączenia dwóch (lub więcej) wyrazów.
  • Złożenie – dwa tematy połączone łącznikiem -o-, -i-, -y-: gwiazd-o-zbiór, list-o-nosz, dług-o-pis.
  • Zrost – wyrazy zrośnięte bez łącznika, bez zmian: dobranoc, Wielkanoc, wiarygodny.
  • Zestawienie – dwa wyrazy pisane osobno lub z łącznikiem, które razem tworzą jedną nazwę: maszyna do szycia, panna młoda, biało-czerwony.

2Skróty

  • Skrót – skrócony zapis wyrazu, czytany w pełnym brzmieniu: np. (na przykład), prof. (profesor), ul. (ulica), itd.
  • Kropka: stawiamy ją, gdy skrót nie kończy się ostatnią literą wyrazu (prof.). Bez kropki, gdy kończy się ostatnią literą: dr (doktor), mgr (magister).
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest zestawienie?

3Skrótowce

  • Skrótowiec – nowy wyraz z pierwszych liter, głosek lub sylab nazwy.
  • Literowiec – czytamy nazwy liter: PKP [pe-ka-pe].
  • Głoskowiec – czytamy jak wyraz: ZUS [zus], PAN [pan].
  • Sylabowiec – z początkowych sylab: Pafawag (Państwowa Fabryka Wagonów).
  • Skrótowce zakończone spółgłoską zwykle odmieniamy; końcówkę piszemy po łączniku małymi literami: ZUS – ZUS-u, w ZUS-ie.

4Rozpoznanie – krok po kroku

  • Krok 1: Czy wyraz da się podzielić na dwa wyrazy? (długopis = długo + pisać).
  • Krok 2: Jest łącznik -o-, -i-, -y-? → złożenie. Brak łącznika, wyrazy zrośnięte bez zmian? → zrost. Pisane osobno lub z łącznikiem? → zestawienie.
  • Krok 3: Przy skrócie sprawdź ostatnią literę – zdecyduje o kropce.
Uwaga na błąd

Kropka po dr, mgr (dr.). Skróty kończące się ostatnią literą wyrazu piszemy bez kropki.

Sprawdź, czy rozumiesz

Dlaczego po „prof” stawiamy kropkę?

✎Ściąga: Wyrazy złożone, skróty i skrótowce

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Wyraz złożony – powstał z połączenia dwóch (lub więcej) wyrazów.
  • Złożenie – dwa tematy połączone łącznikiem -o-, -i-, -y-: gwiazd-o-zbiór, list-o-nosz, dług-o-pis.
  • Zrost – wyrazy zrośnięte bez łącznika, bez zmian: dobranoc, Wielkanoc, wiarygodny.
  • Zestawienie – dwa wyrazy pisane osobno lub z łącznikiem, które razem tworzą jedną nazwę: maszyna do szycia, panna młoda, biało-czerwony.
  • Skrót – skrócony zapis wyrazu, czytany w pełnym brzmieniu: np. (na przykład), prof. (profesor), ul. (ulica), itd.
  • Skrótowiec – nowy wyraz z pierwszych liter, głosek lub sylab nazwy.
  • Literowiec – czytamy nazwy liter: PKP [pe-ka-pe].
  • Głoskowiec – czytamy jak wyraz: ZUS [zus], PAN [pan].

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Który wyraz jest złożeniem?

    1. Adobranoc
    2. Bgwiazdozbiór
    3. CPKP
    4. Dpanna młoda
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: gwiazdozbiór – Ma łącznik -o- łączący dwa tematy.

  2. Który wyraz jest zrostem?

    1. Abiało-czerwony
    2. Bmaszyna do pisania
    3. Cjęzykoznawca
    4. DWielkanoc
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Wielkanoc – Wyrazy wielka i noc zrosły się bez łącznika.

  3. Który zapis skrótu jest poprawny?

    1. Adr Nowak
    2. Bd-r Nowak
    3. Cdr. Nowak
    4. DDr. Nowak
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: dr Nowak – Dr kończy się ostatnią literą wyrazu doktor, więc bez kropki.

  4. Jak czytamy skrótowiec „PKP”?

    1. Apkp
    2. Bpe-ka-pa
    3. Cpe-ka-pe
    4. Dpi-kej-pi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: pe-ka-pe – To literowiec – czytamy nazwy liter.

  5. Jak odmienić „ZUS” w miejscowniku?

    1. Aw ZUS-IE
    2. Bw ZUS
    3. Cw ZUSie
    4. Dw ZUS-ie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: w ZUS-ie – Końcówkę dopisujemy po łączniku małymi literami.

  6. Czym jest zestawienie?

    1. Awyrazem z dwóch tematów połączonych łącznikiem -o-
    2. Bpołączeniem wyrazów pisanych osobno lub z łącznikiem, które tworzy jedną nazwę
    3. Cwyrazem utworzonym przez odcięcie cząstki (formant zerowy)
    4. Dskrótem zakończonym kropką, czytanym w pełnym brzmieniu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: połączeniem wyrazów pisanych osobno lub z łącznikiem, które tworzy jedną nazwę – Np. panna młoda, maszyna do szycia.

  7. Dlaczego po „prof” stawiamy kropkę?

    1. Abo jest przed nazwiskiem
    2. Bzawsze stawiamy kropkę po skrócie
    3. Cbo to tytuł naukowy
    4. Dbo skrót nie kończy się ostatnią literą wyrazu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: bo skrót nie kończy się ostatnią literą wyrazu – Profesor kończy się na -r, a skrót na -f.

  8. Który skrótowiec jest głoskowcem?

    1. APZU
    2. BZUS
    3. CUSA
    4. DPKP
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: ZUS – ZUS czytamy jak zwykły wyraz: [zus].

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 8

Juliusz Słowacki – „Balladyna”Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)Sławomir Mrożek – „Artysta”Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, SzymborskaStanisław Jerzy Lec – aforyzmyIgnacy Krasicki – bajki (powtórzenie)Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminemLista lektur na egzamin ósmoklasistyRodzaje literackie – powtórkaGatunki literackie – powtórkaŚrodki stylistyczne i budowa wierszaSymbol, alegoria, ironia, inwokacjaMotywy literackie w lekturachKonteksty: mitologia, Biblia, historia, filmObraz, plakat, fotografia – teksty ikonicznePublicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowyFleksja: części mowy, temat i końcówkaCzasownik: aspekt, tryb, strona, przechodniośćImiesłowyCzęści zdania i rodzaje podmiotuZdanie, równoważnik zdania i zdanie bezpodmiotoweZdanie złożone współrzędnie – rodzaje i wykresZdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykresZdanie wielokrotnie złożone – wykres krok po krokuImiesłowowy równoważnik zdaniaMowa zależna i niezależnaBudowa słowotwórcza wyrazu i formantyRodzina wyrazów, rdzeń i obocznościFonetyka: głoski i upodobnieniaSylaba, akcent i funkcje litery „i”Style językoweZasób słownictwa: zapożyczenia, neologizmy, archaizmy, gwaraZnaczenie wyrazu: treść, zakres, homonimy, wieloznacznośćZwiązki frazeologiczneOdmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańcówKultura języka: norma, błąd, etykietaPerswazja, manipulacja i etyka słowaPrzecinek – najważniejsze zasady przed egzaminemCytat, dialog, dwukropek i myślnikZmiany w pisowni od 2026 rokuRozprawka na egzaminieArgumenty i kontrargumentyPrzemówienieOpowiadanie twórcze na egzaminieOpis przeżyć wewnętrznychCharakterystyka i charakterystyka porównawczaRecenzjaWywiadStreszczenie, parafraza, sprawozdaniePodanie i list oficjalnyCV i list motywacyjnyOgłoszenie, zaproszenie i inne krótkie formyDyskusja, prezentacja i inne wypowiedzi ustneEgzamin z polskiego – arkusz i typy zadańWypracowanie na egzaminie – kryteria i plan