Związki frazeologiczne – ściąga i quiz

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/zwiazki-frazeologiczne/

Związki frazeologiczne

Frazeologizmy to utarte połączenia wyrazów o przenośnym znaczeniu. Skąd pochodzą i jak ich nie przekręcać.

1Co to jest

Związek frazeologiczny – stałe połączenie wyrazów, którego znaczenia nie da się odczytać z pojedynczych słów: mieć muchy w nosie = być w złym humorze.
Wyrażenie – bez czasownika: biały kruk (rzadkość), pięta Achillesa (słaby punkt).
Zwrot – z czasownikiem: rzucać słowa na wiatr (nie dotrzymywać obietnic), wziąć nogi za pas (uciec).
Fraza – całe zdanie: Klamka zapadła (decyzja jest ostateczna).

2Skąd pochodzą

Źródło	Frazeologizm	Znaczenie
mitologia	puszka Pandory	źródło nieszczęść
mitologia	syzyfowa praca	ciężki, daremny trud
mitologia	nić Ariadny	sposób wyjścia z trudnej sytuacji
Biblia	syn marnotrawny	ktoś, kto wraca skruszony
Biblia	wieża Babel	zamieszanie, brak porozumienia
Biblia	manna z nieba	coś, co spada nieoczekiwanie, bez wysiłku
literatura	Kochajmy się! (z Pana Tadeusza)	wezwanie do zgody

Sprawdź, czy rozumiesz

Co oznacza „syzyfowa praca”?

3Błędy frazeologiczne

Zmiana wyrazu: odnieść porażkę ✗ → ponieść porażkę ✓ (ale odnieść sukces).
Pomieszanie dwóch związków (kontaminacja): w każdym bądź razie ✗ → w każdym razie albo bądź co bądź ✓.
Zmiana formy: ruszyć z kopyta ✓, a nie ruszyć z kopytem ✗.

4Jak wyjaśnić frazeologizm – krok po kroku

Krok 1: Zapisz go w całości i w poprawnej formie.
Krok 2: Podaj znaczenie przenośne, a nie dosłowne.
Krok 3: Jeśli znasz – wskaż źródło (mit, Biblia, literatura) i krótko opowiedz, skąd się wziął.

Uwaga na błąd

Dosłowne odczytanie: mieć węża w kieszeni nie znaczy, że ktoś nosi węża – znaczy, że jest skąpy.

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest związek frazeologiczny?

✎Ściąga: Związki frazeologiczne

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Związek frazeologiczny – stałe połączenie wyrazów, którego znaczenia nie da się odczytać z pojedynczych słów: mieć muchy w nosie = być w złym humorze.
Wyrażenie – bez czasownika: biały kruk (rzadkość), pięta Achillesa (słaby punkt).
Zwrot – z czasownikiem: rzucać słowa na wiatr (nie dotrzymywać obietnic), wziąć nogi za pas (uciec).
Fraza – całe zdanie: Klamka zapadła (decyzja jest ostateczna).
Zmiana wyrazu: odnieść porażkę ✗ → ponieść porażkę ✓ (ale odnieść sukces).
Pomieszanie dwóch związków (kontaminacja): w każdym bądź razie ✗ → w każdym razie albo bądź co bądź ✓.
Zmiana formy: ruszyć z kopyta ✓, a nie ruszyć z kopytem ✗.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Co znaczy „pięta Achillesa”?
1. Asłaby punkt
2. Bwielka siła
3. Costra kłótnia
4. Dszybki bieg
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: słaby punkt – Achilles był nieśmiertelny poza piętą.
Który zapis jest poprawny?
1. Aponieść porażkę
2. Bzdobyć porażkę
3. Cwygrać porażkę
4. Dodnieść porażkę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ponieść porażkę – Porażkę ponosimy, sukces odnosimy.
„Rzucać słowa na wiatr” to
1. Azwrot
2. Bfraza
3. Cprzysłowie
4. Dwyrażenie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zwrot – Zawiera czasownik, więc jest zwrotem.
Z jakiego źródła pochodzi „wieża Babel”?
1. Az mitologii greckiej
2. Bz Biblii
3. Cz bajek Krasickiego
4. Dz „Pana Tadeusza”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: z Biblii – To opowieść o budowie wieży i pomieszaniu języków.
Co znaczy „mieć węża w kieszeni”?
1. Akłamać
2. Bbać się zwierząt
3. Cbyć skąpym
4. Dbyć bogatym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: być skąpym – Frazeologizm opisuje osobę, która żałuje pieniędzy.
Które wyrażenie jest kontaminacją (błędem)?
1. Aw każdym razie
2. Bw każdym bądź razie
3. Ctak czy inaczej
4. Dbądź co bądź
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w każdym bądź razie – Pomieszano dwa różne związki.
Co oznacza „syzyfowa praca”?
1. Apraca zespołowa
2. Bpraca dobrze płatna
3. Cpraca w ogrodzie
4. Dciężki, daremny trud
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ciężki, daremny trud – Syzyf w nieskończoność wtaczał głaz.
Czym jest związek frazeologiczny?
1. Adowolnym zdaniem złożonym
2. Bcytatem z lektury
3. Cwyrazem złożonym
4. Dstałym połączeniem wyrazów o przenośnym znaczeniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: stałym połączeniem wyrazów o przenośnym znaczeniu – Jego sensu nie da się odczytać z pojedynczych słów.

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 8

Juliusz Słowacki – „Balladyna”Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)Sławomir Mrożek – „Artysta”Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, Szymborska Stanisław Jerzy Lec – aforyzmy Ignacy Krasicki – bajki (powtórzenie)Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminem Lista lektur na egzamin ósmoklasisty Rodzaje literackie – powtórka Gatunki literackie – powtórka Środki stylistyczne i budowa wiersza Symbol, alegoria, ironia, inwokacja Motywy literackie w lekturach Konteksty: mitologia, Biblia, historia, film Obraz, plakat, fotografia – teksty ikoniczne Publicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowy Fleksja: części mowy, temat i końcówka Czasownik: aspekt, tryb, strona, przechodniość Imiesłowy Części zdania i rodzaje podmiotu Zdanie, równoważnik zdania i zdanie bezpodmiotowe Zdanie złożone współrzędnie – rodzaje i wykres Zdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykres Zdanie wielokrotnie złożone – wykres krok po kroku Imiesłowowy równoważnik zdania Mowa zależna i niezależna Budowa słowotwórcza wyrazu i formanty Rodzina wyrazów, rdzeń i oboczności Wyrazy złożone, skróty i skrótowce Fonetyka: głoski i upodobnienia Sylaba, akcent i funkcje litery „i”Style językowe Zasób słownictwa: zapożyczenia, neologizmy, archaizmy, gwara Znaczenie wyrazu: treść, zakres, homonimy, wieloznaczność Odmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańców Kultura języka: norma, błąd, etykieta Perswazja, manipulacja i etyka słowa Przecinek – najważniejsze zasady przed egzaminem Cytat, dialog, dwukropek i myślnik Zmiany w pisowni od 2026 roku Rozprawka na egzaminie Argumenty i kontrargumenty Przemówienie Opowiadanie twórcze na egzaminie Opis przeżyć wewnętrznych Charakterystyka i charakterystyka porównawcza Recenzja Wywiad Streszczenie, parafraza, sprawozdanie Podanie i list oficjalny CV i list motywacyjny Ogłoszenie, zaproszenie i inne krótkie formy Dyskusja, prezentacja i inne wypowiedzi ustne Egzamin z polskiego – arkusz i typy zadań Wypracowanie na egzaminie – kryteria i plan