ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Od czasów saskich do rozbiorówklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/historia/konstytucja-3-maja-a-konstytucje-usa-i-francji/

Historia · Od czasów saskich do rozbiorów · kl. 2 · zakres rozszerzony

Konstytucja 3 maja a konstytucje USA i Francji

Czym polskie rozwiązania ustrojowe z 1791 roku różniły się od amerykańskich i francuskich, a czym były do nich podobne.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Wspólne idee

  • Wszystkie trzy opierały się na oświeceniu: suwerenność narodu, trójpodział władzy, ograniczenie władzy króla lub egzekutywy.

2Porównanie

KryteriumUSA 1787Francja 1791Polska 1791
Forma państwarepublika federalnamonarchia konstytucyjnamonarchia konstytucyjna
Władza ustawodawczaKongres dwuizbowyjedna izbasejm dwuizbowy
Władza wykonawczaprezydentkról z ministrami, prawo weta zawieszającegokról i Straż Praw
Prawa obywateliKarta Praw (1791)Deklaracja praw (1789)prawa szlachty i mieszczan, chłopi pod opieką prawa
Głowa państwawybierany prezydentdziedziczny króldziedziczny król (dynastia saska)
Sprawdź, czy rozumiesz

Co wspólnego miały trzy konstytucje?

3Podobieństwa i różnice

  • Podobieństwa: zasada trójpodziału władzy, pisana konstytucja jako najwyższe prawo, rządy prawa.
  • Różnice: USA to republika, a Francja i Polska zachowały monarchię. W USA i Francji obywatele (w ograniczonym zakresie) wybierali władze. W Polsce pełnię praw politycznych miała szlachta posiadająca ziemię, a miasta królewskie wysyłały do sejmu plenipotentów, którzy zabierali głos w sprawach miast i handlu.
  • Polska konstytucja była bardziej umiarkowana w sprawach społecznych (pańszczyzna zostaje), ale dla Polski nowością był dziedziczny tron (koniec wolnych elekcji) i stały rząd (Straż Praw). Dziedziczną monarchię miała też Francja.
  • Wszystkie trzy konstytucje miały ograniczenia: niewolnictwo w USA, cenzus majątkowy we Francji, pańszczyzna w Polsce.
Zapamiętaj

konstytucje USA, Francji i Polski łączyły suwerenność narodu i trójpodział władzy. USA to republika, Francja i Polska to monarchie konstytucyjne, a polska zachowała pańszczyznę.

Uwaga na błąd

Uznawanie Konstytucji 3 maja za kopię konstytucji francuskiej. Powstała wcześniej niż konstytucja francuska 1791 i miała własne rozwiązania.

✎Ściąga: Konstytucja 3 maja a konstytucje USA i Francji

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • konstytucje USA, Francji i Polski łączyły suwerenność narodu i trójpodział władzy. USA to republika, Francja i Polska to monarchie konstytucyjne, a polska zachowała pańszczyznę.
  • Podobieństwa: zasada trójpodziału władzy, pisana konstytucja jako najwyższe prawo, rządy prawa.
  • Różnice: USA to republika, a Francja i Polska zachowały monarchię. W USA i Francji obywatele (w ograniczonym zakresie) wybierali władze. W Polsce pełnię praw politycznych miała szlachta posiadająca ziemię, a miasta królewskie wysyłały do sejmu plenipotentów, którzy zabierali głos w sprawach miast i handlu.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Która konstytucja ustanowiła republikę federalną?

    1. AŻadna z nich
    2. BAmerykańska z 1787 roku
    3. CPolska z 1791 roku
    4. DFrancuska z 1791 roku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Amerykańska z 1787 roku – Prezydent jest głową państwa.

  2. Jaką formę państwa przewidywała Konstytucja 3 maja?

    1. AMonarchię konstytucyjną
    2. BOligarchię
    3. CRepublikę
    4. DAbsolutyzm
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Monarchię konstytucyjną – Król z ograniczoną władzą.

  3. Co wspólnego miały trzy konstytucje?

    1. AZniesienie niewolnictwa
    2. BSuwerenność narodu i trójpodział władzy
    3. CPrawa chłopów
    4. DRepublikę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Suwerenność narodu i trójpodział władzy – Wynikało to z idei oświecenia.

  4. Jaka cecha odróżniała Konstytucję 3 maja od konstytucji amerykańskiej?

    1. APisana forma
    2. BTrójpodział władzy
    3. CTron dziedziczny w monarchii
    4. DSuwerenność narodu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Tron dziedziczny w monarchii – W USA był wybierany prezydent.

  5. Jakie ograniczenie miała konstytucja USA?

    1. ABrak Kongresu
    2. BBrak konstytucji
    3. CBrak trójpodziału
    4. DZachowanie niewolnictwa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zachowanie niewolnictwa – Prawa nie obejmowały niewolników.

  6. Co zachowała Konstytucja 3 maja mimo reform?

    1. AKonfederacje
    2. BWolną elekcję
    3. CLiberum veto
    4. DPańszczyznę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Pańszczyznę – Chłopów wzięto pod opiekę prawa.

  7. Co było ograniczeniem konstytucji francuskiej 1791?

    1. ACenzus majątkowy i ograniczone prawo wyborcze
    2. BAbsolutyzm
    3. CBrak Deklaracji praw
    4. DBrak ustawodawcy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Cenzus majątkowy i ograniczone prawo wyborcze – Prawa wyborcze miała część obywateli.

  8. Jaki organ pełnił funkcję rządu w Konstytucji 3 maja?

    1. ATrybunał
    2. BStraż Praw
    3. CSenat
    4. DRada Nieustająca
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Straż Praw – Tworzyli go król i ministrowie.

Cały dział „Od czasów saskich do rozbiorów”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 2

Wielkie odkrycia geograficzneSkutki odkryć i początki kolonizacjiZmiany w gospodarce nowożytnejCywilizacje prekolumbijskie i imperia kolonialnePrzemiany kapitalistyczne w Europie Zachodniej XVI–XVII wiekuHumanizm i kultura renesansuReformacja i podział KościołaReforma katolicka i sobór trydenckiLuteranizm, kalwinizm i anglikanizm – porównanieKontrreformacja i wojny religijneWojna trzydziestoletnia i pokój westfalskiAbsolutyzm francuski – Ludwik XIVRewolucje angielskie i monarchia parlamentarnaKultura i nauka XVII wieku – barokCharakter wojny trzydziestoletniej, Rosja i imperium osmańskieFrancja i Anglia – porównanie ustroju w XVII wiekuSztuka barokowa: cechy, dzieła i uwarunkowaniaPolska Jagiellonów: terytorium, instytucje i gospodarkaDemokracja szlacheckaUnia lubelska i tolerancja religijnaPierwsze wolne elekcje i Stefan BatoryRenesans i reformacja w PolsceHołd pruski, Inflanty i ruch egzekucyjnyPoczątek panowania Zygmunta III WazyReformacja w Rzeczypospolitej i jej wpływ na kulturęWojny i zmiany granic w XVII wiekuPotop szwedzki i kryzys gospodarczyOdsiecz wiedeńska 1683Oligarchia magnacka, liberum veto i rokoszeBarok w RzeczypospolitejWojny XVII wieku: uwarunkowania i wodzowieStany w gospodarce, projekty wzmocnienia władzy i sarmatyzmOświecenie – idee, nauka i gospodarkaAbsolutyzm oświecony – Prusy, Austria, RosjaPowstanie Stanów ZjednoczonychRewolucja francuskaAnglia: parlamentaryzm, przemysł i klasycyzmWielkie konflikty polityczne XVIII wiekuEtapy rewolucji francuskiej i ocena rewolucjiCzasy saskie i polityka sąsiadówStanisław August i pierwszy rozbiórSejm Wielki i Konstytucja 3 majaTargowica, insurekcja i upadek państwaKultura polskiego oświecenia – KEN i Biblioteka ZałuskichProjekty naprawy państwa i konfederacja barskaWojna 1792, Kościuszko i przyczyny upadkuStanisław August jako mecenas i polskie oświecenie w EuropieNapoleon i EuropaLegiony Polskie i Księstwo WarszawskiePolityka wewnętrzna Napoleona i jego stosunek do sprawy polskiejŹródło, argument i ocena: przykłady z epoki nowożytnejSpór historyków o upadek Rzeczypospolitej i wypracowanie