ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Oświecenie i rewolucjeklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/historia/oswiecenie-idee-nauka-i-gospodarka/

Historia · Oświecenie i rewolucje · kl. 2

Oświecenie – idee, nauka i gospodarka

Rozum, wolność i postęp: co głosili filozofowie XVIII wieku i jak zmieniali Europę.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Rozum ponad autorytet

  • Oświecenie (XVIII w.) wierzyło w siłę rozumu, naukę i postęp. Hasło: „Miej odwagę posługiwać się własnym rozumem” (Kant).
  • Krytykowano absolutyzm, przywileje stanowe i fanatyzm religijny. Cenione były tolerancja i wolność jednostki.

2Najważniejsze postacie

  • John Locke: prawa naturalne (życie, wolność, własność), władza opiera się na zgodzie rządzonych.
  • Monteskiusz (O duchu praw, 1748): trójpodział władzy.
Monteskiusz, „O duchu praw” (1748)ustawodawczaparlament uchwala prawawykonawczarząd wykonuje prawasądowniczasądy rozstrzygają sporyWładze nawzajem się kontrolują i hamują
Trójpodział władzy według Monteskiusza
  • Jean-Jacques Rousseau (Umowa społeczna, 1762): suwerenem jest lud.
  • Wolter: tolerancja, krytyka Kościoła i nietolerancji.
  • Diderot i d'Alembert: Encyklopedia (1751–1772), wielki zbiór wiedzy epoki.
Sprawdź, czy rozumiesz

Kto uważał, że władza opiera się na zgodzie rządzonych i prawach naturalnych?

3Nauka, technika, gospodarka

  • Rozwój nauk ścisłych (Newton) i technika: ulepszona maszyna parowa Jamesa Watta (1769) otwiera drogę do przemysłu.
  • Dalszy rozwój kapitalizmu: handel, banki, kolonie. Adam Smith (Bogactwo narodów, 1776) uważał, że wolny rynek sprzyja dobrobytowi.
  • Nowe miejsca debat: salony, kawiarnie, czasopisma, akademie.
Zapamiętaj

oświecenie to rozum, tolerancja i postęp. Locke (prawa naturalne), Monteskiusz (trójpodział władzy), Rousseau (suwerenność ludu), Wolter (tolerancja), Encyklopedia (1751–1772).

Uwaga na błąd

Mylenie trójpodziału władzy z podziałem na stany. Trójpodział to ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza władza, a nie podział społeczeństwa.

✎Ściąga: Oświecenie – idee, nauka i gospodarka

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • oświecenie to rozum, tolerancja i postęp. Locke (prawa naturalne), Monteskiusz (trójpodział władzy), Rousseau (suwerenność ludu), Wolter (tolerancja), Encyklopedia (1751–1772).
  • Oświecenie (XVIII w.) wierzyło w siłę rozumu, naukę i postęp. Hasło: „Miej odwagę posługiwać się własnym rozumem” (Kant).
  • John Locke: prawa naturalne (życie, wolność, własność), władza opiera się na zgodzie rządzonych.
  • Monteskiusz (O duchu praw, 1748): trójpodział władzy.
  • Jean-Jacques Rousseau (Umowa społeczna, 1762): suwerenem jest lud.
  • Wolter: tolerancja, krytyka Kościoła i nietolerancji.
  • Diderot i d'Alembert: Encyklopedia (1751–1772), wielki zbiór wiedzy epoki.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kto sformułował zasadę trójpodziału władzy?

    1. ALocke
    2. BWolter
    3. CMonteskiusz
    4. DRousseau
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Monteskiusz – Napisał O duchu praw (1748).

  2. Kto napisał Umowę społeczną?

    1. AJean-Jacques Rousseau
    2. BMonteskiusz
    3. CDiderot
    4. DKant
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Jean-Jacques Rousseau – Głosił suwerenność ludu.

  3. Kto uważał, że władza opiera się na zgodzie rządzonych i prawach naturalnych?

    1. AKopernik
    2. BWolter
    3. CJohn Locke
    4. DAdam Smith
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: John Locke – Prawa naturalne to życie, wolność, własność.

  4. Co było wielkim dziełem zbiorowym oświecenia?

    1. ABiblia Gutenberga
    2. BDekalog
    3. CKsięga praw Hammurabiego
    4. DEncyklopedia Diderota i d'Alemberta
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Encyklopedia Diderota i d'Alemberta – Zbierała wiedzę epoki.

  5. Co oznacza trójpodział władzy?

    1. APodział na trzy stany
    2. BPodział na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą
    3. CPodział na trzy państwa
    4. DPodział na trzy armie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Podział na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą – Ma chronić wolność przed nadużyciami.

  6. Kto opublikował Bogactwo narodów w 1776 roku?

    1. AColbert
    2. BDavid Hume
    3. CKarol Marks
    4. DAdam Smith
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Adam Smith – Uważał, że wolny rynek sprzyja dobrobytowi.

  7. Który wynalazek z 1769 roku otworzył drogę do rewolucji przemysłowej?

    1. AUlepszona maszyna parowa Watta
    2. BKompas
    3. CTeleskop
    4. DDruk
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Ulepszona maszyna parowa Watta – Stała się napędem fabryk.

  8. Które postawy popierali oświeceni?

    1. ANietolerancję
    2. BPrzesądy
    3. CAbsolutyzm i dogmat
    4. DRozum, tolerancję i postęp
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Rozum, tolerancję i postęp – Krytykowali fanatyzm.

Cały dział „Oświecenie i rewolucje”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 2

Wielkie odkrycia geograficzneSkutki odkryć i początki kolonizacjiZmiany w gospodarce nowożytnejCywilizacje prekolumbijskie i imperia kolonialnePrzemiany kapitalistyczne w Europie Zachodniej XVI–XVII wiekuHumanizm i kultura renesansuReformacja i podział KościołaReforma katolicka i sobór trydenckiLuteranizm, kalwinizm i anglikanizm – porównanieKontrreformacja i wojny religijneWojna trzydziestoletnia i pokój westfalskiAbsolutyzm francuski – Ludwik XIVRewolucje angielskie i monarchia parlamentarnaKultura i nauka XVII wieku – barokCharakter wojny trzydziestoletniej, Rosja i imperium osmańskieFrancja i Anglia – porównanie ustroju w XVII wiekuSztuka barokowa: cechy, dzieła i uwarunkowaniaPolska Jagiellonów: terytorium, instytucje i gospodarkaDemokracja szlacheckaUnia lubelska i tolerancja religijnaPierwsze wolne elekcje i Stefan BatoryRenesans i reformacja w PolsceHołd pruski, Inflanty i ruch egzekucyjnyPoczątek panowania Zygmunta III WazyReformacja w Rzeczypospolitej i jej wpływ na kulturęWojny i zmiany granic w XVII wiekuPotop szwedzki i kryzys gospodarczyOdsiecz wiedeńska 1683Oligarchia magnacka, liberum veto i rokoszeBarok w RzeczypospolitejWojny XVII wieku: uwarunkowania i wodzowieStany w gospodarce, projekty wzmocnienia władzy i sarmatyzmAbsolutyzm oświecony – Prusy, Austria, RosjaPowstanie Stanów ZjednoczonychRewolucja francuskaAnglia: parlamentaryzm, przemysł i klasycyzmWielkie konflikty polityczne XVIII wiekuEtapy rewolucji francuskiej i ocena rewolucjiCzasy saskie i polityka sąsiadówStanisław August i pierwszy rozbiórSejm Wielki i Konstytucja 3 majaTargowica, insurekcja i upadek państwaKultura polskiego oświecenia – KEN i Biblioteka ZałuskichProjekty naprawy państwa i konfederacja barskaKonstytucja 3 maja a konstytucje USA i FrancjiWojna 1792, Kościuszko i przyczyny upadkuStanisław August jako mecenas i polskie oświecenie w EuropieNapoleon i EuropaLegiony Polskie i Księstwo WarszawskiePolityka wewnętrzna Napoleona i jego stosunek do sprawy polskiejŹródło, argument i ocena: przykłady z epoki nowożytnejSpór historyków o upadek Rzeczypospolitej i wypracowanie