ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Renesans i reformacjaklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/historia/luteranizm-kalwinizm-i-anglikanizm-porownanie/

Historia · Renesans i reformacja · kl. 2 · zakres rozszerzony

Luteranizm, kalwinizm i anglikanizm – porównanie

Trzy wyznania, trzy zestawy zasad: czym się różnią i dlaczego to miało znaczenie polityczne.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Co mają wspólnego

  • Wszystkie trzy to nurty reformacji. Odrzuciły nadrzędną władzę papieża. Podkreślały rolę Pisma Świętego i tłumaczyły Biblię na języki narodowe.
  • Różnią się nauką i ustrojem Kościoła.
LuteranizmKalwinizmAnglikanizmTwórcaMarcin LuterJan KalwinHenryk VIIINajważniejszaideazbawienie z wiary,autorytet Pismapredestynacja,surowa moralnośćwładca głowąKościoła (1534)UstrójKościoły krajowepod władzą książątgminy z wybieranymistarszymibiskupi pod władząkrólaGdziepłn. Niemcy,SkandynawiaSzwajcaria,Niderlandy,Szkocja, hugenociAnglia
Porównanie luteranizmu, kalwinizmu i anglikanizmu

2Luteranizm

  • Zasada usprawiedliwienia z wiary: człowiek zbawia się łaską Boga przez wiarę, a nie przez uczynki.
  • Autorytetem jest tylko Pismo (sola scriptura). Kościoły krajowe podlegają władzy książąt, więc władza świecka ma dużą rolę.
  • Zachowano część dawnej liturgii, ale w języku narodowym.
Sprawdź, czy rozumiesz

Jak luteranizm rozumie zbawienie?

3Kalwinizm

  • Nauka o predestynacji: Bóg z góry wybrał ludzi do zbawienia. Człowiek ma żyć pobożnie i uczciwie, a sukces gospodarczy bywał traktowany jako znak łaski.
  • Ustrój gmin: wierni wybierają starszych (prezbiterów). Odrzucono wiele ozdób w kościołach.
  • Kalwinizm rozprzestrzenił się w Szwajcarii, Niderlandach, Szkocji, wśród hugenotów we Francji i szlachty polskiej.

4Anglikanizm

  • Henryk VIII po sporze z papieżem o rozwód w 1534 roku (akt supremacji) uczynił króla głową Kościoła.
  • Zachowano biskupów i dużą część liturgii. Teologię kształtowały wpływy protestanckie, ale ustrój pozostał hierarchiczny.
Zapamiętaj

luteranizm: zbawienie z wiary, Kościoły krajowe; kalwinizm: predestynacja i gminy; anglikanizm: król głową Kościoła, biskupi zachowani. W 1555 roku pokój augsburski uznał luteranizm, ale nie kalwinizm.

Uwaga na błąd

Sądzenie, że predestynacja oznacza, że ludzie nie muszą się starać. Kalwiniści kładli duży nacisk na pracę, uczciwość i dyscyplinę.

Sprawdź, czy rozumiesz

Kto w Anglii stał się głową Kościoła w 1534 roku?

✎Ściąga: Luteranizm, kalwinizm i anglikanizm – porównanie

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • luteranizm: zbawienie z wiary, Kościoły krajowe; kalwinizm: predestynacja i gminy; anglikanizm: król głową Kościoła, biskupi zachowani. W 1555 roku pokój augsburski uznał luteranizm, ale nie kalwinizm.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Który nurt zakłada predestynację?

    1. AKalwinizm
    2. BKatolicyzm
    3. CAnglikanizm
    4. DLuteranizm
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Kalwinizm – Predestynacja to centralna idea Kalwina.

  2. Co jest charakterystyczne dla anglikanizmu?

    1. ABrak duchowieństwa
    2. BWybór starszych przez gminy
    3. CKról jako głowa Kościoła i zachowanie biskupów
    4. DPodległość papieżowi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Król jako głowa Kościoła i zachowanie biskupów – Ustrój hierarchiczny zachowano.

  3. Jak luteranizm rozumie zbawienie?

    1. APrzez zakup odpustów
    2. BPrzez wybór księdza
    3. CWyłącznie przez dzieła
    4. DŁaską Boga przez wiarę, a nie zasługi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Łaską Boga przez wiarę, a nie zasługi – Usprawiedliwienie z wiary to jej rdzeń.

  4. Jak zorganizowany jest ustrój kalwiński?

    1. ARządzi król dziedzicznie
    2. BGminy wybierają starszych
    3. CRządzi książę jako głowa Kościoła
    4. DRządzi papież
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Gminy wybierają starszych – Kalwiniści stworzyli ustrój gmin.

  5. Gdzie szczególnie rozprzestrzenił się kalwinizm?

    1. AHiszpania i Włochy
    2. BAnglia wyłącznie
    3. CRosja
    4. DSzwajcaria, Niderlandy, Szkocja
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Szwajcaria, Niderlandy, Szkocja – Hugenoci we Francji też byli kalwinistami.

  6. Co łączyło wszystkie trzy wyznania?

    1. AOdrzucenie władzy papieża i nacisk na Pismo
    2. BZasada celibatu
    3. CUznanie odpustów
    4. DWspólny Kościół
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Odrzucenie władzy papieża i nacisk na Pismo – Były to nurty reformacji.

  7. Który pokój w 1555 roku uznał luteranizm w Rzeszy, ale pominął kalwinizm?

    1. AAugsburski
    2. BNantejski
    3. CWestfalski
    4. DUtrechcki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Augsburski – Kalwinizm uznano dopiero w 1648 roku.

  8. Kto w Anglii stał się głową Kościoła w 1534 roku?

    1. AParlament
    2. BCromwell
    3. CKról Henryk VIII
    4. DArcybiskup Canterbury z woli papieża
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Król Henryk VIII – Akt supremacji uczynił króla głową Kościoła.

Cały dział „Renesans i reformacja”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 2

Wielkie odkrycia geograficzneSkutki odkryć i początki kolonizacjiZmiany w gospodarce nowożytnejCywilizacje prekolumbijskie i imperia kolonialnePrzemiany kapitalistyczne w Europie Zachodniej XVI–XVII wiekuHumanizm i kultura renesansuReformacja i podział KościołaReforma katolicka i sobór trydenckiKontrreformacja i wojny religijneWojna trzydziestoletnia i pokój westfalskiAbsolutyzm francuski – Ludwik XIVRewolucje angielskie i monarchia parlamentarnaKultura i nauka XVII wieku – barokCharakter wojny trzydziestoletniej, Rosja i imperium osmańskieFrancja i Anglia – porównanie ustroju w XVII wiekuSztuka barokowa: cechy, dzieła i uwarunkowaniaPolska Jagiellonów: terytorium, instytucje i gospodarkaDemokracja szlacheckaUnia lubelska i tolerancja religijnaPierwsze wolne elekcje i Stefan BatoryRenesans i reformacja w PolsceHołd pruski, Inflanty i ruch egzekucyjnyPoczątek panowania Zygmunta III WazyReformacja w Rzeczypospolitej i jej wpływ na kulturęWojny i zmiany granic w XVII wiekuPotop szwedzki i kryzys gospodarczyOdsiecz wiedeńska 1683Oligarchia magnacka, liberum veto i rokoszeBarok w RzeczypospolitejWojny XVII wieku: uwarunkowania i wodzowieStany w gospodarce, projekty wzmocnienia władzy i sarmatyzmOświecenie – idee, nauka i gospodarkaAbsolutyzm oświecony – Prusy, Austria, RosjaPowstanie Stanów ZjednoczonychRewolucja francuskaAnglia: parlamentaryzm, przemysł i klasycyzmWielkie konflikty polityczne XVIII wiekuEtapy rewolucji francuskiej i ocena rewolucjiCzasy saskie i polityka sąsiadówStanisław August i pierwszy rozbiórSejm Wielki i Konstytucja 3 majaTargowica, insurekcja i upadek państwaKultura polskiego oświecenia – KEN i Biblioteka ZałuskichProjekty naprawy państwa i konfederacja barskaKonstytucja 3 maja a konstytucje USA i FrancjiWojna 1792, Kościuszko i przyczyny upadkuStanisław August jako mecenas i polskie oświecenie w EuropieNapoleon i EuropaLegiony Polskie i Księstwo WarszawskiePolityka wewnętrzna Napoleona i jego stosunek do sprawy polskiejŹródło, argument i ocena: przykłady z epoki nowożytnejSpór historyków o upadek Rzeczypospolitej i wypracowanie