1Czym jest kapitalizm w tym czasie
- W XVI–XVII wieku coraz więcej ludzi produkuje i handluje po to, by zarobić i zainwestować, a nie tylko żeby przeżyć. Kapitał (pieniądze) pracuje w handlu, bankowości i produkcji.
- Najważniejsze regiony: Niderlandy (Antwerpia, a potem Amsterdam), Anglia i część Niemiec.
2Banki i spółki
- Banki (rodziny Fuggerów z Augsburga czy Medyceuszy z Florencji) pożyczały pieniądze monarchom i kupcom.
- Spółki handlowe zbierały kapitał od wielu ludzi na wyprawy. Kompania Wschodnioindyjska (Holandia, 1602) była spółką akcyjną: każdy mógł kupić udziały, a zysk dzielono.
- W Amsterdamie działała giełda, na której handlowano udziałami.
Które regiony szczególnie rozwijały kapitalizm w XVI–XVII wieku?
W tych krajach najszybciej rosły handel i produkcja.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Manufaktura
- Manufaktura to zakład, w którym praca jest podzielona na czynności: jeden robi jedną rzecz, drugi kolejną. Pracuje się ręcznie, bez maszyn napędzanych parą czy silnikiem.
- Dzięki podziałowi pracy produkcja jest tańsza i szybsza niż w warsztacie cechowym.
- Popularny był też system nakładczy: kupiec (nakładca) dawał surowiec rzemieślnikom pracującym w domach, a potem odbierał i sprzedawał gotowe wyroby.
- Różnica względem fabryki: fabryka ma maszyny z silnikiem (to dopiero rewolucja przemysłowa, zob. klasa III).
4Skutki
- Rosną miasta, grupa bogatych mieszczan i liczba najemnych robotników.
- Powstaje światowy rynek, który łączy kolonie i metropolie.
kapitalizm XVI–XVII wieku to banki, spółki akcyjne, giełda i manufaktury z podziałem pracy. Maszyny napędzane silnikiem pojawią się później, w fabrykach.
Utożsamianie manufaktury z fabryką. Manufaktura opiera się na ręcznym podziale pracy, a fabryka na maszynach napędzanych silnikiem.
Czym różni się manufaktura od fabryki?
Fabryka z maszynami pojawi się później.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Przemiany kapitalistyczne w Europie Zachodniej XVI–XVII wieku
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- kapitalizm XVI–XVII wieku to banki, spółki akcyjne, giełda i manufaktury z podziałem pracy. Maszyny napędzane silnikiem pojawią się później, w fabrykach.
- Banki (rodziny Fuggerów z Augsburga czy Medyceuszy z Florencji) pożyczały pieniądze monarchom i kupcom.
- Spółki handlowe zbierały kapitał od wielu ludzi na wyprawy. Kompania Wschodnioindyjska (Holandia, 1602) była spółką akcyjną: każdy mógł kupić udziały, a zysk dzielono.
- Manufaktura to zakład, w którym praca jest podzielona na czynności: jeden robi jedną rzecz, drugi kolejną. Pracuje się ręcznie, bez maszyn napędzanych parą czy silnikiem.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym różni się manufaktura od fabryki?
- AManufaktura jest zawsze mniejsza
- BManufaktura nie zatrudnia robotników
- CManufaktura opiera się na ręcznym podziale pracy bez maszyn z silnikiem
- DManufaktura używa maszyn parowych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Manufaktura opiera się na ręcznym podziale pracy bez maszyn z silnikiem – Fabryka z maszynami pojawi się później.
Która spółka holenderska z 1602 roku była spółką akcyjną?
- ABank Anglii
- BKompania Wschodnioindyjska
- CHanza
- DCech tkaczy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Kompania Wschodnioindyjska – Udziały w niej kupowało wielu inwestorów.
Co oznacza podział pracy w manufakturze?
- APraca bez wynagrodzenia
- BPraca jest wyłącznie dla kobiet
- CKażdy pracownik wykonuje jedną czynność
- DWszyscy robią całość produktu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Każdy pracownik wykonuje jedną czynność – Dzięki temu produkcja jest szybsza.
Która rodzina bankierów z Augsburga pożyczała pieniądze monarchom?
- AFuggerowie
- BHabsburgowie
- CMedyceusze
- DRadziwiłłowie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Fuggerowie – Fuggerowie finansowali m.in. Karola V.
Gdzie powstała jedna z pierwszych giełd?
- AW Lizbonie
- BW Krakowie
- CW Moskwie
- DW Amsterdamie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: W Amsterdamie – Amsterdam stał się centrum handlu udziałami.
Które regiony szczególnie rozwijały kapitalizm w XVI–XVII wieku?
- AHiszpania i Portugalia wyłącznie
- BRosja i Turcja
- CNiderlandy i Anglia
- DPolska i Litwa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Niderlandy i Anglia – W tych krajach najszybciej rosły handel i produkcja.
Co to jest kapitał?
- APieniądze lub majątek inwestowany w celu zysku
- BRodzaj maszyny
- CPodatek królewski
- DZiemia chłopska
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Pieniądze lub majątek inwestowany w celu zysku – Kapitał pracuje w handlu i produkcji.
Co zmieniło się dla robotników w gospodarce kapitalistycznej?
- AWrócili do pańszczyzny
- BRosła liczba najemnych robotników
- CWszyscy zostali właścicielami
- DZniknęła praca zarobkowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Rosła liczba najemnych robotników – Powstawała grupa pracująca za płacę.
Cały dział „Odkrycia i przemiany świata”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.