1Po co w ogóle płynąć
- Europa chciała przypraw (pieprz, goździki, cynamon), jedwabiu i złota. Droga lądowa do Azji była długa, droga i niebezpieczna, a handel kontrolowali pośrednicy.
- Portugalia i Hiszpania miały dostęp do oceanu, pieniądze od władców i ambicje. Ich królowie chcieli zarobić i prześcignąć rywala.
- Do tego dochodziły powody religijne: chęć szerzenia chrześcijaństwa.
2Co to umożliwiło
- Karawela: lekki, zwrotny statek, który radził sobie pod wiatr.
- Kompas i astrolabium: wiadomo, w którą stronę płynąć i na jakiej szerokości geograficznej jesteś.
- Lepsze mapy i wiedza kartografów.
3Kto, gdzie i kiedy
| Rok | Podróżnik | Co osiągnął |
|---|---|---|
| 1488 | Bartolomeu Dias | opłynął południowy kraniec Afryki |
| 1492 | Krzysztof Kolumb | dopłynął do wysp Karaibów (Hiszpania) |
| 1497–1499 | Vasco da Gama | drogą morską dotarł do Indii (Portugalia) |
| 1519–1522 | Magellan i Elcano | pierwsze opłynięcie świata |
- Kolumb do końca życia sądził, że dotarł do Indii. Stąd nazwa Indianie. Magellan zginął na Filipinach w 1521 roku, a podróż dokończył Juan Sebastián Elcano.
4Kłótnia o podział świata
- Hiszpania i Portugalia podzieliły się ziemiami w traktacie z Tordesillas (1494). Wytyczono linię na Atlantyku: ziemie na zachód mogła zajmować Hiszpania, na wschód Portugalia. Dlatego Brazylia, do której w 1500 roku dotarł Portugalczyk Pedro Cabral, mówi dziś po portugalsku.
przyczyny odkryć to przyprawy i złoto (ekonomia), karawela i kompas (technika) oraz rywalizacja Portugalii i Hiszpanii (polityka). Daty: Kolumb 1492, da Gama 1497–1499, Magellan i Elcano 1519–1522.
Mówienie, że Kolumb opłynął świat albo odkrył drogę do Indii. Dotarł do Ameryki, a Indie osiągnął Vasco da Gama, płynąc wokół Afryki.
Kto w 1492 roku dopłynął do wysp Karaibów, płynąc na zachód z Hiszpanii?
Wyprawę finansowali władcy Hiszpanii.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Wielkie odkrycia geograficzne
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- przyczyny odkryć to przyprawy i złoto (ekonomia), karawela i kompas (technika) oraz rywalizacja Portugalii i Hiszpanii (polityka). Daty: Kolumb 1492, da Gama 1497–1499, Magellan i Elcano 1519–1522.
- Karawela: lekki, zwrotny statek, który radził sobie pod wiatr.
- Kompas i astrolabium: wiadomo, w którą stronę płynąć i na jakiej szerokości geograficznej jesteś.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kto w 1492 roku dopłynął do wysp Karaibów, płynąc na zachód z Hiszpanii?
- AFerdynand Magellan
- BKrzysztof Kolumb
- CBartolomeu Dias
- DVasco da Gama
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Krzysztof Kolumb – Wyprawę finansowali władcy Hiszpanii.
Kto jako pierwszy dopłynął drogą morską do Indii, opływając Afrykę?
- AHernán Cortés
- BKrzysztof Kolumb
- CJuan Sebastián Elcano
- DVasco da Gama
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Vasco da Gama – Da Gama dotarł do Kalikatu w latach 1497–1499.
Co zrobiono w traktacie z Tordesillas (1494)?
- AUznano niepodległość kolonii
- BZakończono wojnę stuletnią
- CPodzielono strefy odkryć między Hiszpanię i Portugalię
- DUtworzono unię Polski i Litwy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Podzielono strefy odkryć między Hiszpanię i Portugalię – Linia na Atlantyku rozdzieliła zamorskie ziemie obu państw.
Które z wymienionych jest przyczyną techniczną odkryć?
- ARywalizacja Portugalii i Hiszpanii
- BKarawela, kompas i astrolabium
- CChęć szerzenia chrześcijaństwa
- DPoszukiwanie przypraw
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Karawela, kompas i astrolabium – Ulepszone statki i przyrządy nawigacyjne pozwalały płynąć daleko od brzegu.
Dlaczego mieszkańców Ameryki nazwano Indianami?
- APochodzili z Indii
- BKolumb sądził, że dotarł do Indii
- CNazwę nadał Cortés
- DNazwali się tak sami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Kolumb sądził, że dotarł do Indii – Kolumb do końca życia sądził, że dotarł do Azji.
Kto dokończył pierwszą podróż dookoła świata po śmierci Magellana?
- AJuan Sebastián Elcano
- BFrancisco Pizarro
- CAmerigo Vespucci
- DVasco da Gama
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Juan Sebastián Elcano – Magellan zginął na Filipinach w 1521 roku, a Elcano doprowadził statek do Hiszpanii.
Który kraj zajął Brazylię, dzięki czemu mówi się tam po portugalsku?
- APortugalia
- BFrancja
- CHolandia
- DHiszpania
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Portugalia – Brazylia leżała po wschodniej stronie linii z Tordesillas.
Czym były przyprawy w czasach odkryć?
- ATanim towarem z Europy
- BBardzo cennym towarem, którego szukano w Azji
- CWalutą w Ameryce
- DBronią
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Bardzo cennym towarem, którego szukano w Azji – Pieprz czy goździki ceniono jak złoto.
Cały dział „Odkrycia i przemiany świata”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.