ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Od czasów saskich do rozbiorówklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/historia/stanislaw-august-i-pierwszy-rozbior/

Historia · Od czasów saskich do rozbiorów · kl. 2

Stanisław August i pierwszy rozbiór

Jak ostatni król próbował naprawić państwo i dlaczego w 1772 roku sąsiedzi odebrali Rzeczypospolitej około jednej trzeciej ziem.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Elekcja i pierwsze reformy

  • Stanisław August Poniatowski został królem w 1764 roku (ostatnia wolna elekcja), z poparciem Rosji i rodu Czartoryskich.
  • Pierwsze reformy: Komisja Skarbowa, Komisja Dobrego Porządku, nowa mennica, Szkoła Rycerska (1765), czasopismo Monitor (1765), w 1764 ograniczenie liberum veto w sprawach skarbowych.

2Kryzys dysydentów i konfederacja barska

  • Rosja żądała równych praw dla dysydentów (prawosławnych i protestantów). Ambasador Repnin w 1767–1768 wymusił decyzje sejmu pod presją wojska i aresztowaniem posłów, a Rosja stała się gwarantem tzw. praw kardynalnych.
  • W odpowiedzi w 1768 roku powstała konfederacja barska: szlachta w obronie wiary i wolności. Walczyła do 1772 roku, m.in. z udziałem Kazimierza Pułaskiego. Została pokonana.
Sprawdź, czy rozumiesz

Kto w 1767–1768 wymusił decyzje sejmu pod presją wojska?

3Pierwszy rozbiór (1772)

  • Rosja, Prusy i Austria porozumiały się i zajęły części Rzeczypospolitej. Sejm zatwierdził to pod presją w latach 1773–1775.
WarszawaKrakówGdańsk (II)LwówWilnoPoznańIIIIIIIIIIIIIIIIKto zabrałRosjaPrusyAustriaNumery na mapie:I – rozbiór 1772II – rozbiór 1793III – rozbiór 1795
Trzy rozbiory na schematycznej mapie
  • Rosja: Inflanty Polskie i część Białorusi. Prusy: Prusy Królewskie bez Gdańska i Torunia (Warmia, Pomorze Gdańskie) oraz okręg nadnotecki. Austria: południową Małopolskę i Ruś Czerwoną ze Lwowem (nazwane Galicją).
  • Rzeczpospolita straciła około jednej trzeciej ziem i ludności.

4Po rozbiorze

  • Powstała Rada Nieustająca (1775), pierwszy stały rząd, a w 1773 Komisja Edukacji Narodowej (KEN). Państwo się reformowało, ale pod kontrolą Rosji.
Zapamiętaj

Stanisław August (od 1764), konfederacja barska (1768–1772) i pierwszy rozbiór (1772) jako wynik presji Rosji, Prus i Austrii oraz słabości wewnętrznej.

Uwaga na błąd

Przypisywanie pierwszego rozbioru wyłącznie winie sąsiadów lub wyłącznie winie Polaków. Złożyły się na niego presja trzech mocarstw i wewnętrzne słabości państwa.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co zabrały Prusy w pierwszym rozbiorze?

✎Ściąga: Stanisław August i pierwszy rozbiór

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Stanisław August (od 1764), konfederacja barska (1768–1772) i pierwszy rozbiór (1772) jako wynik presji Rosji, Prus i Austrii oraz słabości wewnętrznej.
  • Stanisław August Poniatowski został królem w 1764 roku (ostatnia wolna elekcja), z poparciem Rosji i rodu Czartoryskich.
  • Rosja: Inflanty Polskie i część Białorusi. Prusy: Prusy Królewskie bez Gdańska i Torunia (Warmia, Pomorze Gdańskie) oraz okręg nadnotecki. Austria: południową Małopolskę i Ruś Czerwoną ze Lwowem (nazwane Galicją).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. W którym roku Stanisław August został królem?

    1. A1788
    2. B1764
    3. C1772
    4. D1795
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 1764 – Była to ostatnia wolna elekcja.

  2. Kto w 1767–1768 wymusił decyzje sejmu pod presją wojska?

    1. AJózef II
    2. BFryderyk II
    3. CAmbasador rosyjski Repnin
    4. DMaria Teresa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Ambasador rosyjski Repnin – Rosja chciała praw dla dysydentów.

  3. Jaka konfederacja powstała w 1768 roku w obronie wiary i wolności?

    1. ABarska
    2. BTyszowiecka
    3. CTargowicka
    4. DWarszawska
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Barska – Walczyła do 1772 roku.

  4. Które państwa dokonały pierwszego rozbioru?

    1. ARosja i Szwecja
    2. BRosja, Prusy i Austria
    3. CTurcja i Austria
    4. DPrusy i Francja
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Rosja, Prusy i Austria – Zajęły około jednej trzeciej ziem Rzeczypospolitej.

  5. Co zabrała w 1772 roku Austria?

    1. APołudniową Małopolskę i Ruś Czerwoną (Galicję)
    2. BGdańsk
    3. CWarmię
    4. DInflanty
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Południową Małopolskę i Ruś Czerwoną (Galicję) – Był to jej udział w pierwszym rozbiorze.

  6. Co zabrały Prusy w pierwszym rozbiorze?

    1. AWołyń
    2. BPodlasie
    3. CWarmię, Pomorze Gdańskie i okręg nadnotecki
    4. DŚląsk
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Warmię, Pomorze Gdańskie i okręg nadnotecki – Bez Gdańska i Torunia.

  7. Co powstało w 1775 roku?

    1. ATrybunał Koronny
    2. BKomisja Edukacji Narodowej
    3. CKonfederacja barska
    4. DRada Nieustająca
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Rada Nieustająca – Pierwszy stały rząd w Rzeczypospolitej.

  8. Który polski dowódca konfederacji barskiej później walczył w USA?

    1. AJan Henryk Dąbrowski
    2. BKazimierz Pułaski
    3. CTadeusz Kościuszko
    4. DStefan Czarniecki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Kazimierz Pułaski – Poległ pod Savannah w 1779 roku.

Cały dział „Od czasów saskich do rozbiorów”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 2

Wielkie odkrycia geograficzneSkutki odkryć i początki kolonizacjiZmiany w gospodarce nowożytnejCywilizacje prekolumbijskie i imperia kolonialnePrzemiany kapitalistyczne w Europie Zachodniej XVI–XVII wiekuHumanizm i kultura renesansuReformacja i podział KościołaReforma katolicka i sobór trydenckiLuteranizm, kalwinizm i anglikanizm – porównanieKontrreformacja i wojny religijneWojna trzydziestoletnia i pokój westfalskiAbsolutyzm francuski – Ludwik XIVRewolucje angielskie i monarchia parlamentarnaKultura i nauka XVII wieku – barokCharakter wojny trzydziestoletniej, Rosja i imperium osmańskieFrancja i Anglia – porównanie ustroju w XVII wiekuSztuka barokowa: cechy, dzieła i uwarunkowaniaPolska Jagiellonów: terytorium, instytucje i gospodarkaDemokracja szlacheckaUnia lubelska i tolerancja religijnaPierwsze wolne elekcje i Stefan BatoryRenesans i reformacja w PolsceHołd pruski, Inflanty i ruch egzekucyjnyPoczątek panowania Zygmunta III WazyReformacja w Rzeczypospolitej i jej wpływ na kulturęWojny i zmiany granic w XVII wiekuPotop szwedzki i kryzys gospodarczyOdsiecz wiedeńska 1683Oligarchia magnacka, liberum veto i rokoszeBarok w RzeczypospolitejWojny XVII wieku: uwarunkowania i wodzowieStany w gospodarce, projekty wzmocnienia władzy i sarmatyzmOświecenie – idee, nauka i gospodarkaAbsolutyzm oświecony – Prusy, Austria, RosjaPowstanie Stanów ZjednoczonychRewolucja francuskaAnglia: parlamentaryzm, przemysł i klasycyzmWielkie konflikty polityczne XVIII wiekuEtapy rewolucji francuskiej i ocena rewolucjiCzasy saskie i polityka sąsiadówSejm Wielki i Konstytucja 3 majaTargowica, insurekcja i upadek państwaKultura polskiego oświecenia – KEN i Biblioteka ZałuskichProjekty naprawy państwa i konfederacja barskaKonstytucja 3 maja a konstytucje USA i FrancjiWojna 1792, Kościuszko i przyczyny upadkuStanisław August jako mecenas i polskie oświecenie w EuropieNapoleon i EuropaLegiony Polskie i Księstwo WarszawskiePolityka wewnętrzna Napoleona i jego stosunek do sprawy polskiejŹródło, argument i ocena: przykłady z epoki nowożytnejSpór historyków o upadek Rzeczypospolitej i wypracowanie