Co ogłosił uniwersał połaniecki?

Osobistą wolność chłopów i zmniejszenie pańszczyzny

Targowica, insurekcja i upadek państwa

ogarniam.edu.pl · Historia · Od czasów saskich do rozbiorówklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/historia/targowica-insurekcja-i-upadek-panstwa/

Jak konfederacja targowicka sprowadziła Rosjan, jak Kościuszko wzniecił powstanie i jak zniknęła Rzeczpospolita.

1Targowica i wojna 1792

Konfederacja targowicka (akt przygotowano w Petersburgu, ogłoszono z datą 14 V 1792) to związek magnatów (Szczęsny Potocki, Ksawery Branicki, Seweryn Rzewuski) przeciw Konstytucji 3 maja, utworzony pod osłoną Rosji.
Na zaproszenie targowiczan wojska rosyjskie weszły do Polski. Doszło do wojny w obronie konstytucji (1792): Zieleńce (zwycięstwo ks. Józefa Poniatowskiego), Dubienka (Kościuszko).
Król przystąpił do Targowicy, a konstytucję zawieszono.

2Drugi rozbiór (1793)

Prusy i Rosja zagarnęły dalsze ziemie. Prusy: Wielkopolskę, Kujawy, Gdańsk i Toruń. Rosja: Ukrainę i środkową Białoruś. Sejm w Grodnie zatwierdził rozbiór pod presją.

3Insurekcja kościuszkowska (1794)

Tadeusz Kościuszko ogłosił powstanie 24 marca 1794 roku w Krakowie i objął władzę jako naczelnik.
Racławice (4 IV 1794): zwycięstwo z udziałem kosynierów (chłopów uzbrojonych w kosy osadzone na sztorc). W kwietniu wybuchły też powstania w Warszawie (Jan Kiliński) i Wilnie (Jakub Jasiński). Uniwersał połaniecki (7 V): chłopi osobiście wolni, mniejsza pańszczyzna.
Klęski: Szczekociny (6 VI), Maciejowice (10 X, Kościuszko ranny, wzięty do niewoli), zdobycie Pragi przez wojska Suworowa i rzeź jej mieszkańców (4 XI).

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym była konfederacja targowicka?

4Trzeci rozbiór (1795)

Od Stanisława Augusta do końca państwa

W 1795 roku trzy mocarstwa podzieliły resztę. Prusy: Mazowsze z Warszawą i Podlasie. Austria: Lublin i Kraków. Rosja: pozostała Litwa i Wołyń. Stanisław August abdykował.

5Dlaczego upadek

Wewnętrzne: wolna elekcja i liberum veto, anarchia, magnaci szukający obcych protektorów, spóźnione reformy.
Zewnętrzne: ekspansja Rosji, Prus i Austrii, brak sojuszników.

Zapamiętaj

Targowica (1792) → wojna w obronie konstytucji → II rozbiór (1793) → insurekcja kościuszkowska (1794) → III rozbiór (1795). Upadek miał przyczyny wewnętrzne i zewnętrzne.

Uwaga na błąd

Mylenie II i III rozbioru. II rozbiór (1793) to Prusy i Rosja, a III (1795) to wszystkie trzy mocarstwa.

Sprawdź, czy rozumiesz

Które z wymienionych jest przyczyną wewnętrzną upadku państwa?

✎Ściąga: Targowica, insurekcja i upadek państwa

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Targowica (1792) → wojna w obronie konstytucji → II rozbiór (1793) → insurekcja kościuszkowska (1794) → III rozbiór (1795). Upadek miał przyczyny wewnętrzne i zewnętrzne.
Konfederacja targowicka (akt przygotowano w Petersburgu, ogłoszono z datą 14 V 1792) to związek magnatów (Szczęsny Potocki, Ksawery Branicki, Seweryn Rzewuski) przeciw Konstytucji 3 maja, utworzony pod osłoną Rosji.
Tadeusz Kościuszko ogłosił powstanie 24 marca 1794 roku w Krakowie i objął władzę jako naczelnik.
Racławice (4 IV 1794): zwycięstwo z udziałem kosynierów (chłopów uzbrojonych w kosy osadzone na sztorc). W kwietniu wybuchły też powstania w Warszawie (Jan Kiliński) i Wilnie (Jakub Jasiński). Uniwersał połaniecki (7 V): chłopi osobiście wolni, mniejsza pańszczyzna.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Czym była konfederacja targowicka?
1. AZjazdem mieszczan
2. BZwiązkiem magnatów przeciw Konstytucji 3 maja, wspieranym przez Rosję
3. CPowstaniem w obronie konstytucji
4. DSejmem rozbiorowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Związkiem magnatów przeciw Konstytucji 3 maja, wspieranym przez Rosję – Zawiązano ją w 1792 roku.
Które państwa dokonały II rozbioru w 1793 roku?
1. AWszystkie trzy mocarstwa
2. BPrusy i Austria
3. CRosja i Austria
4. DRosja i Prusy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Rosja i Prusy – Austria nie brała udziału.
Kto ogłosił powstanie w 1794 roku?
1. AJózef Poniatowski
2. BTadeusz Kościuszko
3. CJan Henryk Dąbrowski
4. DSzczęsny Potocki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Tadeusz Kościuszko – Objął władzę jako naczelnik.
Co ogłosił uniwersał połaniecki?
1. AZniesienie szlachectwa
2. BOsobistą wolność chłopów i zmniejszenie pańszczyzny
3. CUnię z Litwą
4. DKonstytucję
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Osobistą wolność chłopów i zmniejszenie pańszczyzny – Miał pozyskać chłopów do walki.
Gdzie Kościuszko został ranny i wzięty do niewoli?
1. APod Szczekocinami
2. BPod Dubienką
3. CPod Maciejowicami
4. DPod Racławicami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Pod Maciejowicami – Stało się to 10 października 1794 roku.
Co zabrała Austria w III rozbiorze?
1. ALublin i Kraków
2. BGdańsk
3. CWarszawę
4. DWilno
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Lublin i Kraków – Zajęła północną Małopolskę.
Który król abdykował po III rozbiorze?
1. AAugust III
2. BJan Kazimierz
3. CStanisław Leszczyński
4. DStanisław August
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Stanisław August – W 1795 roku zakończył panowanie.
Które z wymienionych jest przyczyną wewnętrzną upadku państwa?
1. AZainteresowanie Prus
2. BPresja Austrii
3. CEkspansja Rosji
4. DLiberum veto i anarchia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Liberum veto i anarchia – Zerwane sejmy blokowały reformy.

Cały dział „Od czasów saskich do rozbiorów”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 8 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 2

Wielkie odkrycia geograficzne Skutki odkryć i początki kolonizacji Zmiany w gospodarce nowożytnej Cywilizacje prekolumbijskie i imperia kolonialne Przemiany kapitalistyczne w Europie Zachodniej XVI–XVII wieku Humanizm i kultura renesansu Reformacja i podział Kościoła Reforma katolicka i sobór trydencki Luteranizm, kalwinizm i anglikanizm – porównanie Kontrreformacja i wojny religijne Wojna trzydziestoletnia i pokój westfalski Absolutyzm francuski – Ludwik XIV Rewolucje angielskie i monarchia parlamentarna Kultura i nauka XVII wieku – barok Charakter wojny trzydziestoletniej, Rosja i imperium osmańskie Francja i Anglia – porównanie ustroju w XVII wieku Sztuka barokowa: cechy, dzieła i uwarunkowania Polska Jagiellonów: terytorium, instytucje i gospodarka Demokracja szlachecka Unia lubelska i tolerancja religijna Pierwsze wolne elekcje i Stefan Batory Renesans i reformacja w Polsce Hołd pruski, Inflanty i ruch egzekucyjny Początek panowania Zygmunta III Wazy Reformacja w Rzeczypospolitej i jej wpływ na kulturę Wojny i zmiany granic w XVII wieku Potop szwedzki i kryzys gospodarczy Odsiecz wiedeńska 1683 Oligarchia magnacka, liberum veto i rokosze Barok w Rzeczypospolitej Wojny XVII wieku: uwarunkowania i wodzowie Stany w gospodarce, projekty wzmocnienia władzy i sarmatyzm Oświecenie – idee, nauka i gospodarka Absolutyzm oświecony – Prusy, Austria, Rosja Powstanie Stanów Zjednoczonych Rewolucja francuska Anglia: parlamentaryzm, przemysł i klasycyzm Wielkie konflikty polityczne XVIII wieku Etapy rewolucji francuskiej i ocena rewolucji Czasy saskie i polityka sąsiadów Stanisław August i pierwszy rozbiór Sejm Wielki i Konstytucja 3 maja Kultura polskiego oświecenia – KEN i Biblioteka Załuskich Projekty naprawy państwa i konfederacja barska Konstytucja 3 maja a konstytucje USA i Francji Wojna 1792, Kościuszko i przyczyny upadku Stanisław August jako mecenas i polskie oświecenie w Europie Napoleon i Europa Legiony Polskie i Księstwo Warszawskie Polityka wewnętrzna Napoleona i jego stosunek do sprawy polskiej Źródło, argument i ocena: przykłady z epoki nowożytnej Spór historyków o upadek Rzeczypospolitej i wypracowanie