1Ciśnienie w liczbach
- Ciśnienie atmosferyczne to nacisk powietrza na jednostkę powierzchni. Mierzymy je barometrem w hPa (hektopaskalach). Ciśnienie normalne na poziomie morza to 1013 hPa.
- Z wysokością ciśnienie maleje, w dolnej troposferze o ok. 1 hPa na każde 8 m.
- Dane: na poziomie morza 1013 hPa, miasto leży 400 m wyżej.
- Wzór: Δp = Δh przez 8 m · 1 hPa, gdzie Δh – różnica wysokości [m], Δp – spadek ciśnienia [hPa].
- Obliczenia: Δp = 400 przez 8 = 50 hPa; 1013 − 50 = 963 hPa.
- Odpowiedź: w mieście ciśnienie wynosi ok. 963 hPa.
- Izobary to linie łączące punkty o tym samym ciśnieniu (sprowadzonym do poziomu morza).
2Niż i wyż
| Układ | Ciśnienie | Ruch powietrza | Pogoda |
|---|---|---|---|
| niż (cyklon) | niższe niż w otoczeniu | zbiega się do środka i wznosi | chmury i opady |
| wyż (antycyklon) | wyższe niż w otoczeniu | opada i rozpływa się na boki | zwykle pogodnie, mało chmur |
Normalne ciśnienie na poziomie morza to
760 to wartość w milimetrach słupa rtęci, a nie w hektopaskalach.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Skąd wiatr
- Wiatr to poziomy ruch powietrza z obszaru wyższego ciśnienia do niższego. Im gęstsze izobary, tym silniejszy wiatr.
- Siła Coriolisa (skutek ruchu obrotowego Ziemi) odchyla ruch powietrza: na półkuli północnej w prawo, na południowej w lewo. Dlatego wokół niżu na półkuli północnej powietrze krąży przeciwnie do ruchu wskazówek zegara (cyklonalnie), a wokół wyżu zgodnie z nim (antycyklonalnie). Na półkuli południowej jest odwrotnie.
4Pasy ciśnienia na Ziemi
- Przy równiku leży pas niskiego ciśnienia (ogrzane powietrze się unosi), przy zwrotnikach (ok. 30°) pas wysokiego, w okolicy 60° szerokości znów niskiego, a nad biegunami wysokiego. Układ przesuwa się sezonowo za pozornym ruchem Słońca.
Niż: powietrze się wznosi, są chmury i opady. Wyż: powietrze opada, zwykle jest pogodnie. Wiatr wieje z wyżu do niżu, odchylany przez siłę Coriolisa.
Pomylenie kierunku krążenia wokół niżu na półkuli północnej. Jest on przeciwny do ruchu wskazówek zegara (na południowej – zgodny).
Wokół niżu na półkuli północnej powietrze krąży
Siła Coriolisa odchyla ruch w prawo; na półkuli południowej jest odwrotnie.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Ciśnienie atmosferyczne, niże i wyże
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Niż: powietrze się wznosi, są chmury i opady. Wyż: powietrze opada, zwykle jest pogodnie. Wiatr wieje z wyżu do niżu, odchylany przez siłę Coriolisa.
- Ciśnienie atmosferyczne to nacisk powietrza na jednostkę powierzchni. Mierzymy je barometrem w hPa (hektopaskalach). Ciśnienie normalne na poziomie morza to 1013 hPa.
- Izobary to linie łączące punkty o tym samym ciśnieniu (sprowadzonym do poziomu morza).
- Wiatr to poziomy ruch powietrza z obszaru wyższego ciśnienia do niższego. Im gęstsze izobary, tym silniejszy wiatr.
- Siła Coriolisa (skutek ruchu obrotowego Ziemi) odchyla ruch powietrza: na półkuli północnej w prawo, na południowej w lewo. Dlatego wokół niżu na półkuli północnej powietrze krąży przeciwnie do ruchu wskazówek zegara (cyklonalnie), a wokół wyżu zgodnie z nim (antycyklonalnie). Na półkuli południowej jest odwrotnie.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Normalne ciśnienie na poziomie morza to
- A1500 hPa
- B760 hPa
- C500 hPa
- D1013 hPa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 1013 hPa – 760 to wartość w milimetrach słupa rtęci, a nie w hektopaskalach.
W wyżu barycznym pogoda jest zwykle
- Adeszczowa
- Bz ciągłymi opadami
- Cburzowa
- Dpogodna, z małym zachmurzeniem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: pogodna, z małym zachmurzeniem – Powietrze opada i ogrzewa się, więc chmury zanikają.
Wokół niżu na półkuli północnej powietrze krąży
- Aprzeciwnie do ruchu wskazówek zegara
- Bzgodnie z ruchem wskazówek zegara
- Cod środka na zewnątrz
- Dprosto do środka, bez odchylenia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: przeciwnie do ruchu wskazówek zegara – Siła Coriolisa odchyla ruch w prawo; na półkuli południowej jest odwrotnie.
Im gęściej leżą izobary, tym
- Asilniejszy jest wiatr
- Bwyższa jest temperatura
- Cwiększe są opady
- Dsłabszy jest wiatr
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: silniejszy jest wiatr – Duża różnica ciśnienia na małej odległości przyspiesza powietrze.
Na poziomie morza jest 1013 hPa. Na wysokości 400 m (spadek 1 hPa na 8 m) będzie ok.
- A1063 hPa
- B963 hPa
- C613 hPa
- D1008 hPa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 963 hPa – 400 przez 8 = 50 hPa, więc 1013 − 50 = 963 hPa.
Wiatr to poziomy ruch powietrza
- Az obszaru niższego do wyższego ciśnienia
- Bz obszaru wyższego do niższego ciśnienia
- Czawsze z zachodu na wschód
- Dwyłącznie nad oceanami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: z obszaru wyższego do niższego ciśnienia – Siłą napędową jest różnica ciśnienia.
Siła Coriolisa na półkuli południowej odchyla poruszające się powietrze
- Aw lewo
- Bwcale go nie odchyla
- Czawsze ku równikowi
- Dw prawo
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w lewo – Na półkuli północnej odchylenie jest w prawo.
Pas niskiego ciśnienia przy równiku powstaje, bo
- Asilnie ogrzane powietrze unosi się
- Bwieją tam wiatry zachodnie
- CSłońce świeci tam najkrócej
- Dzimne powietrze tam opada
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: silnie ogrzane powietrze unosi się – Wznoszenie zmniejsza nacisk powietrza przy powierzchni.
Cały dział „Atmosfera”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.