1Ile jest wody i jakiej
- Hydrosfera to wodna powłoka Ziemi: oceany i morza, wody powierzchniowe na lądach (rzeki, jeziora, bagna, zbiorniki sztuczne), wody podziemne, lód oraz para wodna w atmosferze.
- Jezioro to naturalny zbiornik wodny w zagłębieniu lądu, niepołączony bezpośrednio z morzem. Bagno to teren stale podmokły, porośnięty roślinnością. Wody podziemne wypełniają szczeliny i pory skał pod powierzchnią ziemi.
- Ok. 97,5% wody to wody słone (oceany, morza, część jezior), a tylko 2,5% – słodkie. Z wód słodkich ok. 69% to lód (lodowce i lądolody), ok. 30% wody podziemne, a niecały 1% to wody powierzchniowe, wilgoć w glebie i para wodna.
- Przykład. Dane: wody słodkie to 2,5% całej wody, a lód to 69% wód słodkich. Obliczenia: 2,5% · 0,69 ≈ 1,7%. Odpowiedź: w lodzie jest ok. 1,7% całej wody na Ziemi.
- Zasoby są rozmieszczone nierówno: dużo wody jest w dorzeczu Amazonki i Konga, bardzo mało na Półwyspie Arabskim i w Afryce Północnej.
2Obieg wody
- Napędza go energia Słońca (a spływ – grawitacja): parowanie (także transpiracja, czyli parowanie z roślin) → kondensacja pary w chmurach → opady → spływ powierzchniowy (rzekami) i podziemny oraz wsiąkanie (infiltracja).
- Obieg mały to krążenie wody nad jednym obszarem: woda paruje z oceanu i spada z powrotem do oceanu (albo paruje z lądu i spada na ląd). Obieg duży to wymiana wody między oceanem a lądem: woda paruje z oceanu, wiatr przenosi parę nad ląd, tam spada i wraca do oceanu rzekami lub pod ziemią.
Która część wód słodkich jest najmniejsza?
To niecały 1% wód słodkich.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Bilans wodny (dodatek)
- Wzór: P = E + O ± ΔR. Symbole: P – opad, E – parowanie, O – odpływ, ΔR – zmiana retencji (zapasu wody w glebie, jeziorach, lodzie); wszystko w mm (lub km³) na rok.
- Przykład. Dane: P = 600 mm, E = 450 mm, ΔR = 0. Wzór: O = P − E. Obliczenia: 600 − 450 = 150. Odpowiedź: odpływ ok. 150 mm rocznie.
97,5% wody to słone, a większość słodkiej jest w lodzie. Obieg duży łączy ocean z lądem, mały zamyka się nad jednym obszarem.
Przekonanie, że rzeki i jeziora to główne zasoby słodkiej wody. To niecały 1% wód słodkich, a najwięcej wody słodkiej uwięził lód.
✎Ściąga: Wody na Ziemi i obieg wody w przyrodzie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- 97,5% wody to słone, a większość słodkiej jest w lodzie. Obieg duży łączy ocean z lądem, mały zamyka się nad jednym obszarem.
- Hydrosfera to wodna powłoka Ziemi: oceany i morza, wody powierzchniowe na lądach (rzeki, jeziora, bagna, zbiorniki sztuczne), wody podziemne, lód oraz para wodna w atmosferze.
- Jezioro to naturalny zbiornik wodny w zagłębieniu lądu, niepołączony bezpośrednio z morzem. Bagno to teren stale podmokły, porośnięty roślinnością. Wody podziemne wypełniają szczeliny i pory skał pod powierzchnią ziemi.
- Obieg mały to krążenie wody nad jednym obszarem: woda paruje z oceanu i spada z powrotem do oceanu (albo paruje z lądu i spada na ląd). Obieg duży to wymiana wody między oceanem a lądem: woda paruje z oceanu, wiatr przenosi parę nad ląd, tam spada i wraca do oceanu rzekami lub pod ziemią.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Wody słone stanowią około
- A75%
- B50%
- C97,5% wody na Ziemi
- D2,5%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 97,5% wody na Ziemi – Wody słodkie to tylko ok. 2,5%.
Największa część wód słodkich jest zgromadzona w
- Aatmosferze
- Bjeziorach
- Crzekach
- Dlodowcach i lądolodach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: lodowcach i lądolodach – Ok. 69% to lód, ok. 30% wody podziemne.
Obieg duży wody to
- Akrążenie wody tylko nad lądem
- Bwymiana wody między oceanem a lądem
- Ckrążenie wody tylko nad oceanem
- Dparowanie z jeziora
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wymiana wody między oceanem a lądem – Woda paruje z oceanu, spada na lądzie i wraca rzekami lub pod ziemią.
Transpiracja to
- Aspływ rzeką
- Bparowanie wody z roślin
- Czamarzanie wody
- Dopad deszczu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: parowanie wody z roślin – Jest częścią parowania w obiegu wody.
Źródłem energii obiegu wody jest
- Awnętrze Ziemi
- BSłońce
- Cwiatr
- DKsiężyc
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Słońce – Ciepło słoneczne powoduje parowanie, a wiatr tylko przenosi parę.
Opad 600 mm, parowanie 450 mm, ΔR = 0. Odpływ wynosi
- A150 mm
- B600 mm
- C1050 mm
- D450 mm
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 150 mm – O = P − E = 600 − 450 = 150 mm.
Która część wód słodkich jest najmniejsza?
- AWody podziemne
- BWody powierzchniowe (rzeki, jeziora, bagna) i wilgoć w glebie
- CLód
- DLądolód Antarktydy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Wody powierzchniowe (rzeki, jeziora, bagna) i wilgoć w glebie – To niecały 1% wód słodkich.
Ile wynosi udział lodu w całej wodzie na Ziemi?
- Aok. 69%
- Bok. 1,7%
- Cok. 97,5%
- Dok. 2,5%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: ok. 1,7% – 2,5% · 0,69 ≈ 1,7%, bo 69% dotyczy tylko wód słodkich.
Cały dział „Hydrosfera”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.