1Co jest na mapie synoptycznej
- Mapa synoptyczna pokazuje stan atmosfery w jednym momencie: wyże (W) i niże (N), izobary, fronty, a często też kierunek i prędkość wiatru, zachmurzenie i temperaturę.
- Gęste izobary → silny wiatr. Wyż nad Polską latem → pogodnie i gorąco, zimą → mroźno, często z mgłami i smogiem.
- Przykład. Dane: nad Polską niż, izobary nad wybrzeżem leżą gęsto. Wniosek: będzie pochmurno z opadami, a nad morzem silnie powieje.
- Porównując mapy z kolejnych godzin, widzisz, dokąd przesuwają się układy, i możesz przewidzieć pogodę na najbliższe doby.
2Zdjęcia satelitarne
- W zakresie widzialnym widać chmury i ich grubość: grube chmury mocno odbijają światło i są jasne.
- W podczerwieni satelita „widzi” temperaturę. W przyjętej skali zimne obiekty są jasne, więc wysokie, zimne wierzchołki chmur (np. burzowych) świecą najjaśniej – także w nocy.
Temperaturę wierzchołków chmur pokazuje zdjęcie satelitarne wykonane
Wysokie, zimne wierzchołki chmur są na nim najjaśniejsze.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Obserwacje i pomiary
- Temperaturę mierzy się termometrem w klatce meteorologicznej, w cieniu, ok. 2 m nad gruntem porośniętym trawą.
- Opady zbiera deszczomierz. 1 mm opadu to 1 litr wody na 1 m².
- Przykład. Dane: deszczomierz pokazał 10 mm. Odpowiedź: spadło 10 l wody na każdy m² powierzchni.
- Codzienne notatki (temperatura, zachmurzenie, opad, wiatr) po kilku tygodniach pozwalają wyliczyć średnie i zauważyć zmiany.
Wyż – zwykle pogodnie, niż – chmury i opady; gęste izobary – silny wiatr; 1 mm opadu = 1 l/m².
Ocenianie siły wiatru po wielkości niżu. O sile wiatru mówi gęstość izobar, a nie rozmiar układu.
✎Ściąga: Mapa synoptyczna i obserwacje pogody
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Wyż – zwykle pogodnie, niż – chmury i opady; gęste izobary – silny wiatr; 1 mm opadu = 1 l/m².
- Mapa synoptyczna pokazuje stan atmosfery w jednym momencie: wyże (W) i niże (N), izobary, fronty, a często też kierunek i prędkość wiatru, zachmurzenie i temperaturę.
- Gęste izobary → silny wiatr. Wyż nad Polską latem → pogodnie i gorąco, zimą → mroźno, często z mgłami i smogiem.
- Temperaturę mierzy się termometrem w klatce meteorologicznej, w cieniu, ok. 2 m nad gruntem porośniętym trawą.
- Opady zbiera deszczomierz. 1 mm opadu to 1 litr wody na 1 m².
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gęste izobary na mapie synoptycznej oznaczają
- Asilny wiatr
- Bopady śniegu
- Cwysoką temperaturę
- Dsłaby wiatr
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: silny wiatr – Duża różnica ciśnienia na krótkim odcinku przyspiesza powietrze.
Wyż nad Polską latem przynosi zwykle
- Adługotrwałe ulewy
- Bprzejście frontu chłodnego
- Csilny wiatr i sztormy
- Dpogodę słoneczną i gorącą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: pogodę słoneczną i gorącą – Powietrze w wyżu opada, więc chmury zanikają.
Mapa synoptyczna pokazuje
- Arozmieszczenie gleb
- Brzeźbę terenu
- Cklimat z 30 lat
- Dstan atmosfery w jednym momencie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: stan atmosfery w jednym momencie – To „migawka” pogody nad dużym obszarem.
Temperaturę wierzchołków chmur pokazuje zdjęcie satelitarne wykonane
- Aw nadfiolecie
- Bw świetle widzialnym
- Cw podczerwieni
- Dw promieniach rentgenowskich
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: w podczerwieni – Wysokie, zimne wierzchołki chmur są na nim najjaśniejsze.
1 mm opadu oznacza
- A1 m³ wody na 1 m²
- B1 litr wody na 1 km²
- C1 litr wody na 1 m²
- D1 kg wody na 1 cm²
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1 litr wody na 1 m² – Warstwa wody o grubości 1 mm na 1 m² to 1 dm³, czyli 1 litr.
Deszczomierz pokazał 15 mm. Na 1 m² spadło
- A15 m³ wody
- B15 l wody
- C1,5 l wody
- D150 l wody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 15 l wody – 1 mm = 1 l/m², więc 15 mm = 15 l/m².
Nad Polską jest niż, a izobary leżą gęsto. Prognoza to
- Asusza i upał
- Bsłonecznie i bezwietrznie
- Cchmury, opady i silny wiatr
- Dcisza i mgła
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: chmury, opady i silny wiatr – W niżu powietrze się wznosi, a gęste izobary oznaczają silny wiatr.
Termometr do pomiaru temperatury powietrza umieszcza się
- Aprzy nasłonecznionej ścianie domu
- Bw pełnym słońcu
- Cna asfalcie
- Dw klatce meteorologicznej, w cieniu, ok. 2 m nad gruntem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w klatce meteorologicznej, w cieniu, ok. 2 m nad gruntem – Inaczej termometr nagrzałby się od słońca lub podłoża.
Cały dział „Atmosfera”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.