1Czas słoneczny
- Czas słoneczny (miejscowy) wyznacza Słońce: w południe słoneczne góruje ono na danym południku.
- Obrót o 15° trwa 1 godzinę, więc 1° długości geograficznej = 4 minuty. Na wschód od Greenwich czas miejscowy jest późniejszy.
2Strefy i czas uniwersalny
- Czas strefowy obowiązuje w całej strefie czasowej. Teoretycznie są 24 strefy po 15°, a ich czas równa się czasowi miejscowemu południka środkowego. Południk 15° E wyznacza UTC+1, a 30° E – UTC+2. W praktyce granice stref idą po granicach państw, np. całe Chiny mają jeden czas UTC+8, a Indie UTC+5:30.
- UTC to skoordynowany czas uniwersalny, oparty na zegarach atomowych. To skala odniesienia dla czasu urzędowego, a nie czas słoneczny południka 0°.
Różnica 1° długości geograficznej to różnica czasu miejscowego równa
360° : 24 h = 15°/h, czyli 1° to 60 min : 15 = 4 min.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Linia zmiany daty
- Biegnie mniej więcej wzdłuż południka 180° (z odchyleniami, żeby nie przecinać państw). W tej samej chwili po jej zachodniej stronie (Azja, Oceania) jest dzień później niż po wschodniej (Alaska, Hawaje).
- Przekraczasz ją na wschód → data cofa się o jeden dzień. Przekraczasz na zachód → data przesuwa się do przodu o jeden dzień.
- Przykład. Dane: wylot z Tokio (UTC+9) 15 VIII o 22:00, lot 7 h, lądowanie w Honolulu (UTC−10). Obliczenia: 22:00 w Tokio to 13:00 UTC. Po 7 h jest 20:00 UTC, a w Honolulu 20:00 − 10 h = 10:00 tego samego dnia, 15 VIII. Odpowiedź: lądujesz o 10:00 tego samego dnia, czyli „przed" wylotem.
4Czas w Polsce
- Cała Polska ma jeden czas urzędowy: zimą CET (UTC+1), latem CEST (UTC+2). Czas letni obowiązuje od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli października. Zmiana czasu nie zmienia długości dnia astronomicznego.
- Południk 15° E przechodzi przez zachodnią Polskę (m.in. przez Zgorzelec). Czas miejscowy w Przemyślu (ok. 22,8° E) wyprzedza urzędowy o ok. 31 min: (22,8° − 15°) · 4 min/° ≈ 31 min.
15° = 1 h, 1° = 4 min. Wschód = później. Przez linię zmiany daty na wschód data się cofa.
Mylenie UTC z czasem słonecznym Greenwich. UTC mierzą zegary atomowe.
Przekroczenie linii zmiany daty w kierunku wschodnim powoduje, że data
Na zachód data idzie do przodu o jeden dzień.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Czas na Ziemi: słoneczny, strefowy, UTC i linia zmiany daty
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- 15° = 1 h, 1° = 4 min. Wschód = później. Przez linię zmiany daty na wschód data się cofa.
- Czas słoneczny (miejscowy) wyznacza Słońce: w południe słoneczne góruje ono na danym południku.
- Czas strefowy obowiązuje w całej strefie czasowej. Teoretycznie są 24 strefy po 15°, a ich czas równa się czasowi miejscowemu południka środkowego. Południk 15° E wyznacza UTC+1, a 30° E – UTC+2. W praktyce granice stref idą po granicach państw, np. całe Chiny mają jeden czas UTC+8, a Indie UTC+5:30.
- UTC to skoordynowany czas uniwersalny, oparty na zegarach atomowych. To skala odniesienia dla czasu urzędowego, a nie czas słoneczny południka 0°.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Różnica 1° długości geograficznej to różnica czasu miejscowego równa
- A15 minut
- B1 minuta
- C4 minuty
- D1 godzina
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 4 minuty – 360° : 24 h = 15°/h, czyli 1° to 60 min : 15 = 4 min.
Południk 15° E wyznacza strefę czasową
- AUTC−1
- BUTC+15
- CUTC+1
- DUTC+2
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: UTC+1 – Każde 15° na wschód od Greenwich to jedna godzina więcej.
Przekroczenie linii zmiany daty w kierunku wschodnim powoduje, że data
- Acofa się o godzinę
- Bcofa się o jeden dzień
- Cprzesuwa się o jeden dzień do przodu
- Dnie zmienia się
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: cofa się o jeden dzień – Na zachód data idzie do przodu o jeden dzień.
Na wschód od Greenwich czas miejscowy jest
- Ataki sam
- Brówny UTC
- Cpóźniejszy
- Dwcześniejszy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: późniejszy – Słońce góruje tam wcześniej, więc zegar słoneczny jest do przodu.
Polska w zimie ma czas urzędowy
- AUTC
- BCEST (UTC+2)
- CUTC+3
- DCET (UTC+1)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: CET (UTC+1) – CEST to czas letni, obowiązuje od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli października.
UTC to
- Askala czasu oparta na zegarach atomowych
- Bczas słoneczny południka 0°
- Cczas obowiązujący tylko w Polsce
- Dczas letni
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: skala czasu oparta na zegarach atomowych – Jest odniesieniem dla czasu urzędowego na świecie.
Zmiana czasu z zimowego na letni
- Anie zmienia długości dnia astronomicznego
- Bzmienia nachylenie osi Ziemi
- Cwydłuża dzień
- Dskraca dzień
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: nie zmienia długości dnia astronomicznego – Przesuwamy tylko wskazówki zegara o godzinę.
Czas miejscowy w Przemyślu (ok. 22,8° E) względem czasu urzędowego (15° E) wyprzedza o ok.
- A31 min
- B2 min
- C7,8 min
- D1 h
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 31 min – (22,8° − 15°) · 4 min/° ≈ 31 min.
Cały dział „Mapa i Ziemia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.