ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Mapa i Ziemiaklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/geografia/uklad-sloneczny-i-ziemia-jako-planeta/

Geografia · Mapa i Ziemia · kl. 1

Układ Słoneczny i Ziemia jako planeta

Poznasz planety po kolei, odróżnisz kometę od meteorytu i zrozumiesz, czemu na Ziemi jest życie.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kto tu mieszka

  • Układ Słoneczny to Słońce i krążące wokół niego planety, planety karłowate, księżyce, planetoidy i komety.
  • Kolejność od Słońca: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun.
SłońceMerkuryWenusZiemiaMarsJowiszSaturnUranNeptunrozmiary i odległości nie w skali
Planety Układu Słonecznego (rozmiary i odległości nie w skali)
  • Planety skaliste (Merkury, Wenus, Ziemia, Mars): małe, gęste, z twardą powierzchnią. Między Marsem a Jowiszem leży pas planetoid.
  • Planety olbrzymy: gazowe (Jowisz, Saturn) i lodowe (Uran, Neptun). Duże, mało gęste, z pierścieniami i licznymi księżycami.
  • Planeta (def. Międzynarodowej Unii Astronomicznej z 2006 r.) krąży wokół Słońca, ma kształt zbliżony do kuli i oczyściła swoją orbitę z innych ciał (planety nie świecą własnym światłem – odbijają światło Słońca). Planeta karłowata orbity nie oczyściła: Pluton, Ceres, Eris.

2Księżyc, komety i meteory

  • Księżyc to naturalny satelita Ziemi. Średnia odległość ok. 384 tys. km, okres obiegu 27,3 doby, zawsze zwrócony ku nam tą samą stroną.
PojęcieCo to jest
kometabryła lodu i pyłu na bardzo wydłużonej orbicie; przy Słońcu tworzy warkocz
meteoroidokruch skalny w kosmosie
meteorświetlne zjawisko spalania meteoroidu w atmosferze
meteorytfragment, który spadł na Ziemię
Sprawdź, czy rozumiesz

Księżyc jest zawsze zwrócony do Ziemi

3Czemu akurat Ziemia

  • Ziemia to jedyna znana planeta z wodą w stanie ciekłym i życiem. Pomagają: odpowiednia odległość od Słońca (strefa życia), atmosfera z tlenem, pole magnetyczne i średnia temperatura ok. 15°C.
  • Porównaj sąsiadów. Wenus ma gęstą atmosferę z CO₂, silny efekt cieplarniany i ok. 460°C. Mars ma cienką atmosferę i średnio ok. −⁠60°C.
  • Układ Słoneczny powstał ok. 4,6 mld lat temu z obłoku gazu i pyłu, który zapadł się wokół Słońca.
Zapamiętaj

8 planet: 4 skaliste + 4 olbrzymy. Pluton to planeta karłowata, bo nie oczyścił swojej orbity.

Uwaga na błąd

Mylenie meteoru z meteorytem. Meteor to błysk na niebie, meteoryt to skała, którą możesz podnieść z ziemi.

✎Ściąga: Układ Słoneczny i Ziemia jako planeta

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • 8 planet: 4 skaliste + 4 olbrzymy. Pluton to planeta karłowata, bo nie oczyścił swojej orbity.
  • Układ Słoneczny to Słońce i krążące wokół niego planety, planety karłowate, księżyce, planetoidy i komety.
  • Planety skaliste (Merkury, Wenus, Ziemia, Mars): małe, gęste, z twardą powierzchnią. Między Marsem a Jowiszem leży pas planetoid.
  • Planety olbrzymy: gazowe (Jowisz, Saturn) i lodowe (Uran, Neptun). Duże, mało gęste, z pierścieniami i licznymi księżycami.
  • Planeta (def. Międzynarodowej Unii Astronomicznej z 2006 r.) krąży wokół Słońca, ma kształt zbliżony do kuli i oczyściła swoją orbitę z innych ciał (planety nie świecą własnym światłem – odbijają światło Słońca). Planeta karłowata orbity nie oczyściła: Pluton, Ceres, Eris.
  • Księżyc to naturalny satelita Ziemi. Średnia odległość ok. 384 tys. km, okres obiegu 27,3 doby, zawsze zwrócony ku nam tą samą stroną.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Która planeta jest planetą skalistą?

    1. ASaturn
    2. BJowisz
    3. CMars
    4. DNeptun
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Mars – Do skalistych należą Merkury, Wenus, Ziemia i Mars. Pozostałe to olbrzymy.

  2. Pas planetoid leży między

    1. ANeptunem a Plutonem
    2. BZiemią a Marsem
    3. CMarsem a Jowiszem
    4. DJowiszem a Saturnem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Marsem a Jowiszem – Znajdziesz go za orbitą Marsa, przed Jowiszem.

  3. Pluton jest zaliczany do

    1. Aplanet karłowatych
    2. Bplanet olbrzymów
    3. Ckomet
    4. Dplanet skalistych
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: planet karłowatych – Pluton nie oczyścił swojej orbity z innych ciał, więc jest planetą karłowatą.

  4. Fragment skały, który spadł na Ziemię, to

    1. Ameteoroid
    2. Bkometa
    3. Cmeteoryt
    4. Dmeteor
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: meteoryt – Meteoroid leci w kosmosie, meteor to błysk spalania, a meteoryt to resztka na ziemi.

  5. Księżyc jest zawsze zwrócony do Ziemi

    1. Astroną zależną od pory roku
    2. Btą samą stroną
    3. Cstroną widoczną tylko w pełni
    4. Dna przemian dwiema stronami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: tą samą stroną – Obrót Księżyca wokół osi trwa tyle samo co obieg wokół Ziemi (27,3 doby).

  6. Wenus jest bardzo gorąca (ok. 460°C), bo

    1. Ama gęstą atmosferę z CO₂ i silny efekt cieplarniany
    2. Bobraca się bardzo szybko
    3. Cjest najbliżej Słońca ze wszystkich planet
    4. Dnie ma atmosfery
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: ma gęstą atmosferę z CO₂ i silny efekt cieplarniany – Najbliżej Słońca jest Merkury, a Wenus jest gorętsza dzięki efektowi cieplarnianemu.

  7. Kometa przy zbliżeniu do Słońca

    1. Azamienia się w gwiazdę
    2. Bstaje się planetą
    3. Ctworzy warkocz
    4. Dzatrzymuje się
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: tworzy warkocz – Lód paruje, a pył i gaz tworzą świecący warkocz.

  8. Planety olbrzymy lodowe to

    1. AJowisz i Saturn
    2. BUran i Neptun
    3. CMerkury i Mars
    4. DMars i Wenus
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Uran i Neptun – Jowisz i Saturn to olbrzymy gazowe.

Cały dział „Mapa i Ziemia”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 1

Mapa, skala i rodzaje mapMapa topograficzna: poziomice, azymut, profilMetody przedstawiania zjawisk na mapachGIS, teledetekcja i ocena źródeł danychWszechświat, galaktyki i odległości kosmiczneKształt i rozmiary ZiemiRuch obrotowy Ziemi i jego skutkiRuch obiegowy Ziemi i pory rokuCzas na Ziemi: słoneczny, strefowy, UTC i linia zmiany datyCzas słoneczny, strefowy i urzędowy – obliczeniaWysokość górowania Słońca i szerokość geograficznaGeocentryzm, heliocentryzm i badania kosmosuFazy Księżyca, zaćmienia i pływyBadania geograficzne: metody ilościowe i jakościoweSkład i budowa atmosferyTemperatura powietrza i jej rozkład na ZiemiCiśnienie atmosferyczne, niże i wyżeRodzaje wiatrów i cyrkulacja atmosferyWilgotność powietrza i opady atmosferycznePogoda, klimat i strefy klimatyczneKlimatogram i obliczenia temperatury oraz opadówEfekt cieplarniany i zmiany klimatuMapa synoptyczna i obserwacje pogodyMasy powietrza i fronty atmosferycznePrzemiany adiabatyczne i wiatr fenowyRozpoznawanie klimatu i klimat własnego regionuWody na Ziemi i obieg wody w przyrodzieOceany i morzaPrądy morskie i pływyRzeki: dorzecze, ustrój i praca rzekiLodowce i lądolodyWody podziemne i ustroje rzekFale, upwelling i ENSOJeziora: geneza i typyBudowa wnętrza ZiemiMinerały i skałyTektonika płyt litosferyWulkanizm, trzęsienia ziemi i ruchy skorupyTypy wulkanówProcesy zewnętrzne kształtujące rzeźbęRzeźba terenu: formy i typyKras i ruchy masoweDzieje Ziemi: ery, okresy i orogenezyMapy geologiczne, profile i odkrywkiGleby: profil, czynniki i procesy glebotwórczeGłówne typy gleb i ich związek ze strefamiBiosfera: strefy roślinne i piętra w górachOchrona środowiska: wprowadzeniePrzydatność gleb do uprawPowtórka – geografia fizyczna