1Jak jest zbudowany
- Klimatogram to wykres przebiegu temperatury (linia) i opadów (słupki) w kolejnych miesiącach roku. Temperatura i opady mają osobne osie z różnymi skalami, więc najpierw sprawdź obie.
2Co odczytujesz i liczysz
- Średnia roczna temperatura: Tśr = T1 + T2 + … + T12 przez 12, gdzie T1…T12 – średnie temperatury miesięcy [°C].
- Amplituda roczna: A = Tmax − Tmin, gdzie Tmax – temperatura najcieplejszego miesiąca, Tmin – najzimniejszego [°C].
- Roczna suma opadów: P = P1 + P2 + … + P12, gdzie P1…P12 – sumy miesięczne [mm].
- Miesiąc suchy (kryterium Gaussena): opad w mm jest mniejszy niż dwukrotność temperatury w °C, czyli P < 2T.
Amplituda roczna temperatury to
Pokazuje, jak bardzo zmienia się temperatura w ciągu roku.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przykład krok po kroku
- Dane (hipotetyczne): temperatury −2, −1, 3, 8, 13, 17, 19, 18, 14, 9, 4, 0°C; opady 25, 25, 30, 40, 55, 70, 80, 60, 45, 35, 35, 35 mm.
- Obliczenia: suma temperatur = 102, Tśr = 102 przez 12 = 8,5°C; A = 19 − (−2) = 21°C; P = 535 mm.
- Odpowiedź: średnia 8,5°C, amplituda 21°C, suma opadów 535 mm z maksimum w lipcu (80 mm).
- Sprawdzenie miesiąca suchego: lipiec w tym przykładzie ma T = 19°C i P = 80 mm; 2T = 38 < 80, więc jest wilgotny. Inny przykład: lipiec w Rzymie, T ≈ 25°C i P ≈ 15 mm; 2T = 50 > 15, więc jest suchy.
4Co z tego wynika
- Mała amplituda i opady rozłożone w roku → klimat morski. Duża amplituda i opady głównie latem → kontynentalny. Suche lato przy łagodnej zimie → śródziemnomorski. Gorąco i mokro cały rok → równikowy.
Tśr = suma średnich miesięcznych : 12; A = Tmax − Tmin; P = suma 12 miesięcy; miesiąc suchy, gdy P < 2T.
Dzielenie sumy opadów przez 12 i podawanie wyniku jako rocznej sumy. Roczna suma to suma opadów wszystkich 12 miesięcy.
Średnia roczna temperatura to
Dzielimy przez liczbę miesięcy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Klimatogram i obliczenia temperatury oraz opadów
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Tśr = suma średnich miesięcznych : 12; A = Tmax − Tmin; P = suma 12 miesięcy; miesiąc suchy, gdy P < 2T.
- Klimatogram to wykres przebiegu temperatury (linia) i opadów (słupki) w kolejnych miesiącach roku. Temperatura i opady mają osobne osie z różnymi skalami, więc najpierw sprawdź obie.
- Średnia roczna temperatura: Tśr = T1 + T2 + … + T12 przez 12, gdzie T1…T12 – średnie temperatury miesięcy [°C].
- Amplituda roczna: A = Tmax − Tmin, gdzie Tmax – temperatura najcieplejszego miesiąca, Tmin – najzimniejszego [°C].
- Roczna suma opadów: P = P1 + P2 + … + P12, gdzie P1…P12 – sumy miesięczne [mm].
- Miesiąc suchy (kryterium Gaussena): opad w mm jest mniejszy niż dwukrotność temperatury w °C, czyli P < 2T.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Średnia roczna temperatura to
- Asuma średnich miesięcznych
- Bśrednia z lipca i stycznia
- Csuma średnich miesięcznych podzielona przez 12
- Dtemperatura najcieplejszego miesiąca
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: suma średnich miesięcznych podzielona przez 12 – Dzielimy przez liczbę miesięcy.
Amplituda roczna temperatury to
- Aróżnica między najcieplejszym a najzimniejszym miesiącem
- Bśrednia z tych miesięcy
- Cróżnica między miesiącem najbardziej i najmniej deszczowym
- Dsuma temperatur tych miesięcy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: różnica między najcieplejszym a najzimniejszym miesiącem – Pokazuje, jak bardzo zmienia się temperatura w ciągu roku.
Temperatury miesięczne −2, −1, 3, 8, 13, 17, 19, 18, 14, 9, 4, 0°C dają średnią roczną
- A6,8°C
- B8,5°C
- C10,2°C
- D21°C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 8,5°C – Suma 102, a 102 przez 12 = 8,5°C.
Najcieplejszy miesiąc ma 19°C, a najzimniejszy −2°C. Amplituda roczna wynosi
- A17°C
- B8,5°C
- C21°C
- D19°C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 21°C – 19 − (−2) = 21°C.
Według kryterium Gaussena miesiąc jest suchy, gdy
- AP < 2T
- BT < 0°C
- CP > 2T
- DP = T
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: P < 2T – P to opad w mm, T – temperatura w °C.
Miesiąc ma T = 24°C i P = 30 mm. Według kryterium Gaussena jest
- Amroźny
- Bnie da się tego ocenić
- Cwilgotny
- Dsuchy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: suchy – 2T = 48, a 30 < 48.
Na klimatogramie opady przedstawia się
- Asłupkami
- Bkołami
- Ckropkami
- Dlinią
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: słupkami – Temperaturę pokazuje linia.
Opady 25, 25, 30, 40, 55, 70, 80, 60, 45, 35, 35, 35 mm dają roczną sumę
- A535 mm
- B80 mm
- C600 mm
- D44,6 mm
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 535 mm – Dodajemy wszystkie dwanaście miesięcy; 44,6 mm to błędnie policzona średnia.
Cały dział „Atmosfera”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.