1Biosfera i formacje roślinne
- Biosfera to strefa życia na Ziemi: obejmuje powierzchnię lądów, wody i dolną część atmosfery.
- Formacja roślinna to typowy dla danego klimatu zespół roślin o podobnym wyglądzie, np. las deszczowy, sawanna, step, tundra.
- Rozmieszczenie roślinności zależy od klimatu (temperatura, opady, długość okresu wegetacyjnego), gleby i rzeźby terenu, a coraz bardziej także od człowieka.
2Strefy roślinne
| Formacja | Klimat | Roślinność |
|---|---|---|
| wilgotny las równikowy | gorąco i mokro przez cały rok | wielopiętrowy, najbogatszy w gatunki |
| sawanna | gorąco, pora deszczowa i sucha | trawy z pojedynczymi drzewami (np. akacje, baobaby) |
| pustynia | bardzo mało opadów | rzadka, przystosowana do suszy (np. kaktusy, sukulenty) |
| las twardolistny (śródziemnomorski) | suche lato, deszczowa zima | wiecznie zielone drzewa i krzewy, np. dąb ostrolistny, oliwka, makia |
| step | mało opadów, mroźne zimy | trawy, brak drzew |
| lasy liściaste i mieszane | umiarkowany, opady w ciągu roku | dąb, buk, grab, lipa |
| tajga | długie, mroźne zimy, krótkie lato | lasy iglaste (świerk, sosna, modrzew) z brzozą |
| tundra | bardzo zimno, zmarzlina | mchy, porosty, karłowate krzewinki |
| pustynia lodowa | stały mróz | brak roślin |
Wiecznie zielone drzewa i krzewy o twardych liściach (dąb ostrolistny, oliwka) to roślinność strefy
Twarde liście chronią przed utratą wody w suche lato.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Piętra roślinne w górach
- Z wysokością temperatura spada (średnio ok. 0,6°C na 100 m), skraca się okres wegetacyjny, rosną opady i siła wiatru. Dlatego w górach roślinność zmienia się piętrami, podobnie jak strefy od równika ku biegunom.
- Tatry: regiel dolny (do ok. 1250 m n.p.m., las bukowo-jodłowy i świerkowy), regiel górny (do ok. 1550 m, świerczyny), kosodrzewina (do ok. 1800 m), hale (do ok. 2300 m), turnie. Piętra wiecznego śniegu w Tatrach nie ma – jest np. w Alpach.
- Granice pięter zależą też od ekspozycji stoku: na nasłonecznionych stokach południowych leżą wyżej niż na północnych.
Strefy roślinne wynikają z temperatury i opadów. Piętra w górach powtarzają ten układ w skrócie, bo temperatura maleje z wysokością.
Uznanie, że granice pięter są takie same we wszystkich górach. Zależą od szerokości geograficznej, ekspozycji stoku i klimatu – w Alpach leżą wyżej niż w Tatrach.
✎Ściąga: Biosfera: strefy roślinne i piętra w górach
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Strefy roślinne wynikają z temperatury i opadów. Piętra w górach powtarzają ten układ w skrócie, bo temperatura maleje z wysokością.
- Biosfera to strefa życia na Ziemi: obejmuje powierzchnię lądów, wody i dolną część atmosfery.
- Formacja roślinna to typowy dla danego klimatu zespół roślin o podobnym wyglądzie, np. las deszczowy, sawanna, step, tundra.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Formacja z trawami i pojedynczymi drzewami, z porą suchą i deszczową, to
- Asawanna
- Bwilgotny las równikowy
- Ctajga
- Dtundra
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: sawanna – Pora sucha nie pozwala rosnąć zwartemu lasowi.
Najbogatszy w gatunki jest
- Atundra
- Bstep
- Ctajga
- Dwilgotny las równikowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wilgotny las równikowy – Sprzyja temu gorący i wilgotny klimat przez cały rok.
Wiecznie zielone drzewa i krzewy o twardych liściach (dąb ostrolistny, oliwka) to roślinność strefy
- Aumiarkowanej chłodnej
- Brównikowej
- Cpodzwrotnikowej śródziemnomorskiej
- Dpodbiegunowej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: podzwrotnikowej śródziemnomorskiej – Twarde liście chronią przed utratą wody w suche lato.
Na tundrze rosną głównie
- Awysokie trawy z akacjami
- Bpalmy
- Cwysokie drzewa iglaste
- Dmchy, porosty i karłowate krzewinki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: mchy, porosty i karłowate krzewinki – Zimno, krótkie lato i zmarzlina uniemożliwiają wzrost lasu.
Piętra roślinne w górach wynikają przede wszystkim ze
- Azmiany szerokości geograficznej
- Bspadku opadów z wysokością
- Cwzrostu ciśnienia z wysokością
- Dspadku temperatury z wysokością
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: spadku temperatury z wysokością – Temperatura maleje średnio o ok. 0,6°C na 100 m.
W Tatrach powyżej regla górnego rośnie
- Alas liściasty
- Blas bukowy
- Ckosodrzewina
- Dstep
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kosodrzewina – Kosodrzewina sięga do ok. 1800 m n.p.m.
Które piętro NIE występuje w Tatrach?
- Akosodrzewiny
- Bwiecznego śniegu
- Chal
- Dturni
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wiecznego śniegu – Tatry są za niskie; granica wiecznego śniegu w Alpach leży na ok. 2500–3000 m.
Biosfera obejmuje
- Apowierzchnię lądów, wody i dolną część atmosfery
- Bcałą atmosferę do egzosfery
- Ctylko lasy
- Dtylko oceany
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: powierzchnię lądów, wody i dolną część atmosfery – To cała przestrzeń, w której żyją organizmy.
Cały dział „Gleby i biosfera”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.