ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Nauka o językuklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/dyskusja-przemowienie-i-argumenty-pozamerytoryczne/

Język polski · Nauka o języku · kl. 1

Dyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczne

Nauczysz się odróżniać dyskusję od kłótni, rozpoznawać nieuczciwe argumenty i przygotować krótkie przemówienie.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Dyskusja, spór, kłótnia

FormaCelPo czym ją poznasz
dyskusjawspólne szukanie najlepszego rozwiązaniaargumenty, słuchanie, szacunek
spórobrona własnego stanowiska wobec przeciwnegodwie wyraźne racje, napięcie, ale wciąż argumenty
kłótniawygrana albo odreagowanie emocjikrzyk, obelgi, brak argumentów
  • W dyskusji mówisz na temat, odnosisz się do słów poprzednika (Zgadzam się z…, ale…), nie przerywasz i przyznajesz rację, gdy rozmówca ją ma.

2Argumenty merytoryczne i pozamerytoryczne

  • Argument merytoryczny dotyczy sprawy: fakty, logiczne rozumowanie, doświadczenie. Argument pozamerytoryczny omija sprawę i działa na emocje albo atakuje osobę.
ArgumentNa czym polegaPrzykład
ad personamatak na osobę zamiast na jej racjęCo ty wiesz o literaturze, skoro masz trójkę?
do litościgranie na współczuciu zamiast racjiNiech pani podniesie ocenę, tak się starałem!
do autorytetupowołanie się na sławę, a nie na wiedzęZnany aktor mówi, że ten lek działa.
  • Powołanie się na autorytet jest uczciwe, gdy to ekspert w danej dziedzinie, a jego zdanie da się sprawdzić.
  • Krok po kroku: jak odpowiedzieć na ad personam.
  • Krok 1. Nazwij spokojnie chwyt: To nie jest argument, tylko uwaga o mnie.
  • Krok 2. Wróć do sprawy: Rozmawiamy o tym, czy Kreon miał rację.
  • Krok 3. Poproś o argument: Co w tekście przemawia za twoim zdaniem?
  • Nowomowa to język propagandy państwa totalitarnego. Odwraca znaczenia słów i ukrywa prawdę. Nazwę wymyślił George Orwell w Roku 1984 (Wojna to pokój).
Sprawdź, czy rozumiesz

Kiedy powołanie się na autorytet jest uczciwe?

3Przemówienie i środki retoryczne

  • Przemówienie ma wstęp (zwrot do słuchaczy, zaciekawienie), tezę, argumenty i zakończenie z apelem.
  • Pytanie retoryczne nie czeka na odpowiedź, bo jest oczywista: Czy można milczeć, gdy dzieje się krzywda?
  • Apostrofa to bezpośredni zwrot do słuchaczy lub kogoś nieobecnego: Koleżanki i koledzy!, Święta miłości kochanej ojczyzny… (Krasicki).
  • Inwersja to przestawiony szyk, który wyróżnia słowo: Wielka to dla nas próba zamiast To dla nas wielka próba.
Zapamiętaj

Argument merytoryczny dotyczy sprawy, pozamerytoryczny – osoby albo emocji.

Uwaga na błąd

Uznawanie każdego powołania się na autorytet za chwyt. Zdanie eksperta z danej dziedziny to uczciwy argument.

✎Ściąga: Dyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczne

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Argument merytoryczny dotyczy sprawy, pozamerytoryczny – osoby albo emocji.
  • Argument merytoryczny dotyczy sprawy: fakty, logiczne rozumowanie, doświadczenie. Argument pozamerytoryczny omija sprawę i działa na emocje albo atakuje osobę.
  • Nowomowa to język propagandy państwa totalitarnego. Odwraca znaczenia słów i ukrywa prawdę. Nazwę wymyślił George Orwell w Roku 1984 (Wojna to pokój).
  • Przemówienie ma wstęp (zwrot do słuchaczy, zaciekawienie), tezę, argumenty i zakończenie z apelem.
  • Pytanie retoryczne nie czeka na odpowiedź, bo jest oczywista: Czy można milczeć, gdy dzieje się krzywda?
  • Apostrofa to bezpośredni zwrot do słuchaczy lub kogoś nieobecnego: Koleżanki i koledzy!, Święta miłości kochanej ojczyzny… (Krasicki).
  • Inwersja to przestawiony szyk, który wyróżnia słowo: Wielka to dla nas próba zamiast To dla nas wielka próba.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym różni się dyskusja od kłótni?

    1. AW kłótni nie ma emocji
    2. BDyskusja zawsze kończy się zgodą wszystkich
    3. CNiczym, to synonimy
    4. DDyskusja opiera się na argumentach i szacunku, kłótnia na emocjach i obelgach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Dyskusja opiera się na argumentach i szacunku, kłótnia na emocjach i obelgach – Celem dyskusji jest wspólne dojście do rozwiązania.

  2. Zdanie Co ty wiesz o literaturze, skoro masz trójkę? to argument

    1. Ado litości
    2. Bmerytoryczny
    3. Cdo autorytetu
    4. Dad personam
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: ad personam – Mówiący atakuje osobę, a nie jej rację.

  3. Zdanie Niech pani podniesie ocenę, tak się starałem! to argument

    1. ADo litości
    2. BMerytoryczny
    3. CDo autorytetu
    4. DAd personam
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Do litości – Uczeń gra na współczuciu, a nie pokazuje, że praca zasługuje na wyższą ocenę.

  4. Kiedy powołanie się na autorytet jest uczciwe?

    1. AGdy osoba ma dużo obserwujących
    2. BZawsze, gdy osoba jest sławna
    3. CGdy to ekspert w danej dziedzinie, a jego zdanie da się sprawdzić
    4. DNigdy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Gdy to ekspert w danej dziedzinie, a jego zdanie da się sprawdzić – Aktor nie jest autorytetem w sprawie leków, lekarz – tak.

  5. Czym jest nowomowa?

    1. AJęzykiem propagandy, który odwraca znaczenia słów i ukrywa prawdę
    2. BZbiorem nowych zapożyczeń
    3. CJęzykiem poezji awangardowej
    4. DSlangiem młodzieżowym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Językiem propagandy, który odwraca znaczenia słów i ukrywa prawdę – Nazwa pochodzi z powieści Orwella Rok 1984.

  6. Czym jest pytanie retoryczne?

    1. APytaniem, na które nie oczekuje się odpowiedzi, bo jest oczywista
    2. BPytaniem o datę
    3. CPytaniem zadanym komisji na egzaminie
    4. DPytaniem zamkniętym w teście
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Pytaniem, na które nie oczekuje się odpowiedzi, bo jest oczywista – Służy wzmocnieniu tezy, a nie zdobyciu informacji.

  7. Co to jest apostrofa w przemówieniu?

    1. ABezpośredni zwrot do słuchaczy lub kogoś nieobecnego
    2. BPowtórzenie początku zdań
    3. CZmiana szyku wyrazów
    4. DPominięcie części zdania
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Bezpośredni zwrot do słuchaczy lub kogoś nieobecnego – Np. Koleżanki i koledzy!

  8. Jak najlepiej odpowiedzieć na atak ad personam?

    1. APrzyznać rację dla świętego spokoju
    2. BWyjść bez słowa
    3. COdpowiedzieć obelgą
    4. DNazwać chwyt, wrócić do sprawy i poprosić o argument
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Nazwać chwyt, wrócić do sprawy i poprosić o argument – Tak zachowasz kulturę i nie dasz się zepchnąć z tematu.

Cały dział „Nauka o języku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znakówKomunikacja językowa i funkcje wypowiedziBłąd językowy a innowacja. Norma językowaEtyka i etykieta wypowiedziJęzyk w internecie i mody językoweSłownictwo wartościująceRozprawka i argumentacjaRetoryka i erystykaNotatka syntetyzująca, streszczenie i parafrazaŹródła, cytat, przypis i bibliografiaEsej, felieton, reportaż i interpretacja porównawczaStarożytność – cechy epokiBiblia – wiadomości ogólneKsięga RodzajuKsięga HiobaKsięga KoheletaPieśń nad PieśniamiKsięga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. JanaJan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, TyrtajuszHoracy – wybrane pieśniFilozofia starożytnaPlaton – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki„Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotykRenesans – cechy epokiJan Kochanowski – pieśni i fraszkiJan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epokiPoezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i NaborowskiJan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzmJan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzmWilliam Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epokiIgnacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackieŚrodki stylistyczneLektury w klasie I: P, R i uzupełniające