ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Starożytnośćklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/sofokles-antygona/

Język polski · Starożytność · kl. 1

Sofokles – „Antygona”

Zrozumiesz, dlaczego racje Antygony i Kreona zderzają się tak, że przegrywają obie strony, i poznasz budowę tragedii greckiej.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Sytuacja

  • Antygona to tragedia Sofoklesa (ok. 442 r. p.n.e.), osadzona w Tebach. Bracia Antygony zabili się nawzajem w pojedynku: Eteokles bronił Teb, a Polinejkes je zaatakował. Król Kreon uznał Polinejkesa za zdrajcę i zakazał go pochować. Dla Greków to ciężkie naruszenie obowiązku wobec zmarłego.
  • Antygona świadomie łamie zakaz i grzebie brata. Siostra Ismena odmawia pomocy ze strachu.

2Przebieg

  • Kreon skazuje Antygonę na zamurowanie w grocie. Jego syn Hajmon, narzeczony Antygony, staje w jej obronie.
  • Wieszczek Tejrezjasz ostrzega króla. Kreon zmienia zdanie za późno.
  • Antygona popełnia samobójstwo, potem Hajmon i żona Kreona Eurydyka. Kreon zostaje sam.
Antygonaprawo boskiewięź z rodzinąpochówek brataKreonprawo państwoweporządekposłuszeństwokonflikttragicznyskutek: giną Antygona, Hajmon, Eurydyka
Konflikt tragiczny w Antygonie: dwie równorzędne racje i skutek, w którym przegrywają obie strony.
Sprawdź, czy rozumiesz

Dlaczego Kreon zakazuje pochowania Polinejkesa?

3Konflikt tragiczny

  • Antygona stawia na pierwszym miejscu prawo boskie i więź z rodziną. Uważa, że rozkaz władcy nie może znieść obowiązku pochówku.
  • Kreon broni prawa państwowego i porządku. Boi się, że bez posłuszeństwa państwo pogrąży się w chaosie. Jego błąd: nie chce poprawić własnej decyzji.
  • Konflikt tragiczny to zderzenie ważnych wartości, w którym każda decyzja kosztuje stratę. Rozumiesz racje obu stron, ale nie musisz uznawać wszystkich ich czynów za równie dobre.

4Budowa tragedii greckiej

PrologwprowadzenieParodoswejście chóruEpejsodiascenydialogoweStasimonypieśnichóruExodoszakończenieepejsodia i stasimony następują na przemian
Budowa tragedii antycznej: prolog, parodos, na zmianę epejsodia i stasimony, exodos.
  • Chór komentuje akcję, na scenie jest najwyżej trzech aktorów.
  • Katharsis to oczyszczenie widza przez litość i trwogę. Hybris to pycha (u Kreona: upór wobec praw bogów), fatum to nieuchronny los, ironia tragiczna to sytuacja, w której bohater, chcąc dobrze, sprowadza na siebie klęskę.
  • Zasada trzech jedności (akcji, miejsca, czasu) to reguła późniejszych klasycystów, oparta na Arystotelesie. Nie opisuje bezwyjątkowo wszystkich tragedii greckich.
Zapamiętaj

Konflikt tragiczny to zderzenie równorzędnych racji, w którym przegrywają obie strony.

Uwaga na błąd

Przedstawianie Kreona jako zwykłego tyrana. Ma swoją rację: dba o porządek państwa, ale jej nie koryguje. Częsta pomyłka w fabule: Antygona nie zostaje stracona, tylko sama odbiera sobie życie w grocie.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co jest istotą konfliktu tragicznego?

✎Ściąga: Sofokles – „Antygona”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Konflikt tragiczny to zderzenie równorzędnych racji, w którym przegrywają obie strony.
  • Antygona świadomie łamie zakaz i grzebie brata. Siostra Ismena odmawia pomocy ze strachu.
  • Konflikt tragiczny to zderzenie ważnych wartości, w którym każda decyzja kosztuje stratę. Rozumiesz racje obu stron, ale nie musisz uznawać wszystkich ich czynów za równie dobre.
  • Chór komentuje akcję, na scenie jest najwyżej trzech aktorów.
  • Katharsis to oczyszczenie widza przez litość i trwogę. Hybris to pycha (u Kreona: upór wobec praw bogów), fatum to nieuchronny los, ironia tragiczna to sytuacja, w której bohater, chcąc dobrze, sprowadza na siebie klęskę.
  • Zasada trzech jedności (akcji, miejsca, czasu) to reguła późniejszych klasycystów, oparta na Arystotelesie. Nie opisuje bezwyjątkowo wszystkich tragedii greckich.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Dlaczego Kreon zakazuje pochowania Polinejkesa?

    1. AChce ukarać Antygonę
    2. BBóg mu tak nakazał
    3. CPolinejkes jeszcze żyje
    4. DUznaje go za zdrajcę państwa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Uznaje go za zdrajcę państwa – Dla Kreona ważny jest porządek państwa.

  2. Jaką wartość reprezentuje Antygona?

    1. AWładzę króla
    2. BWygodę
    3. CPrawo boskie i więź z rodziną
    4. DPrawo państwowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Prawo boskie i więź z rodziną – Uważa, że nikt nie może zakazać pochówku brata.

  3. Co jest istotą konfliktu tragicznego?

    1. ABłędem w sztuce
    2. BWalką dobra ze złem
    3. CWyłącznie sporem rodzinnym
    4. DZderzeniem ważnych wartości, w którym każdy wybór kosztuje stratę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zderzeniem ważnych wartości, w którym każdy wybór kosztuje stratę – Obie strony mają swoje racje.

  4. Kim jest Hajmon?

    1. ABratem Antygony
    2. BWieszczkiem
    3. CSynem Kreona i narzeczonym Antygony
    4. DPosłańcem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Synem Kreona i narzeczonym Antygony – Staje w obronie Antygony i ginie.

  5. Kim jest Tejrezjasz?

    1. AWieszczkiem, który ostrzega Kreona
    2. BKrólem Teb
    3. CStrażnikiem
    4. DBratem Antygony
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Wieszczkiem, który ostrzega Kreona – Kreon zmienia zdanie za późno.

  6. Co to jest katharsis?

    1. AOczyszczenie widza przez litość i trwogę
    2. BPieśń chóru
    3. CPycha bohatera
    4. DRodzaj wiersza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Oczyszczenie widza przez litość i trwogę – Pojęcie z Poetyki Arystotelesa.

  7. Co to jest stasimon?

    1. AZakończenie
    2. BScena dialogowa
    3. CPieśń chóru między scenami
    4. DPierwsza scena tragedii
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Pieśń chóru między scenami – Sceny dialogowe to epejsodia.

  8. Co oznacza hybris?

    1. AChór
    2. BLos
    3. CPychę i przekroczenie miary
    4. DOczyszczenie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Pychę i przekroczenie miary – U Kreona to upór wobec praw bogów.

Cały dział „Starożytność”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znakówKomunikacja językowa i funkcje wypowiedziBłąd językowy a innowacja. Norma językowaEtyka i etykieta wypowiedziJęzyk w internecie i mody językoweSłownictwo wartościująceRozprawka i argumentacjaRetoryka i erystykaNotatka syntetyzująca, streszczenie i parafrazaDyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczneŹródła, cytat, przypis i bibliografiaEsej, felieton, reportaż i interpretacja porównawczaStarożytność – cechy epokiBiblia – wiadomości ogólneKsięga RodzajuKsięga HiobaKsięga KoheletaPieśń nad PieśniamiKsięga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. JanaJan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, TyrtajuszHoracy – wybrane pieśniFilozofia starożytnaPlaton – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki„Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotykRenesans – cechy epokiJan Kochanowski – pieśni i fraszkiJan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epokiPoezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i NaborowskiJan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzmJan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzmWilliam Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epokiIgnacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackieŚrodki stylistyczneLektury w klasie I: P, R i uzupełniające