Co symbolizują cienie?

Świat zmysłowy, niedoskonałe odbicie idei

Dlaczego uwolniony więzień początkowo cierpi?

Światło go razi i musi się przyzwyczaić

Jak przyjmują go pozostali, gdy wróci?

Wyśmiewają go i mogą mu zagrozić

Platon – „Państwo” (mit jaskini) | Język polski, klasa 1 LO

ogarniam.edu.pl · Język polski · Starożytnośćklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/platon-panstwo-mit-jaskini/

Platon – „Państwo” (mit jaskini)

Zobaczysz, co oznaczają cienie, ogień i słońce w jaskini Platona i dlaczego powrót filozofa jest tak trudny.

1Skąd to się wzięło

Platon był uczniem Sokratesa i założycielem Akademii w Atenach. Państwo ma formę dialogu, a głównym rozmówcą jest Sokrates. Mit jaskini jest w księdze VII.

2Opowieść o jaskini

Więźniowie siedzą skuci tak, że widzą tylko ścianę. Za ich plecami płonie ogień, a przedmioty rzucają na ścianę cienie. Więźniowie biorą je za rzeczywistość, bo nic innego nie znają.
Jeden z nich zostaje uwolniony. Światło najpierw go razi, ale stopniowo przyzwyczaja się i widzi prawdziwe rzeczy, a w końcu słońce.
Gdy wraca do jaskini, inni go wyśmiewają i mogą mu zagrozić. Jego wiedza burzy ich spokój. To przypomina los Sokratesa, skazanego przez własnych współobywateli.

Schemat mitu jaskini: cienie na ścianie (świat zmysłowy) i świat poza jaskinią ze słońcem (świat idei, idea Dobra).

Sprawdź, czy rozumiesz

Co więźniowie widzą w jaskini?

3Co to znaczy

Cienie to świat zmysłowy, czyli to, co widzimy i czego dotykamy. Platon uważa go za niedoskonałe odbicie wiecznego świata idei.
Słońce to idea Dobra. Tak jak światło pozwala zobaczyć rzeczy, Dobro pozwala zrozumieć ich sens.
Droga z jaskini to droga od mniemania (niepewnego przekonania) do wiedzy. Powrót oznacza obowiązek dzielenia się poznaniem, nawet gdy inni nie chcą słuchać.
W tym samym dziele Platon opisuje państwo idealne: rządzą filozofowie, bronią strażnicy, pracują wytwórcy.

Zapamiętaj

Idealizm Platona: naprawdę istnieją idee, a rzeczy materialne są ich niedoskonałymi kopiami.

Uwaga na błąd

Odczytywanie jaskini jako opisu miejsca. To alegoria poznania: cienie to złudzenia, słońce to prawda i dobro.

✎Ściąga: Platon – „Państwo” (mit jaskini)

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Idealizm Platona: naprawdę istnieją idee, a rzeczy materialne są ich niedoskonałymi kopiami.
Platon był uczniem Sokratesa i założycielem Akademii w Atenach. Państwo ma formę dialogu, a głównym rozmówcą jest Sokrates. Mit jaskini jest w księdze VII.
Cienie to świat zmysłowy, czyli to, co widzimy i czego dotykamy. Platon uważa go za niedoskonałe odbicie wiecznego świata idei.
Słońce to idea Dobra. Tak jak światło pozwala zobaczyć rzeczy, Dobro pozwala zrozumieć ich sens.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Co więźniowie widzą w jaskini?
1. APrawdziwe przedmioty
2. BCienie rzucane na ścianę
3. CSiebie nawzajem
4. DSłońce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Cienie rzucane na ścianę – Siedzą skuci i widzą tylko ścianę.
Co symbolizują cienie?
1. AŚmierć
2. BPaństwo idealne
3. CŚwiat zmysłowy, niedoskonałe odbicie idei
4. DIdeę Dobra
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Świat zmysłowy, niedoskonałe odbicie idei – Platon uważa świat zmysłowy za mniej prawdziwy niż świat idei.
Co symbolizuje słońce?
1. AIdeę Dobra
2. BStrażnika
3. COgień w jaskini
4. DCień
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Ideę Dobra – Idea Dobra pozwala zrozumieć sens rzeczy.
Dlaczego uwolniony więzień początkowo cierpi?
1. AKtoś go bije
2. BŚwiatło go razi i musi się przyzwyczaić
3. CJest chory
4. DJest karany
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Światło go razi i musi się przyzwyczaić – Poznanie prawdy wymaga wysiłku i czasu.
Jak przyjmują go pozostali, gdy wróci?
1. AWyśmiewają go i mogą mu zagrozić
2. BStawiają go na czele
3. CObojętnie
4. DZ entuzjazmem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Wyśmiewają go i mogą mu zagrozić – Jego wiedza burzy ich pewność.
Do czyjego losu nawiązuje scena powrotu?
1. ASokratesa
2. BHoracego
3. CArystotelesa
4. DHomera
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Sokratesa – Sokrates został skazany przez współobywateli.
Jak nazywa się filozofia Platona uznająca prymat idei?
1. AStoicyzmem
2. BSceptycyzmem
3. CIdealizmem
4. DRealizmem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Idealizmem – Prawdziwe istnieją idee.
Jak Platon wyobraża sobie rządy w państwie idealnym?
1. ARządzą wojskowi
2. BRządzą filozofowie
3. CRządzi wytwórca
4. DRządzi lud w głosowaniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Rządzą filozofowie – Obok nich są strażnicy i wytwórcy.

Cały dział „Starożytność”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znaków Komunikacja językowa i funkcje wypowiedzi Błąd językowy a innowacja. Norma językowa Etyka i etykieta wypowiedzi Język w internecie i mody językowe Słownictwo wartościujące Rozprawka i argumentacja Retoryka i erystyka Notatka syntetyzująca, streszczenie i parafraza Dyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczne Źródła, cytat, przypis i bibliografia Esej, felieton, reportaż i interpretacja porównawcza Starożytność – cechy epoki Biblia – wiadomości ogólne Księga Rodzaju Księga Hioba Księga Koheleta Pieśń nad Pieśniami Księga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. Jana Jan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, Tyrtajusz Horacy – wybrane pieśni Filozofia starożytna Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki „Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotyk Renesans – cechy epoki Jan Kochanowski – pieśni i fraszki Jan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epoki Poezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i Naborowski Jan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzm Jan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzm William Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epoki Ignacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackie Środki stylistyczne Lektury w klasie I: P, R i uzupełniające