ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Nauka o językuklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/notatka-syntetyzujaca-streszczenie-i-parafraza/

Język polski · Nauka o języku · kl. 1

Notatka syntetyzująca, streszczenie i parafraza

Nauczysz się pisać maturalną notatkę syntetyzującą i odróżniać streszczenie od parafrazy, a przy okazji zbudujesz poprawną definicję, plan i referat.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Notatka syntetyzująca

  • Notatka syntetyzująca to krótkie zestawienie poglądów dwóch autorów na ten sam problem. Na maturze (część „Język polski w użyciu”) dostajesz dwa teksty i piszesz 60–90 wyrazów własnymi słowami.
  • Musisz podać stanowisko każdego autora i je zestawić: w czym się zgadzają, w czym się różnią. To nie są dwa osobne streszczenia.
  • Za zadanie są 4 pkt: 3 za treść i 1 za poprawność (dopuszczalne są najwyżej dwa błędy). Notatka krótsza lub dłuższa niż limit traci punkty za treść.
Autor 1jego stanowisko w problemieAutor 2jego stanowisko w problemieZestawieniezgoda i różnice: wspólny tematSpójna całośćnp. zdanie podsumowujące60–90 wyrazów, własne słowa; 4 pkt = 3 za treść + 1 za język
Notatka syntetyzująca: dwa stanowiska, ich zestawienie i spójna całość (60–90 wyrazów).

2Krok po kroku

  • Krok 1. Przeczytaj polecenie i nazwij wspólny problem, np. Czym jest szczęście?
  • Krok 2. W każdym tekście znajdź zdanie, w którym autor mówi, co myśli. Przykłady i anegdoty pomiń.
  • Krok 3. Każde stanowisko uogólnij jednym zdaniem własnymi słowami: Autor A uważa, że szczęście to spokój ducha; autorka B – że rodzi się z wysiłku i rozwoju.
  • Krok 4. Zestaw je łącznikami: obaj autorzy, podobnie jak, natomiast, w przeciwieństwie do.
  • Krok 5. Policz wyrazy (60–90) i sprawdź ortografię oraz interpunkcję.
Uwaga na błąd

Przepisywanie zdań z tekstów i dwa osobne akapity „o A” i „o B”. Egzaminator szuka twoich słów i porównania.

Sprawdź, czy rozumiesz

Ile punktów można dostać za notatkę syntetyzującą?

3Streszczenie, parafraza, plan

  • Streszczenie skraca tekst do najważniejszych wydarzeń lub myśli. Piszesz własnymi słowami, w czasie teraźniejszym i bez własnych ocen.
  • Parafraza oddaje cudzą myśl innymi słowami, ale niczego istotnie nie skraca. Przydaje się, gdy chcesz wyjaśnić trudny fragment. Źródło i tak podajesz. (W historii literatury parafrazą nazywa się też twórczą przeróbkę utworu, np. Psałterz Dawidów Kochanowskiego).
  • Plan kompozycyjny układasz przed pisaniem własnego tekstu. Plan dekompozycyjny odtwarza układ cudzego tekstu, np. kolejne wydarzenia lektury.

4Definicja i referat

  • Definicja mówi, czym coś jest: nazwa rodzaju + cecha wyróżniająca. Tren to utwór liryczny (rodzaj) opłakujący czyjąś śmierć (cecha). Unikaj „to jest wtedy, gdy…”.
  • Referat to uporządkowane przedstawienie wiedzy na podstawie źródeł: wstęp (temat i cel), rozwinięcie (najważniejsze informacje ze wskazaniem źródeł), zakończenie (wnioski), bibliografia.
Zapamiętaj

Notatka syntetyzująca: 60–90 wyrazów, dwa stanowiska, ich zestawienie, własne słowa.

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym streszczenie różni się od parafrazy?

✎Ściąga: Notatka syntetyzująca, streszczenie i parafraza

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Notatka syntetyzująca: 60–90 wyrazów, dwa stanowiska, ich zestawienie, własne słowa.
  • Notatka syntetyzująca to krótkie zestawienie poglądów dwóch autorów na ten sam problem. Na maturze (część „Język polski w użyciu”) dostajesz dwa teksty i piszesz 60–90 wyrazów własnymi słowami.
  • Streszczenie skraca tekst do najważniejszych wydarzeń lub myśli. Piszesz własnymi słowami, w czasie teraźniejszym i bez własnych ocen.
  • Parafraza oddaje cudzą myśl innymi słowami, ale niczego istotnie nie skraca. Przydaje się, gdy chcesz wyjaśnić trudny fragment. Źródło i tak podajesz. (W historii literatury parafrazą nazywa się też twórczą przeróbkę utworu, np. Psałterz Dawidów Kochanowskiego).
  • Plan kompozycyjny układasz przed pisaniem własnego tekstu. Plan dekompozycyjny odtwarza układ cudzego tekstu, np. kolejne wydarzenia lektury.
  • Definicja mówi, czym coś jest: nazwa rodzaju + cecha wyróżniająca. Tren to utwór liryczny (rodzaj) opłakujący czyjąś śmierć (cecha). Unikaj „to jest wtedy, gdy…”.
  • Referat to uporządkowane przedstawienie wiedzy na podstawie źródeł: wstęp (temat i cel), rozwinięcie (najważniejsze informacje ze wskazaniem źródeł), zakończenie (wnioski), bibliografia.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Ile wyrazów powinna mieć maturalna notatka syntetyzująca?

    1. A100–150
    2. B60–90
    3. CCo najmniej 300
    4. D30–50
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 60–90 – Notatka spoza limitu traci punkty za treść.

  2. Co musi znaleźć się w notatce syntetyzującej?

    1. ADwa osobne streszczenia tekstów
    2. BStanowiska obu autorów i ich zestawienie
    3. CCytaty z obu tekstów bez komentarza
    4. DTwoja własna teza z argumentami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Stanowiska obu autorów i ich zestawienie – Notatka syntetyzuje, czyli łączy i porównuje stanowiska.

  3. Ile punktów można dostać za notatkę syntetyzującą?

    1. A4 – trzy za treść i jeden za poprawność
    2. B35 – jak za wypracowanie
    3. C2 – za treść i formę
    4. D10 – jak za krótkie wypracowanie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 4 – trzy za treść i jeden za poprawność – Punkt za poprawność przyznaje się przy najwyżej dwóch błędach.

  4. Czym streszczenie różni się od parafrazy?

    1. ANiczym, to synonimy
    2. BParafraza jest zawsze krótsza od streszczenia
    3. CStreszczenie skraca tekst do najważniejszych treści, parafraza oddaje myśl innymi słowami bez wyraźnego skracania
    4. DStreszczenie zawiera oceny piszącego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Streszczenie skraca tekst do najważniejszych treści, parafraza oddaje myśl innymi słowami bez wyraźnego skracania – Obie formy wymagają własnych słów, ale mają inny cel.

  5. Czym jest plan dekompozycyjny?

    1. ASpisem wykorzystanych źródeł
    2. BPlanem własnego wypracowania
    3. CListą lektur obowiązkowych
    4. DPlanem cudzego tekstu, który odtwarza jego układ
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Planem cudzego tekstu, który odtwarza jego układ – Plan własnego tekstu to plan kompozycyjny.

  6. Która definicja jest zbudowana poprawnie?

    1. ATren to Kochanowski
    2. BTren to jest wtedy, gdy ktoś płacze
    3. CTren to coś bardzo smutnego
    4. DTren to utwór liryczny opłakujący czyjąś śmierć
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Tren to utwór liryczny opłakujący czyjąś śmierć – Poprawna definicja podaje rodzaj i cechę wyróżniającą.

  7. Co powinno zamykać pisemny referat?

    1. ANowy, nieomówiony temat
    2. BWnioski i bibliografia
    3. CStreszczenie całej lektury
    4. DPytanie do słuchaczy bez odpowiedzi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Wnioski i bibliografia – Bibliografia pokazuje, z jakich źródeł korzystałeś.

  8. Który łącznik najlepiej wprowadza różnicę między stanowiskami?

    1. Ana przykład
    2. Bpoza tym
    3. Cw przeciwieństwie do
    4. Dnagle
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: w przeciwieństwie do – Łącznik przeciwstawny pokazuje, czym różnią się poglądy autorów.

Cały dział „Nauka o języku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znakówKomunikacja językowa i funkcje wypowiedziBłąd językowy a innowacja. Norma językowaEtyka i etykieta wypowiedziJęzyk w internecie i mody językoweSłownictwo wartościująceRozprawka i argumentacjaRetoryka i erystykaDyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczneŹródła, cytat, przypis i bibliografiaEsej, felieton, reportaż i interpretacja porównawczaStarożytność – cechy epokiBiblia – wiadomości ogólneKsięga RodzajuKsięga HiobaKsięga KoheletaPieśń nad PieśniamiKsięga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. JanaJan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, TyrtajuszHoracy – wybrane pieśniFilozofia starożytnaPlaton – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki„Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotykRenesans – cechy epokiJan Kochanowski – pieśni i fraszkiJan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epokiPoezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i NaborowskiJan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzmJan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzmWilliam Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epokiIgnacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackieŚrodki stylistyczneLektury w klasie I: P, R i uzupełniające