ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Oświecenieklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/molier-skapiec/

Język polski · Oświecenie · kl. 1

Molier – „Skąpiec”

Harpagon kocha pieniądze bardziej niż własne dzieci. Molier pokazuje skutki chciwości przez nieporozumienia i przesadę, więc krytyka jest śmieszna.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Informacje podstawowe

  • Molier (1622–1673), francuski komediopisarz. Skąpiec (1668) to komedia klasycystyczna: trzy jedności, typizacja.
  • Chronologia: to klasycyzm francuski XVII w. Omawia się go przy oświeceniu, bo był wzorem komedii klasycystycznej.

2Bohaterowie i fabuła

  • Harpagon: bogaty, ale ciągle boi się wydatków i kradzieży. Chce ożenić się z Marianną, którą kocha jego syn Kleant. Córkę Elżbietę chce wydać za bogatego Anzelma, bo ten nie żąda posagu.
  • Walery, ukochany Elżbiety, udaje zarządcę domu i schlebia Harpagonowi, żeby być blisko niej.
  • Kleant szuka pożyczki na lichwę i odkrywa, że lichwiarzem jest własny ojciec.
  • Sługa Strzała kradnie szkatułkę z pieniędzmi. Harpagon wygłasza słynny monolog rozpaczy.
  • Na końcu okazuje się, że Anzelm jest ojcem Marianny i Walerego. Pary się łączą, a Harpagon odzyskuje szkatułkę.
Sprawdź, czy rozumiesz

Kim okazuje się Anzelm?

3Komizm

RodzajSkąd się bierzePrzykład
sytuacyjnyz nieporozumieniaWalery mówi o Elżbiecie, Harpagon myśli o szkatułce
słownyz gry słów i powtórzeńpowracające „bez posagu!”
charakteruz wyolbrzymionej cechy postacichciwość Harpagona

4Problematyka

  • Konflikt pokoleń: ojciec chce decydować o życiu dzieci, one bronią swoich uczuć.
  • Typizacja: Harpagon to typ skąpca, więc jego imię stało się symbolem skąpstwa.
Zapamiętaj

Skąpiec to komedia klasycystyczna o chciwości; typ skąpca, trzy jedności i trzy rodzaje komizmu.

Uwaga na błąd

Mylenie komizmu charakteru z komizmem sytuacyjnym. Pierwszy wynika z cech postaci, drugi z nieporozumień.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jaki komizm wynika z nieporozumienia o Elżbietę i szkatułkę?

✎Ściąga: Molier – „Skąpiec”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Skąpiec to komedia klasycystyczna o chciwości; typ skąpca, trzy jedności i trzy rodzaje komizmu.
  • Molier (1622–1673), francuski komediopisarz. Skąpiec (1668) to komedia klasycystyczna: trzy jedności, typizacja.
  • Harpagon: bogaty, ale ciągle boi się wydatków i kradzieży. Chce ożenić się z Marianną, którą kocha jego syn Kleant. Córkę Elżbietę chce wydać za bogatego Anzelma, bo ten nie żąda posagu.
  • Walery, ukochany Elżbiety, udaje zarządcę domu i schlebia Harpagonowi, żeby być blisko niej.
  • Konflikt pokoleń: ojciec chce decydować o życiu dzieci, one bronią swoich uczuć.
  • Typizacja: Harpagon to typ skąpca, więc jego imię stało się symbolem skąpstwa.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kim jest Harpagon?

    1. ARycerzem
    2. BSługą
    3. CSkąpcem, który kocha pieniądze ponad wszystko
    4. DKrólem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Skąpcem, który kocha pieniądze ponad wszystko – Jego imię stało się symbolem skąpstwa.

  2. Co kradnie Strzała?

    1. AKonia
    2. BPałac
    3. CSzkatułkę z pieniędzmi
    4. DPierścień
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Szkatułkę z pieniędzmi – Harpagon wygłasza monolog po kradzieży.

  3. Kogo chce poślubić Harpagon?

    1. AElżbietę
    2. BFrozynę
    3. CHrabinę
    4. DMariannę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Mariannę – Marianna jest ukochaną jego syna.

  4. Kim okazuje się Anzelm?

    1. AOjcem Marianny i Walerego
    2. BSędzią
    3. CWrogiem Harpagona
    4. DBratem Harpagona
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Ojcem Marianny i Walerego – To rozwiązuje intrygę.

  5. Jaki komizm wynika z nieporozumienia o Elżbietę i szkatułkę?

    1. AAbsurdalny
    2. BSytuacyjny
    3. CSłowny
    4. DCharakteru
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Sytuacyjny – Rozmówcy mówią o czym innym.

  6. Co to jest komizm charakteru?

    1. AGra słów
    2. BWyolbrzymiona cecha postaci
    3. CNieporozumienie
    4. DMimika
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Wyolbrzymiona cecha postaci – U Harpagona to skąpstwo.

  7. Co to jest typizacja?

    1. ABudowanie postaci wokół dominującej cechy
    2. BPisanie wierszem
    3. CNaśladowanie kolegi
    4. DZasada trzech jedności
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Budowanie postaci wokół dominującej cechy – Harpagon jest typem skąpca.

  8. Jaki konflikt jest ważny w Skąpcu?

    1. AKonflikt pokoleń
    2. BWalka o tron
    3. CWojna domowa
    4. DSpór o religię
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Konflikt pokoleń – Ojciec chce decydować o życiu dzieci.

Cały dział „Oświecenie”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znakówKomunikacja językowa i funkcje wypowiedziBłąd językowy a innowacja. Norma językowaEtyka i etykieta wypowiedziJęzyk w internecie i mody językoweSłownictwo wartościująceRozprawka i argumentacjaRetoryka i erystykaNotatka syntetyzująca, streszczenie i parafrazaDyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczneŹródła, cytat, przypis i bibliografiaEsej, felieton, reportaż i interpretacja porównawczaStarożytność – cechy epokiBiblia – wiadomości ogólneKsięga RodzajuKsięga HiobaKsięga KoheletaPieśń nad PieśniamiKsięga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. JanaJan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, TyrtajuszHoracy – wybrane pieśniFilozofia starożytnaPlaton – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki„Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotykRenesans – cechy epokiJan Kochanowski – pieśni i fraszkiJan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epokiPoezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i NaborowskiJan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzmJan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzmWilliam Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epokiIgnacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Epoki literackieŚrodki stylistyczneLektury w klasie I: P, R i uzupełniające