ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Średniowieczeklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/legenda-o-swietym-aleksym/

Język polski · Średniowiecze · kl. 1

„Legenda o świętym Aleksym”

Aleksy wybiera ubóstwo i służbę Bogu, a legenda stawia go jako wzór świętego. Jednocześnie możesz zapytać, ile ta decyzja kosztowała jego bliskich.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kim jest bohater i czym jest hagiografia

  • Polski anonimowy utwór z XV w. (dodatek, poza listą lektur) o św. Aleksym z Rzymu.
  • Hagiografia to gatunek, który opisuje życie świętych. Nazwa pochodzi od greckich słów „święty” i „pisanie”.
  • W takim tekście wszystko ma pokazać świętość bohatera, a wzór ma zachęcać do naśladowania.

2Fabuła w skrócie

  • Aleksy jest synem bogatego Eufamijana. W noc poślubną zostawia żonę i wyrusza w świat, żeby służyć Bogu.
  • Rozdaje majątek i żyje jak żebrak. Gdy zaczynają go czcić, ucieka.
  • Wraca do Rzymu i mieszka nierozpoznany pod schodami domu ojca. Służba go poniża, a on znosi to cierpliwie.
  • Po jego śmierci dzieją się cuda. Dzwony biją same, a list w jego dłoni ujawnia, kim był.
Ucieczkanoc poślubnaŻebrakbez majątkuRzympod schodamiŚmierćlist w dłoniCudadzwony bijąpokora, ubóstwo, posłuszeństwo
Droga Aleksego: od bogatego domu przez żebraczą wędrówkę do świętości.
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest hagiografia?

3Co z tego wynika

  • Asceza to rezygnacja z wygód i dóbr dla wartości duchowych. Asceta to człowiek, który tak żyje.
  • Cechy świętego z legendy: pokora, ubóstwo, posłuszeństwo (i cierpliwość).
  • To też parenetyka: tekst podaje wzór osobowy do naśladowania. W średniowieczu były trzy główne wzory: święty (Aleksy), rycerz (Roland) i władca (Karol Wielki).
Zapamiętaj

Hagiografia opisuje życie świętych, a Aleksy jest wzorem ascety: pokory, ubóstwa i posłuszeństwa.

Uwaga na błąd

Pisanie, że Aleksy „po prostu uciekł od odpowiedzialności”. W legendzie to wybór świętości, ale współczesny czytelnik może go oceniać krytycznie, bo cierpiała rodzina. Dobra praca pokazuje obie perspektywy.

✎Ściąga: „Legenda o świętym Aleksym”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Hagiografia opisuje życie świętych, a Aleksy jest wzorem ascety: pokory, ubóstwa i posłuszeństwa.
  • Hagiografia to gatunek, który opisuje życie świętych. Nazwa pochodzi od greckich słów „święty” i „pisanie”.
  • Asceza to rezygnacja z wygód i dóbr dla wartości duchowych. Asceta to człowiek, który tak żyje.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym jest hagiografia?

    1. AGatunkiem opisującym życie świętych
    2. BOpowieścią o rycerzach
    3. CZbiorem przysłów
    4. DDialogiem filozoficznym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Gatunkiem opisującym życie świętych – Nazwa pochodzi od gr. „święty” i „pisać”.

  2. Co zrobił Aleksy w noc poślubną?

    1. AWyprawił ucztę
    2. BWstąpił do wojska
    3. COpuścił żonę i wyruszył służyć Bogu
    4. DOddał koronę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Opuścił żonę i wyruszył służyć Bogu – Zostawił bogaty dom, żeby żyć w ubóstwie.

  3. Gdzie mieszkał Aleksy po powrocie do Rzymu?

    1. AW lesie
    2. BW klasztorze na górze
    3. CW pałacu cesarza
    4. DPod schodami domu swojego ojca
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Pod schodami domu swojego ojca – Był nierozpoznany i znosił poniżanie przez służbę.

  4. Co to jest asceza?

    1. ARezygnacja z wygód i dóbr dla wartości duchowych
    2. BNauka walki
    3. CKult pieniądza
    4. DRodzaj pieśni
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Rezygnacja z wygód i dóbr dla wartości duchowych – Asceta umartwia ciało, bo ceni zbawienie wyżej niż ziemskie powodzenie.

  5. Jakie cechy świętego pokazuje Aleksy?

    1. APokorę, ubóstwo i posłuszeństwo
    2. BGniew i chciwość
    3. CDumę i sławę
    4. DRozrzutność i zabawę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Pokorę, ubóstwo i posłuszeństwo – To klasyczne cechy świętego z hagiografii.

  6. Po co w legendzie opisano cuda po śmierci bohatera?

    1. AJako potwierdzenie jego świętości
    2. BŻeby opisać historię Rzymu
    3. CŻeby ośmieszyć Aleksego
    4. DDla rozrywki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Jako potwierdzenie jego świętości – W hagiografii cuda są dowodem świętości.

  7. Co oznacza, że legenda jest parenetyczna?

    1. AJest napisana wierszem
    2. BOpisuje bitwę
    3. CJest tragedią
    4. DPodaje wzór osobowy do naśladowania
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Podaje wzór osobowy do naśladowania – Parenetyka to literatura dydaktyczna ze wzorcami.

  8. Który zestaw podaje trzy średniowieczne wzorce osobowe?

    1. AMnich, chłop, żebrak
    2. BKupiec, poeta, student
    3. CŚwięty (Aleksy), rycerz (Roland), władca (Karol Wielki)
    4. DKról, błazen, sędzia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Święty (Aleksy), rycerz (Roland), władca (Karol Wielki) – Te trzy wzory spotkasz w utworach i kulturze średniowiecza.

Cały dział „Średniowiecze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znakówKomunikacja językowa i funkcje wypowiedziBłąd językowy a innowacja. Norma językowaEtyka i etykieta wypowiedziJęzyk w internecie i mody językoweSłownictwo wartościująceRozprawka i argumentacjaRetoryka i erystykaNotatka syntetyzująca, streszczenie i parafrazaDyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczneŹródła, cytat, przypis i bibliografiaEsej, felieton, reportaż i interpretacja porównawczaStarożytność – cechy epokiBiblia – wiadomości ogólneKsięga RodzajuKsięga HiobaKsięga KoheletaPieśń nad PieśniamiKsięga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. JanaJan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, TyrtajuszHoracy – wybrane pieśniFilozofia starożytnaPlaton – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki„Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotykRenesans – cechy epokiJan Kochanowski – pieśni i fraszkiJan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epokiPoezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i NaborowskiJan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzmJan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzmWilliam Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epokiIgnacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackieŚrodki stylistyczneLektury w klasie I: P, R i uzupełniające