ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Średniowieczeklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/piesn-o-rolandzie/

Język polski · Średniowiecze · kl. 1

„Pieśń o Rolandzie”

Roland jest odważny i wierny, ale jego duma sprawia, że za późno wzywa pomocy. Dzięki temu pieśń pokazuje i ideał rycerza, i jego słabość.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Skąd się wzięła

  • To francuski epos rycerski typu chanson de geste („pieśń o czynach”). Anonimowa, z XI/XII w.
  • Oparta jest na prawdziwym zdarzeniu: klęsce tylnej straży wojsk Karola Wielkiego w wąwozie Roncevaux w 778 r. W pieśni przeciwnikami są Saraceni.

2Fabuła i bohaterowie

  • Ganelon, ojczym Rolanda, zdradza go z zemsty. Tylna straż zostaje otoczona w wąwozie.
  • Przyjaciel Oliwier radzi, żeby Roland zadął w róg Olifant i sprowadził pomoc. Roland odmawia, bo uważa to za ujmę na honorze. Gdy w końcu dmie, jest za późno.
  • Rycerze, wśród nich arcybiskup Turpin, giną jeden po drugim. Roland walczy do końca, próbuje skruszyć miecz Durendal, żeby nie wpadł w ręce wroga. Umiera zwrócony ku wrogowi, a aniołowie zabierają jego duszę. Karol mści poległych, a Ganelon zostaje stracony.
Sprawdź, czy rozumiesz

Na jakim wydarzeniu oparto pieśń?

3Ideał i wada rycerza

  • Rycerz idealny jest wierny Bogu, władcy i ojczyźnie, odważny, honorowy i pobożny. Walczy za wiarę.
  • Roland ma jednak wadę: dumę. Odwaga bez rozsądku, który ma Oliwier, kosztuje życie wielu ludzi.
RycerzRolandodwaga, honor,wiernośćŚwiętyAleksypokora, ubóstwo,posłuszeństwoWładcaKarol Wielkiobrona wiary,sprawiedliwośćparenetyka = literatura, która podaje wzorce do naśladowania
Trzy średniowieczne wzorce osobowe i ich cechy.

4Parenetyka i etos

  • Parenetyka to literatura, która podaje wzorce osobowe. Średniowiecze miało trzy główne: rycerza (Roland), świętego (Aleksy) i władcę (Karol Wielki).
  • Etos rycerski: odwaga, wierność seniorowi, pobożność, honor.
Zapamiętaj

Pieśń o Rolandzie to epos rycerski (chanson de geste) o wzorze rycerza, który ma też wadę: dumę.

Uwaga na błąd

Przedstawianie Rolanda jako człowieka bez wad. Dumna odmowa wezwania pomocy kosztuje życie jego i jego ludzi.

Sprawdź, czy rozumiesz

Które wartości składają się na etos rycerski?

✎Ściąga: „Pieśń o Rolandzie”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Pieśń o Rolandzie to epos rycerski (chanson de geste) o wzorze rycerza, który ma też wadę: dumę.
  • Parenetyka to literatura, która podaje wzorce osobowe. Średniowiecze miało trzy główne: rycerza (Roland), świętego (Aleksy) i władcę (Karol Wielki).
  • Etos rycerski: odwaga, wierność seniorowi, pobożność, honor.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym jest chanson de geste?

    1. AHymnem do Maryi
    2. BZbiorem przysłów
    3. CFrancuskim eposem rycerskim, „pieśnią o czynach”
    4. DDramatem antycznym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Francuskim eposem rycerskim, „pieśnią o czynach” – Gatunek wywodzi się z Francji, a Roland jest jego sztandarowym bohaterem.

  2. Na jakim wydarzeniu oparto pieśń?

    1. ANa bitwie pod Grunwaldem
    2. BNa upadku Troi
    3. CNa krucjacie do Jerozolimy
    4. DNa klęsce tylnej straży Karola Wielkiego w Roncevaux (778 r.)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Na klęsce tylnej straży Karola Wielkiego w Roncevaux (778 r.) – Autor przerobił wydarzenie z 778 r. na opowieść o walce z Saracenami.

  3. Kim jest Ganelon?

    1. AKrólem Saracenów
    2. BNajlepszym przyjacielem Rolanda
    3. CZdrajcą Rolanda
    4. DBiskupem Turpinem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Zdrajcą Rolanda – Ganelon z zemsty doprowadził do zasadzki.

  4. Dlaczego Roland nie dął od razu w róg Olifant?

    1. ABo nie widział wroga
    2. BZ dumy – uważał wołanie o pomoc za ujmę
    3. CBo nie miał rogu
    4. DBo Oliwier mu zabronił
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Z dumy – uważał wołanie o pomoc za ujmę – Dumny rycerz długo odmawiał, a pomoc przyszła za późno.

  5. Jaką rolę pełni Oliwier?

    1. AZdrajcy
    2. BPrzeciwnika Rolanda
    3. CKarola Wielkiego
    4. DRozsądnego przyjaciela, który radzi wezwać pomoc
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Rozsądnego przyjaciela, który radzi wezwać pomoc – Oliwier reprezentuje rozsądek, a Roland odwagę i dumę.

  6. Co robi Roland ze swoim mieczem Durendal przed śmiercią?

    1. ARzuca go do rzeki
    2. BPróbuje go skruszyć, żeby nie dostał się wrogowi
    3. CDaje Oliwierowi
    4. DOddaje go Karolowi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Próbuje go skruszyć, żeby nie dostał się wrogowi – To gest wierności i honoru wobec wiary i władcy.

  7. Co oznacza parenetyka?

    1. AOpis podróży
    2. BLiteraturę o miłości
    3. CLiteraturę podającą wzorce osobowe
    4. DSatyrę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Literaturę podającą wzorce osobowe – Takie wzory to np. rycerz, święty i władca.

  8. Które wartości składają się na etos rycerski?

    1. AUmiar, gospodarność, praca
    2. BIronia i dystans
    3. CZysk, spryt, sława
    4. DOdwaga, honor, wierność, pobożność
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Odwaga, honor, wierność, pobożność – Etos rycerski opisuje ideał wartości rycerza.

Cały dział „Średniowiecze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znakówKomunikacja językowa i funkcje wypowiedziBłąd językowy a innowacja. Norma językowaEtyka i etykieta wypowiedziJęzyk w internecie i mody językoweSłownictwo wartościująceRozprawka i argumentacjaRetoryka i erystykaNotatka syntetyzująca, streszczenie i parafrazaDyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczneŹródła, cytat, przypis i bibliografiaEsej, felieton, reportaż i interpretacja porównawczaStarożytność – cechy epokiBiblia – wiadomości ogólneKsięga RodzajuKsięga HiobaKsięga KoheletaPieśń nad PieśniamiKsięga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. JanaJan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, TyrtajuszHoracy – wybrane pieśniFilozofia starożytnaPlaton – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki„Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotykRenesans – cechy epokiJan Kochanowski – pieśni i fraszkiJan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epokiPoezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i NaborowskiJan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzmJan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzmWilliam Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epokiIgnacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackieŚrodki stylistyczneLektury w klasie I: P, R i uzupełniające