ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Starożytnośćklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/horacy-wybrane-piesni/

Język polski · Starożytność · kl. 1

Horacy – wybrane pieśni

Poznasz trzy hasła Horacego, które wracają w całej literaturze: carpe diem, złoty środek i pomnik trwalszy niż spiż.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kim był Horacy

  • Kwintus Horacjusz Flakkus (65–8 p.n.e.) to rzymski poeta z czasów cesarza Augusta. Pisał pieśni (ody), satyry i listy.

2Trzy utwory i ich hasła

Do LeukonoeI 11carpe diemZłoty umiarII 10aurea mediocritasExegi monumentumIII 30non omnis moriarchwytaj dzieńunikaj skrajnościpomnik trwalszy niż spiż
Trzy pieśni Horacego i ich hasła: Exegi monumentum, Do Leukonoe, Aurea mediocritas.
  • Carpe diem (Pieśni I 11, Do Leukonoe): „chwytaj dzień”. Przyszłości nie znasz, więc nie odkładaj życia na później i korzystaj z tego, co masz teraz.
  • Aurea mediocritas (Pieśni II 10): „złoty umiar”. Unikaj skrajności. To nie przeciętność, tylko rozsądny sposób życia.
  • Exegi monumentum (Pieśni III 30): „wzniosłem pomnik trwalszy niż spiż”. Poeta wierzy, że jego dzieło go przeżyje (non omnis moriar – „nie wszystek umrę”).
Sprawdź, czy rozumiesz

Który utwór Horacego mówi o pomniku trwalszym niż spiż?

3Filozofia w tle

  • Horacy łączy stoicki spokój wobec losu z epikurejskim cieszeniem się rozsądnymi przyjemnościami. Dzięki temu radość życia nie oznacza utraty umiaru.

4Horacjanizm w Polsce

  • Jan Kochanowski podejmuje temat poezji, która daje sławę, w Pieśni XXIV z Ksiąg wtórych. Poeta zamienia się w łabędzia. To parafraza innej ody Horacego (Pieśni II 20), a nie Exegi monumentum, ale motyw nieśmiertelności poety łączy oba utwory.
Zapamiętaj

Carpe diem – chwytaj dzień; aurea mediocritas – złoty środek; non omnis moriar – nie wszystek umrę.

Uwaga na błąd

Rozumienie carpe diem jako „baw się bez zasad”. U Horacego to rada, by cenić chwilę, ale z umiarem.

Sprawdź, czy rozumiesz

Którą pieśń Kochanowskiego łączy się z odą Horacego o przemianie poety w ptaka?

✎Ściąga: Horacy – wybrane pieśni

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Carpe diem – chwytaj dzień; aurea mediocritas – złoty środek; non omnis moriar – nie wszystek umrę.
  • Kwintus Horacjusz Flakkus (65–8 p.n.e.) to rzymski poeta z czasów cesarza Augusta. Pisał pieśni (ody), satyry i listy.
  • Carpe diem (Pieśni I 11, Do Leukonoe): „chwytaj dzień”. Przyszłości nie znasz, więc nie odkładaj życia na później i korzystaj z tego, co masz teraz.
  • Aurea mediocritas (Pieśni II 10): „złoty umiar”. Unikaj skrajności. To nie przeciętność, tylko rozsądny sposób życia.
  • Exegi monumentum (Pieśni III 30): „wzniosłem pomnik trwalszy niż spiż”. Poeta wierzy, że jego dzieło go przeżyje (non omnis moriar – „nie wszystek umrę”).
  • Jan Kochanowski podejmuje temat poezji, która daje sławę, w Pieśni XXIV z Ksiąg wtórych. Poeta zamienia się w łabędzia. To parafraza innej ody Horacego (Pieśni II 20), a nie Exegi monumentum, ale motyw nieśmiertelności poety łączy oba utwory.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co znaczy carpe diem?

    1. ANie wszystek umrę
    2. BChwytaj dzień
    3. CZłoty środek
    4. DPamiętaj o śmierci
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Chwytaj dzień – Horacy radzi korzystać z chwili, bo przyszłość jest niepewna.

  2. Co oznacza aurea mediocritas?

    1. APomnik trwalszy niż spiż
    2. BMarność nad marnościami
    3. CChwytaj dzień
    4. DZłoty środek, umiar
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Złoty środek, umiar – To rada, by unikać skrajności.

  3. Który utwór Horacego mówi o pomniku trwalszym niż spiż?

    1. APieśń świętojańska
    2. BDo Leukonoe
    3. CExegi monumentum
    4. DAurea mediocritas
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Exegi monumentum – W tej pieśni poeta wierzy, że jego dzieło go przeżyje.

  4. Co znaczy non omnis moriar?

    1. APamiętaj o śmierci
    2. BMarność nad marnościami
    3. CNie wszystek umrę
    4. DChwytaj dzień
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Nie wszystek umrę – Z poety zostanie jego dzieło.

  5. W czasach którego władcy tworzył Horacy?

    1. AAleksandra Macedońskiego
    2. BCesarza Augusta
    3. CPeryklesa
    4. DNerona
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Cesarza Augusta – Horacy tworzył w czasach Augusta (złoty wiek literatury łacińskiej).

  6. Z jakimi filozofiami łączył się Horacy?

    1. AZ idealizmem Platona
    2. BZ ascezą
    3. CZe stoicyzmem i epikureizmem
    4. DZ sceptycyzmem i realizmem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Ze stoicyzmem i epikureizmem – Łączył stoicki spokój z rozsądnym korzystaniem z życia.

  7. Którą pieśń Kochanowskiego łączy się z odą Horacego o przemianie poety w ptaka?

    1. APieśń świętojańska
    2. BPieśń XXIV z Ksiąg wtórych
    3. CPieśń IX z Ksiąg pierwszych
    4. DTren V
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Pieśń XXIV z Ksiąg wtórych – To parafraza Pieśni II 20 Horacego, w której poeta przemienia się w ptaka.

  8. Jak błędnie rozumie się carpe diem?

    1. AJako radę korzystania z chwili
    2. BJako przypomnienie o przemijaniu
    3. CJako pochwałę umiaru
    4. DJako zachętę do beztroskiej zabawy bez granic
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Jako zachętę do beztroskiej zabawy bez granic – U Horacego to rada cenienia chwili z umiarem.

Cały dział „Starożytność”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znakówKomunikacja językowa i funkcje wypowiedziBłąd językowy a innowacja. Norma językowaEtyka i etykieta wypowiedziJęzyk w internecie i mody językoweSłownictwo wartościująceRozprawka i argumentacjaRetoryka i erystykaNotatka syntetyzująca, streszczenie i parafrazaDyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczneŹródła, cytat, przypis i bibliografiaEsej, felieton, reportaż i interpretacja porównawczaStarożytność – cechy epokiBiblia – wiadomości ogólneKsięga RodzajuKsięga HiobaKsięga KoheletaPieśń nad PieśniamiKsięga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. JanaJan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, TyrtajuszFilozofia starożytnaPlaton – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki„Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotykRenesans – cechy epokiJan Kochanowski – pieśni i fraszkiJan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epokiPoezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i NaborowskiJan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzmJan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzmWilliam Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epokiIgnacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackieŚrodki stylistyczneLektury w klasie I: P, R i uzupełniające