ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Nauka o językuklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/esej-felieton-reportaz-i-interpretacja-porownawcza/

Język polski · Nauka o języku · kl. 1 · zakres rozszerzony

Esej, felieton, reportaż i interpretacja porównawcza

Poznasz formy wypowiedzi z rozszerzenia i nauczysz się porównywać dwa utwory tak, żeby powstała jedna, spójna interpretacja.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Trzy formy z rozszerzenia

FormaCechyPrzykład tematu
esejswobodny wywód, osobisty punkt widzenia, dygresje, erudycja, często otwarte zakończenieCzy cierpienie czegoś uczy? (Hiob, Treny)
felietonkrótki tekst prasowy o bieżącym zjawisku, lekki ton, ironia, wyraźna opinia autoraSzkolne maile pisane jak czat
reportażrelacja z faktów zebranych przez autora (rozmowy, obserwacja, dokumenty), obraz zamiast wykładuJeden dzień w szkolnej bibliotece
  • Esej a rozprawka: rozprawka idzie prosto od tezy przez argumenty do wniosku. Esej krąży wokół problemu, waży racje i może kończyć się pytaniem.
  • Żeby pisać esej, musisz sporo wiedzieć: odwołania do filozofii, sztuki i historii to jego paliwo, a nie ozdobnik.
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest felieton?

2Interpretacja porównawcza – krok po kroku

  • Interpretacja porównawcza to odczytanie dwóch utworów wokół wspólnego problemu, z pokazaniem podobieństw i różnic.
  • Krok 1. Ustal wspólny problem, np. przemijanie w Księdze Koheleta i w Krótkości żywota Naborowskiego.
  • Krok 2. Opisz sposób przedstawienia w każdym tekście: kto mówi, do kogo, jakie obrazy i środki.
  • Krok 3. Zestaw podobieństwa i różnice. Kohelet radzi cieszyć się chwilą jako darem Boga, Naborowski pokazuje bieg czasu przez antytezy i wyliczenie.
  • Krok 4. Dodaj kontekst: biblijny motyw vanitas i barokowy niepokój metafizyczny.
  • Krok 5. Sformułuj wniosek, który obejmuje oba teksty naraz.
Zapamiętaj

Interpretacja porównawcza to jedna praca o dwóch tekstach, a nie dwie osobne analizy.

Uwaga na błąd

Pisanie dwóch oddzielnych interpretacji i jednego zdania porównania na końcu. Porównuj w każdym akapicie.

✎Ściąga: Esej, felieton, reportaż i interpretacja porównawcza

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Interpretacja porównawcza to jedna praca o dwóch tekstach, a nie dwie osobne analizy.
  • Esej a rozprawka: rozprawka idzie prosto od tezy przez argumenty do wniosku. Esej krąży wokół problemu, waży racje i może kończyć się pytaniem.
  • Interpretacja porównawcza to odczytanie dwóch utworów wokół wspólnego problemu, z pokazaniem podobieństw i różnic.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym wyróżnia się esej?

    1. ASztywnym układem teza – argumenty – wniosek bez dygresji
    2. BSwobodnym, osobistym wywodem z dygresjami i erudycją
    3. CRelacją z faktów zebranych od świadków
    4. DKrótkim tekstem o bieżącym wydarzeniu z gazety
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Swobodnym, osobistym wywodem z dygresjami i erudycją – Esej waży racje i może zostawić czytelnika z pytaniem.

  2. Czym jest felieton?

    1. ARozprawą naukową z przypisami
    2. BNotatką z lekcji
    3. CRelacją świadka z wydarzeń
    4. DKrótkim tekstem prasowym z wyraźną, często ironiczną opinią o bieżącym zjawisku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Krótkim tekstem prasowym z wyraźną, często ironiczną opinią o bieżącym zjawisku – Felietonista komentuje codzienność z przymrużeniem oka.

  3. Na czym opiera się reportaż?

    1. ANa zmyślonej fabule
    2. BNa faktach zebranych przez autora: rozmowach, obserwacji, dokumentach
    3. CWyłącznie na opiniach autora
    4. DNa rymie i rytmie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Na faktach zebranych przez autora: rozmowach, obserwacji, dokumentach – Reporter pokazuje rzeczywistość przez konkretne obrazy i relacje.

  4. Co jest istotą interpretacji porównawczej?

    1. ADwie osobne analizy bez porównania
    2. BStreszczenie obu utworów
    3. CPorównanie biografii autorów
    4. DZestawienie dwóch utworów wokół wspólnego problemu z pokazaniem podobieństw i różnic
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zestawienie dwóch utworów wokół wspólnego problemu z pokazaniem podobieństw i różnic – Porównanie ma prowadzić do jednego wniosku o obu tekstach.

  5. Od czego zacząć interpretację porównawczą?

    1. AOd biografii autorów
    2. BOd wniosku bez czytania tekstów
    3. COd ustalenia wspólnego problemu obu tekstów
    4. DOd policzenia wersów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Od ustalenia wspólnego problemu obu tekstów – Wspólny problem wyznacza kierunek całej pracy.

  6. Czym esej różni się od rozprawki?

    1. ANiczym, to nazwy tej samej formy
    2. BRozprawka nie może zawierać argumentów
    3. CRozprawka prowadzi prosto od tezy do wniosku, esej swobodnie rozważa problem
    4. DW eseju nie wolno mieć własnego zdania
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Rozprawka prowadzi prosto od tezy do wniosku, esej swobodnie rozważa problem – Obie formy argumentują, ale inaczej budują wywód.

  7. Ile wyrazów musi liczyć wypracowanie na poziomie rozszerzonym?

    1. ACo najmniej 300
    2. BDokładnie 600
    3. CCo najmniej 250
    4. DCo najmniej 400
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Co najmniej 400 – Na poziomie podstawowym minimum to 300 wyrazów.

  8. Która para najlepiej pasuje do interpretacji porównawczej o przemijaniu?

    1. AOdyseja i O poprawie Rzeczypospolitej
    2. BHymn do miłości ojczyzny i Żona modna
    3. CSkąpiec i Monitor
    4. DKsięga Koheleta i Krótkość żywota Naborowskiego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Księga Koheleta i Krótkość żywota Naborowskiego – Oba teksty mówią o marności i przemijaniu (vanitas).

Cały dział „Nauka o języku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znakówKomunikacja językowa i funkcje wypowiedziBłąd językowy a innowacja. Norma językowaEtyka i etykieta wypowiedziJęzyk w internecie i mody językoweSłownictwo wartościująceRozprawka i argumentacjaRetoryka i erystykaNotatka syntetyzująca, streszczenie i parafrazaDyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczneŹródła, cytat, przypis i bibliografiaStarożytność – cechy epokiBiblia – wiadomości ogólneKsięga RodzajuKsięga HiobaKsięga KoheletaPieśń nad PieśniamiKsięga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. JanaJan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, TyrtajuszHoracy – wybrane pieśniFilozofia starożytnaPlaton – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki„Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotykRenesans – cechy epokiJan Kochanowski – pieśni i fraszkiJan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epokiPoezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i NaborowskiJan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzmJan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzmWilliam Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epokiIgnacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackieŚrodki stylistyczneLektury w klasie I: P, R i uzupełniające